O: Lugano lwo kuhana (a story encouraging benovelence in society) T: Hadithi ya ukarimu O: Wu wazia warira ki? T: Ulikoenda ulikulia nini? O: Msembe gwi rigondi T: Mkia wa kondoo O: Aki niwandetera ku? T: Mbona hukuniletea? O: Si ndareta? T: Nilileta O: Kindiki chakunyaga? T: Ni nini kilikunyang'anya? O: Kindu cha vurimu chanyagira handangu Yaha T: Mnyama wa mwitu alininyang'anya hapo chini O: Aki niwakuba urukwiri T: Mbona hukupiga nduru O: Si ndakuba T: Nilipiga O: Wakuba ndi? T: Ulilipiga nduru aje? O: Mama ngwegwe kayambiva T: Mama ngwegwe nyungu ndogo ya kupikia kuku. O: Kayambiva umwanavu? T: Nyungu ndogo ya kupikia kuku ni mtoto wa nani O: Umwana tonde T: Mtoto wa Tonde O: Atonde T: Atonde O: Tonde mang'ure T: Tonde mtoto wa Mang'ure O: A mang'ure T: Wa Mang'ure O: Mang'ure ngwegwe T: Mang'ure mtoto wa Ngwegwe O: A gwegwe T: Wa Gwenge O: Ngwegwe vayanza T: Ngwengwe mtoto wa Vayanza T: A vayanza O: Wa Vayanza O: Vayanza vagavo T: Vayanza watoto wa Vagavo O: A vagavo T: Wa vagavo O: Vagavo ninga T: Vagavo watoto wa Ninga O: A ninga T: Wa Ninga O: Ninga zaza T: Ninga mtoto wa Zaza O: A zaza T: Wa Zaza O: Zaza mmbo T: Zaza mtoto wa Mmbo O: A mmbo T: Wa Mmbo O: mmbo kaviri T: Mmbo mtoto wa Kaviri O: A kaviri T: Wa kaviri O: Kaviri nyambura T: Kaviri mtoto wa Nyambura O: A nyambura T: Wa Nyambura O: Nyambura jibi to T: Nyambura JIbi to O: Nadya kuvuyaro wi chogo T: Alikwenda kushtaki kwa Chogo O: Avana vange vasyezanga ambere ga ndeda T: Watoto wangu walikuwa wakisiaga mawele kwa Ndeda O: Mara ndeda T: kwa ndeda O: Siguku T: sikukuu O: Mara ndeda T: kwa Ndeda O: Magungu vayayi T: Ndege jameni O: Ndazya mwiguru ndasinga simbi dione T: Nilienda juu nikamwoosha Simbi Dione O: Kandi dione T: Tena Dione O: Nomberi uvukamba vwange nzevohe T: Nitengenezee ukamba wangu nijifunge O: Ijinde ku jinyangananga vuza T: Wengine wanasumbuka bure O: Ndavugura uvuyaro wa ndeda T: Nitawashtaki kwa Ndeda O: Siguku T: Sikukuu O: Nombiri T: Utanipeleka. O: Amakula anaho lwivulu lwo mundu mu lilova linu T: Maarika au uzao wa mtu hapa duniani O: Wivula Mwana Muyai T: Ulizaa mtoto mvulana O: Muyai wovo yivula Mwisukulu. T: Mvulana wako akazaa mjukuu. O: Mwisukulu wovo Yivula Kisukulu. T: Mjukuu wako akazaa kitukuu O: Kisukulu chicho chivula kisukululwi. T: kitukuu chako kikazaa kilembwe O: Kisikulwi Chicho chivula kesoni. T: Kilembwe chako kikazaa kilembekeza O: Kesoni Chicho chivula kizienzie. T: kilembekeza chako kikazaa_kilembwe kilembekezwa O: Na kizienzzie chicho chivula kifudula moni. T: Na kilembwe kilembekezwa chako kikazaa kilembwe kilembwe kilembekezwa O: Lilaang'ana Lia Vandu Mu Vwiiko T: Kuuitana kwa watu wa ukoo O: Baba ni Baba wovo uwakwivula ligali naho (Dada) Mama (m'maa) Uyu ni mama wovo uwageligali uwakwivula Senge Uyu ni Mbotso Baba wovo. T: Baba ni baba yako aliyekuzaa kabisaa ama ( Baba)Mama(m'maa) huyu ni mama yako T: Wa kweli aliyekuzaa naye shangazi ni dada ya baba yako. O: Amwavo Nu mwana muyai wa mwivulwa naye, naho mkana kumkana. T: Ndugu ni mtoto mvulana mliyezaliwa naye, ama dada kwa dada O: Mbotswa uyu no mwana mkana wa mwivulwa naye. T: Ndugu huyu ni mtoto msichana mliye zaliwa naye O: Guuga uyu ni Baba wa baba wovo (isee Baba wovo) Guuku uyu ni mama wa mama wovo (Nyia mama wovo) T: Baba huyu ni baba wa baba yako ( baba mzaa baba)Nyanya huyu ni mama wa mama yako O: Musiara uyu ni mwana wa senge wovo Mwifa uyu ni mwana wo mkana winyu. ( Mama mamako) T: Binamu ni mtoto wa shangazi yako _huyu ni mtoto wa dada wenye.( O: Kooza uyu ni mbotso mama wovo. T: Mjomba huyu ni Ndugu ya mama yako. O: Mukwasi uyu ni uwaahila mbotso woovo naho musaatsa wo mukana winyu, Umukoo uyu ni isee umkali wovo (wawakwela Tsing'ombe) naho guga. T: Shemeji ni aliyeoa dada yako ama mume wa dada yenu, my wa ukoo baba wa mke wako mke(aliyelipa mahari) ama babu. O: Umukwe uyu ni umundu wamuheetsanga uvukwi kigila ni yaaleta mukaana winyu. T: Mlipa mahari ni mtu aliyewapa mahari kwa sababu ameoa msichana wenu O: Navitsara uyu ni mkali wo muyai wowo naho muyai wahila mkana ni guku. T: Mkazamwana ni mke wa mvulana wako ama mvulana aliyeoa msichana ni bibi O: Vaasangi uyu wivula navitsara wowo naho muyai, avivuli vene yava valang'ana vasangi. T: Mkwe ni aliyezaa mkwerima wako ama mvulana, aliyezaa hao wanaitana kivyere O: Mama Amwavo mama wowo umulanganga kandi mama. T: Dada ya mama yako unamuita pia mama O: Guga Amwavo guga wovo umulanganga kandi guga. T: Ndugu ya babu yako unamuita pia babu. O: Guku Amwavo guku wovo umulanganga kandi guku. T: Dada ya Nyanya yako unamuita pia nyanya O: Mama, uwahila amwavo mama wowo umulanganga mama. T: Mama , alieoa dada ya mama yako unamuita mama O: Mama umkeere wa Amwavo baba wowo umulanganga mama, Mwisukulu Amwavo guga wovo ive umulanganga kandi guga naye akulanga mwisukulu. T: Mama wa Ndugu ya baba yako anaitwa mama, Mjukuu Ndugu ya babu yako unamuita pia babu naye anakuita mjukuu O: Guku umkeere wivula umukali wowo ni guku wowo kandi Guku umkeere wivula baba wovo umulaganga kandi guku. T: Nyanya aliyezaa mke wako ni nyanya yako pia nyanya aliyezaa baba yako unamuita pia nyanya O: Guga uyu waleta umukana wewe Mtugwa uyu umbisandu (uvula avivuli dangwa kuli mwana wovo na som vakana vovo anaho muletane mba. T: Babu huyu aliyemchukua msichana yatima alikuwa kama mfungwa (alimchukulia yatima huyu kama wakena hawangeoana) O: Nital siatevwa hamugitsi hoho mba. T: lakini hakuwa anazikwa nyumbani kwako O: ihili mba T: Hakuna ukoo. O: Kandi naveye umuyai siyombakilwa hamugitsi vulungi mba T: Mvulana huyu hakujengewa kwa boma O: .Niwivulwa mu mwandu naïve utatsia kandi mwandu mba . T: Ukizaliwa na mjane aliyerithiwa nawe pia usirithi mjane. O: Mukali uyu umuyinzi niguveyeho ugwovulindi siahevwa uvulindi mba T: Uongozi ulipokuwepo mjane huyo hangepewa nafasi ya kuongoza O: MunduMlumidi uyu no mundu wa makano gege T: Mtu katili ni Yule aliye na ubishi O: Agita umundu kandisiahevwa uvwami naho uvusalisi anaho uvulindi vwavandu mba T: Anayeshambulia hapewi uongozi wala kubariki au kulinda watu O: Mwana we indasimba uyu no mwana womuyai yivula ichova na nyia siyaletwa hango mba T: Mtoto aliyezaliwa nyumbani ni Yule ambaye kijana alizaa nje kabla hajaoa O: Kandi uyu naveye mwana muyai yombakilwa haluvega, nasiyamihitsangwa mba T: Tena huyu akiwa mtoto mvulana alijengewa nyumba kando na hangepewa uongozi O: Mgenda na nyia uyu no mwana wo mkali oleti na yivulwa munyumba mwana uyu kandi T: Mtoto anayekuja na bibi uliyemuoa ni yule aliyezaliwa nje ya ndoa na pia alizaliwa kwa nyumba O: Siyahimitswanga mba kandi yumbakilwa haluvega anaho hakivanda T: Hakupewa uongozi na pia kujengewa kando au karibu na mto O: Na nakutsi siatevwangwa hamugitsi vulungi mba nitali hambete naho indangu T: Na akifa hakuzikwa kwa boma bali kando au nyuma O: Mwana wa ichiko uyu no mwana wivulwa kuvudamanu vwe miima jasula T: Mtoto wa ukoo ni mtoto ambaye alizaliwa kutokana na uozo wa tabia O: Mwana uyu siavugilwa ku miima avilukii muhili mba T: Mtoto huyu hakubaliwa kukua katika ukoo huo O: Kandi nnyia umwivuyi siatsia naye mulukali havundu mba T: Mamake aliyemzaa hakuruhusiwa kuenda naye alipooleka O: Umwana uyu amalanga uluhya lwaveye mu kandi agemela avana vandi vakutsa bei manaye atigala yengine T: Mtoto huyu humaliza ukoo na pia husababisha vifo vya watoto wengine hadi abaki pekee yake O: Luswa umundu musatsa ogoni no mkali umwiko kuli nnyia,mbotso, senge,guku mushara navandi lugano lugano vavola ugwiyi uluswa nagadukana mundumwene uyu atuli muhili yeye na umwana uyu wivuliywi avuli kununa kutsembere tsia nnyia na mwana mwenye uyu atevwe ihale nakutsi T: Mwanaume anayeshiriki ngono na mamake,dadake,shangazi,nyanya,binamu na wengineo hakubaliki katika jamii na mtoto huyo akizaliwa asinyonyeshwe na mamake na pia akifa azikwe mbali O: Uluswa umundu musatsa ugoni no mutugu anaho no musatsa undi, gavola ndi ugwi uluswa,naatuli muhili yeye atsie ihale T: Mwanaume anayezini au kulala na mwanaume mwingine anakuwa mtu ambaye hakubaliki katika jamii O: Uluswa umukali unini ku nyumba ukuvimba,akungangwa mulukali hayatsia T: Mwanamke anayeezeka nyumba alikooleka mara nyingi hufukuzwa O: Uluswa umukali ugimiyi umusatsa wewe kuvusatsa nivasolananga kandi gadukana akungwi ahayatsia mulukali T: Mwanamke anayeguza mumewe sehemu ya siri wanapozozana anafaa kufukuzwa alikooleka O: Uluswa Umusatsa umwononyia mwana mkana mdoto kandi adukana akungwi muhili yeye yenye ovomenyo uvuhya T: Mwanaume anayemnajisi mtoto msichana anafaa kufukzwa katika jamii yake na atafute maisha mapya O: Mmbisandu uyu no mwana wa avivuli veeve vaahela(vaakudza)anaho mulala kuvo yakudza T: Mwanamkiwa ni mtoto ambaye wazazi wake wameaga au mmoja wao ameaga O: Mukunzakali kuvandu vavili yava musatsa anaho mukali mulala kuvo na kuzi utigaala uyu niye mukunzakali T: Kati ya watu wawili awe mwanaume au mwanamke,akiaga anayesalia ni mjane O: Niliyeta ilidinyu kandi ilivi ligali kigila utigaye uyu avandu vamutitsa kali ukugunza naye, ukusanga naye iliita ku kedelu kilala T: Ni jina gumu na pia baya kwa sababu mjane aliyebaki watu walimwogopa,hata kukaa naye na pia kujumuika naye wakati wa mlo O: Avandu vatitsanga kwaagana naye kuvita mukyilivwa. T: Watu walienda kukutana naye langoni O: Kyiche hagati,oyo ukwingila mumyumba yo undi oyo ukuvita kutsingutsa tsiaatagwa, iliungu,oyo okoleetana no undi kuli mukali no musatsa,oyo ukuliila amaveele gi kimuga ago mutende,oyo ukwaanzala mullu munyumba yo mutende, no kusava undi inguvu yokogeendela ku T: Hakuweza: kuingia kwa nyumba ya mtu mwingine,kupita kando ya mboga zilizopandwa na malenge,kuoleka wala kuoa tena,kutumia maziwa mala,kupalia moto kwa jirani na hata kuomba nguo O: Inyumba kwuumbaka wuumbake inyuumba yoyo umuliaango gu henze ivugwi T: Ukijenga nyumba,mlango uwekwe mashariki O: Haango mukiliibwa usimiki iliyilinzu mukilibwa halala na kinagozi anoho ilikuvu na titovo,yivi vilakukuungila tsimoni tsi ndaamanu. T: Kando ya boma upande miti ambayo itakiinga maovu O: Mmugitsi usimiki no musuunzu,tusioola(lwuuvu)mutiva na mugumu T: Kwa boma panda miti yenye umuhimu. O: Na utasimika hamugitsi misaala jotamanyi amangana gajo mba T: Katika boma usipande miti ambayo hujui mambo yake O: Mmugitsi usimiki haambeta musaalagwa kulaanganga kiduundu gulakukingila T: Kando ya boma panda mianzi izuie maovu O: iligulu(inguba). T: Mbingu. O: Makandi iligaka likoonya mukilibwa haango. T: Tena mshubiri unasaidia sana nyumbani. O: Mmugitsi Niganyalika wanyoola ilikindu nililahi ligali, ukusimika ha mugitsi, ma kandi ikinavodotwi nikilahi ligali hango. T: Katika boma wakati mwingine ungepata mti bora wa makindu, uliopandwa mbele ya nyumba, na mti wa kivuli pia ulikuwa mzuri. O: Litovo nilahi muliboma lie tsing’oombe kali hango mu kilibwa. T: Mtu wa miba ulikuwa mzuri katika zizi la ng’ombe na boma kwa ujumla. O: Amagomia gasimikwi na chaandangu, ha mugitsi mba. T: Ndizi zilipandwa nyuma ya nyumba wala si mbele. O: MUNDU MUSATSA AVEYE ILIUVA NAHO UVULAVU VWE LILOVA GADUKANA OVEE KULI NDI T: MWANAUME NI JUAAMA MWANGA WA ULIMWENGU NA INABIDII KUKAA HIVYO O: Uvulavu vwe lilova ukuyanzitsa Avivuli, ihili, ilidala, uvwamihi, na Nyasaye. T: Mwanga wa ulimwengu wakufurahisha wazazi, jamii, kijiji, utawala na Mungu. O: Yamihi ilyamiha liyatsitsa ikivala na Nyasaye. T: Atawale utawala unaofurahisha nchi na Mungu O: Adukana ave ne imbago indahi yokulima (utali ikitsili) T: Yafaa awe na jembe nzuri ya kulima (asiwe O: Ave ne imuu (Embego) indahi iyanzitsa ikivala. T: Awe mwenye mbegu nzuri yakufurahisha ulimwengu. O: Umundeleva umulahi utali umboku naho umulema. T: Dereva mzuri asyekuwa kipofu au mulemavu. O: Unyala kusingilila ikivala nokusingilila miluka ja vandu. T: Awezaye kutawala ulimwengu na mila na desturi za watu. O: Adukana ave inzila inungi ihila avandu ahalahi. T: Yafaa awe njia nyembamba iwapelekao watu pazuri. O: Adukana ave ekesegese kye inyumba. T: Yafaa awe paa la nyumba yake. O: Umundu umuguulu ukutumikila ikivala na Nyasaye. T: Mtu mwenye bidii wa kumhudumia ulimwengu na pia mungu O: Adukana ave itilu ye inyumba yeye. T: Yafaa awe tegemeo wa nyumba yake O: Adukana ave ekelolelo kilahi ku vivuli ne ihili. T: Yafaa awe mfano mwema kwa wazazi wake na jami kwa jumla. O: Unyala kwamiha umukali weve vulahi na avana. T: Awezae kutawala mkewe vizuri na hata watoto O: Ave umusatsa we Tsindolo tsitalega mba kase alagelitswa naagona tsindolo. T: Awe mume asiyelemewa na usingizi hata kidogo asije akajaribiwa akiwa usingizini. O: Atava musatsa uyanza ivindu vyokuhambikitsa. T: Asiwe mume anaye pendelea vitu vya kuulevya. O: Ave umusatsa umunifu ligali ulinda umbili gwigwe vulahi. T: Awemume nadhifu kabisa anayetunza mwili wake vizuri O: Ave umusatsa uguuta inzala ivuli kuduka kuye navandu veve. T: Awe mume ashindae njaa isije kumdhuru yeye pamoja na familia yake. O: Atava umundu uyanza ivyavutswa. T: Asiwe mtu apendae vitu vya bure. O: Ave emoni ne kelolelo kya avandu valungi. T: Awe jicho na kioo cha wote walio wakamilifu. O: Gadukana umudu uyu ave mu ligenda mutsinzila tsindahi ne tsia ageligali ne tsinungi. T: Yafaa ntu huyu awe wa kutembea katika njia nzuri na za ukweli na pia zile zilizonyoka. O: Gadukana umusatsa uyu avuli kuva kuli umukutsi gwe imbutsa ihila anaho Evembe nivina avuli kuvina ku. T: haifai mume huyu awe kama chafu inayo pepetwa na upepo ku pelekwa mbali wala nyazi ikicheza naye asije akacheza. O: Ave umundu wa malago nelisingila ilidinyu (Umusingi mudinyu). T: Awe mtiifu kwa sheria na mwenye kusimama imara. O: Yijii nigyo miyinzi gyo mundu musatsa adukana ave nagyo muliviluka lilye. T: Haya ndiyo majukumu ya mwanaume anayestahili awe nayo tangu utotoni hadi uto uzima. O: Soma zaburi 15:2 kandi soma Yohana 15: 1-3 T: Sama Zaburi 15:2 na usome pia Yohana 15:1-3 O: INGULIKWA T: KUPEWA JINA O: Mwana wowosi niyivulwa kutula muinda ya Mama weve yenya alangwi ilieta ku atange kulia nokumenya na vandu vanyoye mkivala. T: Mtoto yeyote anapozaliwa kutoka tumboni mwa mama yake alihitajika kuitwa jina ndiposa aanze kula na kuishu na watu aliowapata dunuani. O: Kandi umwana uyu yenya afanane na vandu vene yava ku anuni tsimbele tsia mama weve, yinyale aminyali, anie amavi, na ahenze kuli avandu vandi vahenza makali agone tsindolo kuli avandu vanyoye mkivala kuli vagonanga. T: Pia huyo mtoto alihitajika kufanana na watu wao ndiposa anyonye matiti ya mama yake, akojoe mkoje, akunie mavi, na atazame jinsi watu wengine wanavyotazama na pia alale usingizi jInsi watu aliopata duniani walikuwa wakilala O: Kandi mwana mwene uyu yenya avuguli kuligondo, ne miima, ne vindu vyo mundu wamulanga ilieta yili. T: Yule mtoto vilevile afuanane sura , tabia na mienendo kama ya yule mtu aliyempa jina hilo O: Nulanga umwana uyu ilieta lio mundu wamwali nimwalegana naye siyenya mba. T: Ukimuuita mtoto huyu jina la mtu ambaye hamkuelewana naye alikataa O: Umwana mwene wivuliywi uyu akuhetsa uvwiyangu vokekeke wenyelitsi ilieta lidukana naye. T: Mtoto huyu ambaye amezaliwa angekupa muda mchache utafute jina linalomfaa O: Nigatali ndio dave, amanya ahana tsimoni maavula kunia mavi. T: kama si hivo, angetoa macho na kuangali alafu anakosa kunai mavi O: Nutanyoye ilieta vulahi ilidukana naye dave amanya yilana uwayatula (akutsa) maatsia kuvola uwatuli ndi uwamwanduma nindahi mba. T: Asipopata jina nzuri kulingana na yeye mwenyewe yeye hurudi alikotoka( hufariki) alafu anaenda kusema kuwa walikomtuma si kuzuri O: Ku nzilani yinu mulole uwamunduma kandi. T: kwa hiyo nimerudi huku muangalia mtakapo nituma tena O: Umwana mulala yivulangwa ne tsimbala ne ligondo lio umundu wa matuma yatse mu kivala. T: Mtoto mmoja angezaliwa na alama na sura ya mtu aliyemtuma aende duniani O: Kunimuloli itsimbala yitsi mulilanga lilahi ni (INGULIKWA) nitsifanani no mundu wa mumulangalanga uyu amanya aseka, ania ahenza ma kandi akiling'ana ukulila. T: kwa hivyo mkiona alama hizo kwa kuitwa vizuri ( kupewa jina) zikifanana na mtu ambaye munaitaita huyo huwa ancheka, anakunia anaangalia na pia anaacha kulia O: Umwana uyu yalangwa amita yaga nava mwoyo umundu wayalangwa ilieta lille avetsa novuyanzi ligali. T: Mtoto huyu aliitwa majina haya akiwa hai mtu ambaye jina lalake lilitwa huwa na furaha sana O: Inyinga yiindi mwalanga umwana ilieta litali iliye ma agasa. T: Wakati Mwingine mtoto aliitwa jina lisilo lake na anakuwa vizuri . O: Umwana naveye muinda ya mama weve, vanyanganitsanga muinda ya mama wewe ligali. T: Mtoto akiwa tumboni mwa mama yake ,alikuwa akisumbua mle tumboni mwa mama yake sana O: Niiva umwana uyu vahulitsana na mama wewe muinda amanya avamu kudu mieli tisa jiduka mana nyia. T: Ikiwa mtoto huyu anaelewana na mama yake tumboni huwa anaishi hapo Hadi miezi tisa Kisha anazaliwa O: Mlimenya muinda amanya atula mu na kutsi. T: Kuishu tumboni huwa anatako kama amefariki O: Miima milala jo mwana navaye muinda ya mama wew Nokumulomba asuli ivyokulia vilala, nokulomba mama wewe okuva omugata, ma wewe okuva neliyoga linyingi, okututsa amate isaa yosi, okusula umundu Musa wewe, noho ayanze vyokulia vilala ne vindi asula. T: Tabia zingine za mtoto akiwa tumboni mwa mama yake ni kama vile kumfanya asusie vyakuka vingine,kumfanya mama yake kuwa mvivu, kuwa na kelele nyingi,kutema mate kila wakati, kuwakataa watu wengine ama apende vyakula vingine na vingine akatae O: Liva lio mwana na nyia w uvulahi novudamanu vutanganila munda. T: Kuishi vizuri au vibaya kati ya mama na mtoto huanzia tumboni O: Mama wo mwana adukana atange innan iliva lio mwana walivula nakili munda mwimwe. T: Mama ya mtoto anafaa kuanzia kuzoe mienendo ya mtoto atakayemzaa wakati angali tumboni mwake. O: Miima jo mwana yali naj mwa mama wewe nijo ijaliva najo niyivuliywi. T: Tabia alizokuwa nazo mtoto alipokuwa tumboni mwa mama yake ndizo atakazo kuwa nazo akizaliwa O: Niiva mwana yanyagula liga ya mama wewe nijo ijaliva najo niyivuliywi. T: kama mtoto alikuwa akikimbia akiwa tumboni mwa mama yake hivyo ndivyo atakavyo kuwa atakapozaliwa O: Niiva mwana yanyagula ligan mama umanye umwana uyu alakave umwana wo vutima, umutingu, um ugata kandi ulivula kuhulitsana na vandu vandi, omundu wo kwikala umulumindi. T: kama mtoto alikimbia mama ujue mtoto huyo atakuwa mtoto wa hasira ,mzembe tena hatawai elewana na watu wengine, mtu anayeonekana kuwa muovu O: Na mwana muyai uliva umwivuli naho omuheyi - yivulangwa vutswa niyinyara na manyia uvusatsa vwivwevusingira ma kandi manege naho tsingovole nitsiveye mu tsiosi tsivili. T: Na mtoto wa kiume atakaye kuwa mzazi ama mzinzi-alizaliwa akikojoa akionyesha uume wake ukiwa umesimama na makende yote mawili yakiwa ndani O: Umwana naveye muinda ya mama wewe ahulila kandi alola vyosi vya ve a vivuli veve. T: Mtoto akiwa tumboni mwa mama yake anaskia na kuona vyote ambavyo wazazi wake wanafanya O: Nimulembana, nimukubana munyumba, ni mwivanga, yuyanzi, ni muveye avetsimbavasi, ni mwita umundu, nagosi veyeno vuyanzi, ni muveye madamanu umwana uyu alola na ahunu umwana uyu alola na ahulaa na alola. T: Wakigombana, wakipigana kwa nyumba, kama wanaiba,mkiwa na furaha, mkiwa wenye udaku, na yote wakiwa na furaha, mkiwa kwa mabaya mtoto huyu anaskia na kuona. O: Nyima umwana uyu niyivulangwa ma naviruka aviluka ne miima jamwakola naveye mundu na mama wewe. T: wakati mtoto huyu alizaliwa alikua akifuata tabia ambazo wazazi wake walikuwa wakifanya alipokuwa tumboni O: Mulivola lyo luswahili luvola ndi : T: Kwa msemo wa Kiswahili unasema hivi: T: "MTOTO UMLEAVYO NDIVYO AKUAVYO” O: Nambola ndi inzi T: Mimi nasema hivi O: MWANA NAVE MUNDA AMAYIGA IMIIMA JA VIVURI T: "MTOTO AKIWA TUMBONI HUIGA TABIA YA WAZAZI” O: kuli umwana avelekangwa imiima jamukola na veye,da niindio yivulangwa najo. T: Jinsi mtoto anavyoelekezwa tabia mnazofanya na yeye , ndivyo hivyo alivyokuwa akizaliwa O: Umukali naveye ninda yilindi vulahi mu likora nlete uvuyanzi muinyumba, mu menye mu mirembe, mumenye mu liva lilahi T: Msichana akiwa na ujauzito, alikuwa akijitunza vizuri kwa vitendo analeta furaha kwa nyumba, wanaishi kwa amani na umoja O: Naye yalota liloto lindi naa volera avamwavo veve na avola,henza ndoti liloto lindi T: Akaota ndoto nyingine tena na akawaambia ndugu zake, angalieni nimeota ndoto nyingine. O: Na henza liuva no mweli na tsingerengani likumi ne indala vya sigamira inze. T: Tazama jua,mwezi na nyota kumi na moja zikaniinamia. O: Nosoma amakuva yaga galakuha uvugeeri nelimanya T: Ukisoma matukio haya yatakupa hekima na maarifa. O: Aveye haliki wivuliywi mwami wa vayuda? T: Yuko wapi yeye aliyezaliwa mfalme wa Wayahudi? O: Kigira kwa lola ingerengani yeye ivugwe,kuzi kumsigamira T: Kwa maana tuliiona nyota yake mashariki, nasi tumekuja kumsujudia O: Engerengani yaali Yesu Kristo. T: Nyota ilikuwa Yesu Kristo. O: Usome ivitabu yivi na ulalola ndi; T: Ukisoma vitabu hivi na utaona haya; O: Baba ni liuvaa na mama nu mweli na avana ni tsing’ereng’ani. T: Baba ni jua na mama ni mwezi na watoto ni nyota. O: Amaloto ga Yosefa gamanyia ndi baba weve Yakobo ni liuva na mama nu mweli na avamwavo Yosefu ne tsingerengani T: Ndoto ya Yusufu ilionyesha ya kuwa babake Yakobo ni jua na mamake ni mwezi na nduguze Yusufu ni nyota. O: Yanza utevelitsi mulivulana lilio avandu vakwivula ni vaaha ukuduka kumakura gaduka saba naho likumi halala ni ibili yoyo kuli yivulana T: Nakusihi uulizie kwa kuzaliwa kwako watu wangapi wamezaliwa na kufikisha rika saba au kumi kama walivyozaana hapo awali O: Kandi teva umukana wa wenya kuleta ihiiri yeye na vivuli veve kuli wa vivulana T: Uliza msichana unayetaka kumuoa ukoo wak, pamoja na wa wazazi wake O: Ulwausoma kitabu yiki ulalora kuli wa vivulana T: Unaposoma kitabu hiki utaona jinsi walivyozaana O: Ulwausoma kitabu yiki ulalora kuli musatsa mmoloomi,Herman Asava kuli yeteveelidza mulivulwa lilie,ihiili yeye, avivuliveve,mima jije,miyinzi jije,mukali weve,avana veve,amasomo gege na vindu vindi vinyingi. T: Unaposoma kitabu hiki utaona jinsi Herman Asava alivyoulizia kuzaliwa kwake,ukoo wake,wazazi wake,tabia zake,majukumu yake mke wake, watoto wake,masomo yake na vitu vingine vingi O: Mulivulwa liange nikuveye avana vakekeke kwanyola avivuli vitu ni vaveye namangana yaga T: Tukiwa wachanga tulipata wazazi wetu wakiwa na maneno haya O: Kuli umundu vagana no undi mundu ni venya ku manyana,ku vahambane uvurina vwavo T: . Kama mtu anapokutana na mwingine hujuana na kuleta pamoja uhusiano wao O: Na amangana yaga ganzimila vudinyu vwene T: Na maneno haya yaliniongoza katika ugumu wenyewe O: Gagila ndamanya amangana ne miima ne tsihili tsia valoogoli T: Yamesababisha nijue maneno, desturi na koo za wamaragoli O: Amangana gene ni yaga ndi T: Maneno yenyewe ni haya O: Dada wovo ni vwaha? Atondee T: Dadako ni nani? Atondee O: A –Tondee?Tondee Mangure T: Tondee mtoto wa Mangure O: Mangure? Manguure Ngwegwe T: Mamgure?Mangure mtoto wa Ngwegwe O: Ngegwe? Ngegwe Avayanza T: Ngwegwe mtoto wa Avayanza O: A- Vayanza – Vagavo T: Avayanza mtoto wa Vagavo O: A - Vagavo? -Vagavo Ninga T: Vagavo mtoto wa Ninga O: A - Ninga? -Ninga Zatsa T: Ninga mtoto wa Zatsa O: A - Zatsa? - Zatsa Mmbo T: Zatsa mtoto wa mmbo O: A-Mmbo? -Mmbo Kavil T: Mmbo mtoto wa Kavili O: A - Kavili? -Kavili Nyambura T: Kavili mtoto wa nyambura O: A - Nyambura? - Jiibi masha kuvulalu wa masha T: Nyambura jibi masha kuvulalu wa masha O: Avana vange vashetsanga ambele ga ndeda masha T: Watoto wangu walikuwa wakisiaga mawele kwa Ndeda O: vamanye imiima janga umukana, kase miima nijiveeye yo imivi kandi avana i vulwa mu valala vavi ma ilieta lyoneka. T: Wajue mila za kina msichana, maanake mila zikiwepo mbaya pia watoto wakizaliwa miongoni mwao wabaya huleta uharibifu. O: UKUVIDA/ KUSWAKILA/KUSALISA T: KUTIBU/KUTOA KAFARA/KUBARIKI O: Avalogooli valange namang'ana ne kindu KUVIDA/KUSALISA/NO KUSWAKILA mumiima javo. T: Wamaragoli walikuwa na maneno ya KUTIBU/KUBARIKI NA KUTOA KAFARA katika mila zao. O: Amang’ana malala gafanana nagandi gavukana na gandi mulikola mu miima. T: Mambo mengine yalifanana na mengine kutofautiana katika kutekeleza mila. O: KUVIDA T: KUPAKWA DAWA O: Umundu wokuvida ni kuli kulangangandi Pastor. T: Mtu wa kutibu ni kama vile aitwavyo mhubiri. O: Umundu uyu nowokuvika ku mwana amakono yani ukumbida uvwanga nokumbaka maguta agekivuni agali nigavugililwa mu miluka javo javalogooli. T: Mtu huyo ni wa kumwekea mtoto mikono yaani kumbariki na kumpaka mafuta ya maana yaliyokubaliwa katika matambiko yao ya wamaragoli. O: Umbidi uyu siyalange IKIIZIRI, UMUGASA, UMULOGI, UMULUMINDI, MKALI, WENDASIMBA, WO MWANDU, WEKEVEERE, UMULEMA, WE LINEGE LILALA, WE KIGUKU, WIVULWA VINANENGE, MBOKU, UMUMENYA dave. T: Tabibu hakuwa gumba,mkora,mchawi,muuaji,mke,aliyezaliwa kabla ndoa, aliyezaliwa kwa ujane, kilema,aliye na ulemavu wa uzazi,asiye na uwezo wa kuona. O: Kandi siyalange umundu ukitsia nyumba yaani umundu musatsa ukili mu ni kizaro ilivoola ndi uchegomba naho ukitonyatonya amate valoli kyahonyo kyomundu mkali mba. T: Tena hakuwa mwamamume ambaye bado ana tamaa ya akiona uchi wa mwanamke. O: Kandi vahenzelidza munyumba yalange ku ne miluka jene jovuvidi yigi, sivagwilananga ku mundu ndi vuyu avidi mba. T: Tena walitafuta katika nyumba iliyokuwa na matambiko hayo ya kupaka dawa, hawakukumbilia mtu yeyote tu. O: Kandi umundu mwene uyu yahilangwa haluvega ukumugeridza valole niiva udukani avidi. T: Tena mtu huyu alikuwa akipelekwa kando ili kumjaribu waone iwapo anafaa kutibu. O: Naviti vulahi mavamuha ikisanda kyukuvida makandi valanditsa ndi UYU NIYE KALUNU ADUKANA AVIDI. T: Akipita vizuri walikuwa wakimpa kopo la kutekelezea kazi ya kupaka dawa na pia kutangaza kuwa LEO HUYU NDIYE ANAYEFAA KUTIBU. O: Umundu uyu yamanyikana kigira yagenda ne ENDEDE yeye yanavidilange mu UVWANGA naniyaka. T: Mtu huyu alijulikana kwa sababu alikuwa akitembea na ZANA yake aliyokuwa akitumia katika shughuli zake za utabibu. O: mala avika mu Engoko anoho ikindu kya manuliywimu atsie kulira yengo. T: Alikuwa akiweka ndani kuku au kitu atakachopewa ili ale akifika nyumbani. O: Umbidi uyu siyalange hasi he mihiga 55 dave. T: Mtu huyu wa kutibu hakuwa chini ya umri wa miaka 55. O: Kandi illievika lilye lialange lugano na avand vandu. T: Tena kuvaa kwake kulikuwa tofauti na watu wengine. O: Umbidi uyu siyalange umundu wo VUTIMA VWA VWANGU MBA. T: Tabibu huyu hakuwa mtu wa KUKASIRIKA HARAKA. O: O niye uwalange UMBIDI. T: Ndiye aliyekuwa tabibu. O: Kandi umbidi uyu yalange umundu wo mkali mulala ovo no mugitsi gwigwe no mkeere wewe na vana, navisukulu. T: Tena tabibu huyu alikuwa na mke mmoja aliye na boma lake na mkewe na watoto na wajukuu. O: MUSAALISI T: ANAYEBARIKI O: Musaalisi muyinzi gwigwe no MUVIDI NI MULALA MWELE. T: MTU WA KUBARIKI kazi yake na TABIBU NI MOJA. O: Musaalisi vali niyahevwa agokuvida nigukili kale mugamba zuri. T: Anayebariki alikuwa akipewa shughuli asubuhi na mapema. O: Iliuva liturange navo nivaveye ku inzi. T: Jua likichomoza awe amemaliza shughuli hiyo. O: Na niviti saa sita ya mmbasu sivavida naho sivasalisa mba. T: Na saa sita mchana hawakuwa wakitibu wala kubariki. O: Avandu ve sivenya kuchelitsana na vandu ulwavatsitsa ku miyinzi jo vuvidi naho kusaalisa T: Watu hawakuwa wakitaka kusalimiana na wengine walipokuwa wakienda kwa shughuli za utabibu au kubariki. O: Avavidi yava navasaali nivamanyanga vatsitsa kukola mivinzi javo jovuvidi hay kusaalisa vali nivagaywa vavuli kutsia IVULILI. T: Matabibu na wa kubariki walipokuwa wakienda kufanya shughuli zao hawakuruhusiwa kuingia katika chumba cha malazi. O: Ivulili livola ndi avuli kutsia na kugona no mkeere wewe ulwasamula kumiyinzi yigi mba. T: Katika chumba cha malazi kumaanisha asihusiane na mkewe kimapenzi anapoenda kutekeleza shughuli hizi. O: Avandu yava nivo ko avavika amakono ku mwami uvikiywi. T: Hawa ndio watu ndio pia waliokuwa wakimtawaza kiongozi alyeteuliwa. O: Musaalisi no mbidi vali.nivahevwa oluya kali ukuvita AVAMI kigira nivo avavika amakono kuvana nokuvami kali avasinghe miluka josi. T: Tabibu au anayebariki ndiye aliyeruhusiwa kutawaza viongozi maanake ndio walioweka mikono kwa watoto na kwa viongozi na pia walisimamia matambiko yote. O: MUSWAKILI T: ANAYETOA KAFARA O: Uyu no mundu uwali niyahevwa uluyali kuli musaalisi, navutswa miyinzi jije javukani ku no musaalisi no mbidi. T: Huyu ni mtu aliyepewa heshima kama mtu wa kubariki, lakini shughuli zake zilikuwa tofauti na wa kubariki na kupaka dawa. O: Uyo nu mundu walangangwa naho umwulia gwoneka. T: Huyu ndiye aliyeitwa au mambo yaharibike. O: Kuli umwana niyang'aha naho umusatsa utivula naho ikindu kvavoneka ku mundu uyu. T: Kama mtoto akiwa amekonda au mume asiye na uwezo wa kuzalisha au kama kunakitu kitu kilichoharibika kwa mtu huyu. O: Niyoneka mavakola imiima nokutahitsa umutugu nivakamala ma vayika umundu uyu ULUKAYA valanganga MUSWAKILI yatse kukunga MISAMBWA midamano ijagila umundu uyu ULUKAYA ne vivya kumakono, nomwigoti, noku- T: Akiharibika walikuwa wakifanya matambiko na kumchinja mfugo na wakishamaliza walikuwa wakimuweka mtu huyu HIRIZI walikuwa wakiita ANAYETOA KAFARA Aje kufukuza MIUNGU miovu iliyosababisha mtu huyo kuhisi maumivu mikononi na shingoni. O: virenge ukumanyia ndi no mundu wakolwa ku IMIIMA. T: miguu kuonyesha kwamba ni mtu aliyefanyiwa TAMBIKO O: Niva yali ni yang’aha amanya akomela, niva nivigingi vya mumigaa vimanya vileka, niiva nomundu uwali utivula dave, amanya atanga ilienya nokuva nolusaa lwo mkali. T: Iwapo alikuwa amekonda, huwa anaanze kunenepa, iwapo ni mashetani yalikuwa yanamnyonganyonga huwa yanaacha, iwapo ni mtu aliyekuwa hazai, huwa anaanza kuhisi hamu ya kuwa na mwanamke. O: Navutswa ILISWAKILA lialange ililago umundu aswakilwi ivindu vyatsia vivuli kwononyia umundu uyu, aviluki vulahi vugila kuminika ne miima javandu vakutsa kale. T: Ila kufanya matambiko, ilikuwa ni lazima mtu afanyiwe tambiko na vitu ambavyo havingemzuru, ili akue bila kufinyika na itikadi za wafu. O: LIUVA, MWELI, TSING’ERENG’ANI T: JUA, MWEZI, NYOTA O: Nyasaye uwalomba ILIUVA, yalomba iliuva liamihi umweli ne Tsing’ereng’ani. T: Mungu mwumba wa jua, aliyeumba jua itawale mwezi na nyota. O: Lifananyia lie LIUVA liveye kuli Nyasaye yalomba kutanga umundu Musatsa Adamu, yaga agamanyia ILIUVA niye musatsa wo Mweli guvalanga vudiku yigu. T: Kufananisha kwa jua ni kama vile Mungu aliumba kwanza mwanaume Adamu, hii ikionyesha kwamba jua ndiye bwana wa huu mwezi unaoangaza usiku. O: Ivindu vilombe ivya Nyasaye yalomba vyasuvila ku liuva nilio liene vunyali. T: Viumbe vyote alivyoviumba Mungu huamini jua ndilo lenye mamlaka. O: Liuva liakanga miyinzi jalio ni mbasu niliakamala malilekela umweli ne tsing’ereng’ani tsitwekitsi miyinzi jitagaye. T: Jua huangaza na kutekeleza majukumu yake mchana, na likishamaliza linaachia mwezina nyota kukamilisha majukumu yaliyosalia. O: Umweli guveye nemiyinzi mikekeke kuvudiku kigira gokola vutswa kutsisaa tsingekeke magutsia kusosa, ma umweli gulekela avana va gwo. T: Mwezi una majukumu machache ya usiku kwa sababu huangaza kwa masaa machache na kisha kwenda kupumzika, Kisha mwezi unawawachia watoto wake. O: Tsing’ereng’ani nitsiotsitwekitsa imiyinzi jitigaye. T: Nyota ndizo hukamilisha majukumu yaliyosalia. O: Ivindu vinyingi vikolekanga hasi he Liuva na Liuva nilyo Emoni ya Nyasaye kuvilombe vivye. T: Vitu vingi hufanyikavyo chini ya Juan a Jua ndilo Jicho la Mungu kwa viumbe wake O: Naïve umundu musatsa wamihi umukali wovo na vana vovo, anaho walindila vutswa umukali wovo akuyinzilili nakuletela na nulia. T: Nawe mwanaume umtawale mkeo pamoja na watoto wako, ama ulikuwa unangojea tu mukeo akufanyie kazi akikuletea nawe ukila. O: Singila kuli Liuva kigira liuva litula vutswa vulidiku kutula saa kumi na mbili tsio mugamba maliduka saa kumi na mbili ha mugolova. T: Simama kama Jua kwa sababu jua hutoka kila siku kuanzia saa kumi na mbili asubuhi hadi saa kumi na mbili jioni. O: Lievisa ku mumalesi mba. T: Huwa halijifichi mawinguni. O: UMWELI: T: MWEZI O: Umweli yigu nigwo mulina wo mundu mkali, vugila kuva soni dave, avana vo mundu vavola ndi; UMUKALI UTSIYI MUMWELI anaho UTULI MUMWELI. T: Huu mwezi ni rafiki ya mwanamke, bila kuona haya, watoto wa mtu husema hivi; Mwanamke anayeona hedhi au ana aliye ona hedhi. O: Umundu mukali uyu vaganila hayi no mweli? T: Je, huyu mwanake ana uhusiano gani na mwezi? O: Amativuli gavola ndi, Nyasaye walomba umundu mukali yamulomba vudiku ulwa Adamu yali navaye mutsindolo na umweli gwali nigutuli ma Nyasaye na alomba Hawa mukali wa Adam. T: Jibu ndilo hili; Mugu alipomuumba mwanamke, alimuumba usiku wakati Adamu alikuwa amelala nao mwezi ukawa umeandama naye mungu akamuumba Hawa, bibiye Adam. O: Sihali ho no mukali unyala kuhelitsa umwana nivatagani no mweli ku umweli gumusalisi mulihelitsa lilie mba. T: Hamna mwanamke yeyote awezae kupata ujauzito bila kuona hedhi kila mwezi ili mwezi umutakase katika kupata ujauzito. O: Umukali na maliyi kutula mu mweli avetsa usaalisiywi no mukali munene. T: Mwanamke akisha maliza kipindi cha hedhu huwa ametakasika kwa kwa hisani ya mmwanamke mkuu O: “MWELI” ku atsie kuhelitsa. T: “ Mwezi” ndio aende kushika mimba. O: Naye umundu mukali sia nyala kuhelitsa umwana natagani no mundu musatsa mba. T: Naye mwanamke hawezi kushika mimba bila kujamiana na mwanamume. O: Na umweli sigunyala kuvala nigutagani ne LIUVA mba. T: Vivyo hivyo mwezi hauwezi angaza pasipo kukutana na JUA. O: Ulwe liuva limala miyinzi jagwo vudiku guyekanga imadioli munyanza. T: Punde Jua limalizapo majukumu yake usiku, huwa inatua baharini upande wa magharibi. O: Na vyosindio vitula ivuugwe ma vitsia imadioli wa vigona nivihulitsana ku miyinzi jiavo. T: Nazo zote huchomoza mashariki na kutua magharibi amboko hulala zikiafikiana ju ya majukumu yao O: Sikili ho kali kindu kilala ekekoleka vugila kilala nikitamanyi mba, miima jo mieli nijo jiveye mumundu mkali, navo naviko avanene ligali T: Hamna chochote hata kimoja kinachoweza fannyika bila kingingine kujua, tabia ya mwezi ni sawa na ile ya mwanamke, nao mwezi na mwanamke ni wa ukoo wa karibu sana. O: TSING’ERENG’ANI: T: NYOTA O: Tsing' ereng'ani navana vo mweli gwivula. T: Nyota ni watoto waliozaliwa na mwezi O: Tsing'ereng'ani tsitulamu mweli. T: Nyota hutoka kwa mwezi O: Umweli mulala govele ho gwivula Tsing’ereng’ani tsinyingi ligali nu gundi gwivula tsingekeke vutswa. T: Baadhi ya mieza huzaa nyota wengi ilihali miezi nyingine huzaa nyota chache. O: Tsing’ereng’ani tsiene tsio kwigulu yitsi tsikutsa ku kuli avana vo mundu mukali vakutsa. T: Hawa nyota wa angani hufa kama vile watoto waliozaliwa na mwanamke hufa. O: Kandi Tsing'erengani tsio kwigulu tsiveye na VISUKULU ne VISUKULWI. T: Tena nyota wa angani wako na WAJUKUU VITUKUU. O: Visukulu ne visukululwi nivyo ivyamulola hasi vudiku mu ing'inga ye kisundi. T: Wajukuu na vitukuu ndio muwaonao angaza chini usiku wakati kuna giza. O: Kwigulu koveye yo na vami vandi ave Tsing'ereng'ani naye ni kuli iyakulanganga IYASULI. T: Kule mbinguni kuna baadhi ya nyota ambao huwatawali wengine majawapo akiwa anaitwa IYASULI O: Iyasuli niyo iyamiha Tsing'ereng'ani tsindi kuli PRESINDENT yamiha kivala cha hasi hano. T: Iyasuli huwatawala nyota nwengine kama vile RAIS wa nchi hutawala hapa ulimwenguni. O: Tsing'erengani tsio kwigulu tsilwala ma tsikutsa kuli avana va vandu valwalanga ma vakutsa. Noveye vudiku. T: Nyata wa angani huugua hadi kufa sawia ilivyo na watoto wa watu ambao huugua na hata kufa O: vetsa niichova unvala kolola Eng’ereng'ani niyaguluka hasi, umanye iyene yiyi evetsa kutsi maigwa hasi. T: Walikuja nje na kuona nyota ikitoka angani, ujue nayo i karibu kuzima na kuanguka chini. O: Nyenya usuvili nasoma mukitabu cha Matayo 2:2-7. T: Nataka uamini nisomapo kutoka kwenye kitabu cha Matayo 2:2-7. O: Ulalola amang'ana ge tsing'ereng'ani. T: Utaona mambo ya nyota. O: Kandi umwana naveye munda yo mundu mkali utavola aligunza mu vutswa dave. T: Tena mtoto akiwa tumboni mwa mwanamke usiseme atakuwa tu humo. O: Yeyo neng'ereng'ani ya Nyasaye eveye munda yo mundu mukali. T: Hiyo ni nyota ya Mungu iliyo tumboni mwa mwanamke. O: Umwana uyu naloli ilimenya siliveye muinda yila ililahi dave amanya atula mu. T: Mtoto huyu anapotambua uhai haupo tumboni humo basi angetungua ule uja uzito. O: Umwana oveye muinda yo mukali nivatamani navivuli vosi vavili yava atula mu. T: Mtoto aliye tumboni hutunguliwa iwapo mwanamke anapokosana na wazazi wote wawili. O: Umwana yisunga kuli umundu muhindila yisunganga natamiki ne kivala chamenyi mu. T: Mtoto aliyejinyonga kama mtu mzima alifanya hivo akishindwa nan chi aishipo. O: Kandi Eng’erengani yo kwigulu inyala kwiyita iyene igwa hasi kuli umwana utuli mu umundu wiyiti. T: Tena nyota juu angani inaweza kujiua yenyewe na ianguke chini jinsi ilivyo kwa mtoto aliyetoka tumboni mwa aliyejiua. O: MUKALI: T: MKE O: Umundu mkali yamanya umulina weve wahimbi na Umwami wewe no mweli gwaka vudiku yigu. T: Mwanamke alijua rafiki yake wa karibu na Mwokozi wake na mwezi uwakao usiku huo. O: Umukana anaho mukali ukili ukutsia mu mweli hamugoloova vudiku na aloli mweli nigulavi amanya vutswa ing'inga yeye iduki naye iyatsila mu mweli. T: Msichana au mke ambaye bado hajaona hedhi jioni usiku akiona mwezi ukiangaza hujua tu kuwa wakati wake umefika. O: Namali kuva mu mweli ku madiku kutula 3-6 avetsa mu tsinganangani tsinyingi kali mutsing’endo tsitsie ihale anaho ukutsia muvandu havaveye vanyingi siyenya mba. T: Akishamaliza hedhi kwa siku 3-6 huwa na fikira nyingi hata katika safari zake za mbali au kwenda kwa watu wengi hakutaka. O: Tsinganagani tsitsie tsivetsa ihale, kali siyenya umundu musatsa yidili kuye ahimbi mba. T: Fikira zake huwa mbali, hata huwa hataki mwanaume asonge karibu naye. O: Soma kitabu kyavalevi 15:19. T: Mambo ya Walawi 15: 19. O: Ikigaya mundu mukali ukwigaya kuu madiku 7 navaye haluvega. T: Kinachomzuia mke kutojihusisha na mume kwa siku saba baada ya hedhi. O: Imiima jiveye ku mweli guvalanga vudiku nijo ijiveye ku mundu mkali. T: Mila zihusishwazo kwa mwezi uwakao usiku ndizo zilizoko kwa mwanamke. O: Umweli gutsitsa ku makandi gwilana. T: Mwezi hupotea na kasha kurejea. O: Umweri gwivisa ku mumalesi guvula kuloleka makandi gololeka. T: Mwezi uliojificha mawinguni huwa hauonekani na baadaye pia huonekana. O: Liveye ku nelidiku na lwe liuva ligota ku mba. T: Hakuna siku ambayo jua huweza kupotea. O: Ulwo mkali atsitsanga mu leave mu Nyanza. T: Ndipo mke huenda kuoga ziwani. O: Kale Eng. eng’ani yingila ku munyumba hamugolova vudiku nivaluga vukima ma avola T: Zamani nyota angeingia nyumbani jioni wakipika ugali na kusema. O: ENG’ERENG’ANI YITSI KUGEESA. T: Nyota amefika kupewa ugali. O: Eng’ereng'ani yene yiyi umukali yavuzu uvukima avike ku Eng’ereng’ani ma asuva ichova. T: Mke angechukua nyota huyo kumwekea ugali na kisha kumrusha nje. O: Mu ing'inga umukali uyu yamanya aveleka ahelitsa umwana. T: Wakati mke huyu angepata uja uzito. O: UMWELI UMUKALI NO MWANA ni vindu vihambani nitali umanyi agene yaga Nyasaye navutswa umundu mukali siamanya agambandika yaga mba. T: MWEZI, MKE NA MTOTO ni vitu sawakwa pamoja lakini ujue haya Mungu lakini mke hajui haya ninayoandika. O: Ninze mundu wo kutanga ukuvola agaviswa yaga. T: Mimi ndiye wa kwanza kusema haya yaliyofichwa. O: VIGULU, MILITU, MIGERA, INYANZA NE IMBULA T: MILIMA, MISITU, MITO, ZIWA NA MVUA O: Ikivala kyenyu nekeveye mu ne vigulu, militu ne migera genyeka musange na kandi avandu vamanyi amangana gevigulu vadukana vegitse avandu vakili vang’elele. T: Nchi yenu ina milima, misitu na mito inayohitajika mtumie kwa pamoja na pia watu wanaojua maneno ya milima, wanapaswa wawafunze watu wadogo wajue. O: Ivigulu viveye ne kivuni ekenene ligali kuvandu vekivala yikyo. T: Milima ina sababu kuu kabisa kwa watu wa dunia hiyo. O: Avaveye ne vigulu mukivala kyavo vadukana vasanditsi Nyasaye na vamanye ikivu vigulu. T: Walio na milima nchini mwao wanapaswa kushukuru Mungu na wajue O: Musa wa kale yatsitsa ku kigulu kva ovogeri na lisaala lilye lihuliki kandi Yesu yanigila mukigulu ne viduma vinene wigulu kya Sinai ukutsia kuteva Nyasaye amuhe amulonda. T: Musa wa zamani alikuwa akienda juu ya mlima wa hekima na maombi yake yanasikika na pia Yesu alikuwa akipanda juu mlimani na makundi makubwa katika mlima wa Sinai na kuomba Mungu ampe msaidizi. O: Avalogoli vatsitsa ku kigulu kyavo ekeveye ivihiga ukutsia ukusala makandi vatsitsa ivinditsi ukuteva Nyasaye avahe ovogeeri makandi ulwa vatsa kola umuluka gwavo gugasitswi. T: Wamaragoli walikuwa wakienda katika mlima wao ulioko Vihiga kuomba na tena walienda kuomba Mungu awape hekima na pia watakapofanya tambiko lao tambiko hilo libarikiwe. O: Kuvigulu misango javo ku jihulika. T: Milimani ili kujumuika kwao kusikike. O: Ndeva ndi Maragoli Hills na Maragoli Forest yatsia hayi? T: Maragoli forest na Maragoli Hills ilienda wapi? O: Nanivwaha wononyia? T: Ni nani aliyeharibu? O: Vigulu yivi? Nayenya ndi? T: Milima hii? Na walitaka nini? O: Henza mu tsipicha yitsi ulole kuli Mt. Kilimanjaro ninzikaye ku kigulu kyene yiki ikya Kilimanjaro umanye sie ifana mainze kandi ulalola ulangwa Professor Wangari Maathai ku igasi yakolanga Tanzania. T: Angalia kwenye picha uone vile mlima Kilimanjaro nikiwa nimeketi juu yake ujue unavyofanana na vile aitwaye Professor Wangari Maathai kazi anayofanya Tanzania. O: Sanditsa umukali Kenya. T: Namshukuru Bi. Kenya. O: Umundu mukali Wangari Maathai yamanyandi ukulinda ivigulu ne militu ja avasatsa valogooli kwagotwa ikivuni kye Vigulu ne militu? T: Bi. Wangari Mathai alijua vipi kuhifadhi milima na misitu ambayo wanaume wamaragoli hawakujua umuhimu wa milima na misitu? O: Imigera naho ivivanda T: Mito na mabonde. O: IHILI YO MUSATSA NO MUKALI T: UKOO WA MUME NA MKE O: Mundu Musatsa ihili emenyanga mihiga kuli ILIUVA. T: Ukoo wa mwanaume unaishi miaka mingi kama jua O: Navutswa ihili yo mwana mkana naho mundu mukali yanguha kufa vwangu kuli umweli gutsitsa anaho gutula nivwenya kucha naho gutula hamugolova ma gwanguha kugwa imadioli naho Munyanza T: Ilhali ukoo wa msichana au mwanamke hufifia haraka kama mwezi unaoenda au unaotokea kunapopambazuka ama unaotokezea jioni kwa muda mchache tu kisha unapotelea magharibi ama kwa ziwa O: Umundu mukali natsiyi ilukali naho ku musatsa wewe numulinda vulahi mayivulayo umwana, yivila yengo wayivulwa vwangu ma ihiili yatsiyi mu yilana ukuva ihiili yeye, naniyakivula avana kuduka kuvisukulu kalunu avana veve vivilila wanga mama weve muvifwa nitali avana vatsangayo kuli avageni T: Binadamu wa kike anapooleka ama kwa mwanaume wake na anamtunza vizuri kasha anajifungua mtoto, yeye husahau alikozaliwa haraka alafu ukoo alimo oleka hugeuka kuwa wake,na anapozaa watoto hadi kuwa na wajukuu watoto hao husahau kwa kina mama yao lakini watoto huenda huko kama wageni O: Navutswa ihiili yo mundu musatsa emenya vutswa mihiga ne mihiga. T: Lakini ukoo wa mwanaume huishi miaka na miaka O: Imigera ne tsinyanza kandi tsikamanga, mainyima tsiloleka kuli mundu mukali aloleka ku yengoo wayivulwa muing'inga indambi. T: Mito na maziwa hukauka ,nyuma zinaonekana kama mwanamke anayerudi alikozaliwa baada ya muda mrefu O: Navutswa LIUVA yilio limenya nililoka kuli mundu musatsa yamenya nalokela hango mu HIILI yeye T: Ilhali jua huishi kufoka kama jinsi mwanaume hufoka katika nyumba ya ukoo wake O: Mundu musatsa nakutsa atevangwa ahayivulwa T: Mwanaume anapofariki huzikwa alipozaliwa O: Mundu Musatsa wo mugitsi gwigwe vulungi atevangwa ha mugitsi ku mkono mulungi ihiili kandi nakutsa avikangwa kulusimbu inahiru na mundu mukali avikangwa kulusimbu ivulili ina mukono mukali. T: Mwanaume mwenye boma lake kamili huzikwa mbele ya nyumba yake upande wa mkono wa kuliakatika ukoo vilevile mwanaume anapofariki huwekwa upenuni sebuleni ilhali mwanamke huekwa upenuni mwa chumba cha malazi kwenye mkono wa kushoto O: Mundu mukali namaliyi mihiga avikangwa kulusimbu ivulili inamkono mukali T: Mwanamke akiishi miaka huekwa upenuni katika chumba cha kulala mkono wa kushoto O: Mundu mukali namaliyi mihiga kuvita 50 alekela ulwivulu mahakekeke ni yakaduka mihiga 60 uvwiko vwivwe no mweli gwo kwigulu vovetsa nivufweye kigira uvwiko vwavo no mweli lwalange ulwo mukan yatsitsa mu mweli navutswa niyakamala kulekela ulwivulu ma nyima amasahi gatsia ma uvulina no mwiko vufwa T: Mwanamke akiishi miaka zaidi ya 50 haezi zaa na akizidisha ni kidogo tu miaka 60 ukoo wake na uwezo wake wa kuzaa unakuwa umeisha kwa sababu ukoo na mwezi ulikuwa wakai ambao msichana alikuwa akienda hedhi lakini akifunga kuzaa hangepata hedhi kasha urafiki na ukoo unaisha O: Na mundu musatsa siamala vwangu kulilova mba kuduka mihiga ne mihiga, niiva alitsa vyokulia vilahi ivi mu meda tsinguiu na masahi. T: Ilhali uwezo wa mwanaume wa kuzalisha huwa wa muda mrefu hapa duniani wa miaka na mikaka,kama anapata vyakula vizuri vya kuongeza nguvu na damu O: vyitu amatsi gagota muvyo kigira ki? T: Kwa nini maji yalipotea kwa mito yetu? O: Namwasula imigera kigira ki? T: Mbona mlikataa mito? O: Munyi mwalima muvivanda mwasimika mu imisala gimala imigera, makandi mwalwanila muvivanda nimuyalanila mu, ma amatsi gagota muvyosi mavyayuma. T: Mlilima mabonde na kupanda miti iliyosababisha mito kukauka na pia mlipigania na kushtakiana humo hadi maji yakapotea na mito kukauka O: LIDUDU T: NDEGE O: Lidudu nilio kandi liamanya ulwe imbula nikubi. T: Lidudu(ndege) ndiye anayejua wakati mvua itanyesha. O: Lidudu siliveha mba T: Lidudu huwa halidanganyi. O: Kindu chakavili ni LIKERE liomukivanda naho ilio mumulimi nililila, kandi umundu mulala amanya kuhulila uvuluhu nuunwa amatsi naho nugamulila kuvunyingi umanye imbula ilakuba. T: Jambo la pili ni kuwa chura wa mtoni au wa shambani akilia haiafu mtu ahisi kiu na kunywa maji mengi basi mvua itanyesha. O: Amalesi go kwigulu gosi gilana Munyanza no kuvigulu no mumilitu umanye imbula ilakuba. T: Hali ya anga ikibadilika kutoka upande wa ziwa hadi milimani basi mvua itanyesha. O: Ivindu vikoleka ndio ku mundu mukali niyenya kulola umweli naho niyenya kuhelitsa umwana Umukali alwala kuvindu yivi vyoosi kandi imbula niyenya kukuba, inyanza ilwala umweli gulwala,vigulu vilwala, imbutsa ilwala. T: Mambo yanayomtokea mwanamke akitaka kupata hedhi au kupata ujauzito hugonjeka sana na pia mvua ikitaka kunyesha ziwa na mwezi huugua O: Lidudu ne likeere vilwala kandi imigera giosi. T: Lidudu(ndege) na chura na mito huugua pia O: . Vyosi ndio vilwala ku imbula ikuba anaho kandi amanyonyi gavalanga ITSIMILI niduka mutsisaa tsivaga tsio mugamba, gavungananga halala mukekonya nigimba, imbula niyavita, imbula imanya ikuba.Kandi imigera jitange kusinuka amatsi, iliime liva ilinyingi kuvulimu T: Vyote hivi hugonjeka wakati mvua inapotaka kunyesha lakini kuna ndege iitwayo ITSIMILI ambalo ikifika saa tatu asubuhi huja pamoja na kuimba kwa hivyo maji hurudi na umande hurudi kwa wingi O: MUSAKULU HERMAN ASAVA NIYIKAYE KUKIGULU CHA KILIMANJARO MOSHI TANZANIA NAVEYE MU LISAALA T: Mzee Herman Asava akiwa ameketi kwenye Mlima Kilimanjaro Moshi Tanzania akiwa katika maombi O: KUTEMA KELOVA T: KUCHIMBA KABURI O: Avana vayai na vakana avaletana vadukana vamanye ilinga'ana livoola “KUTEMA KELOVA”. T: Wavulana na wasichana waliokuwa wakioana walipaswa kujua mambo ya “KUCHIMBA KABURI.” O: Kandi ava pastor na vakolitsanga iviselelo gadukana vamanye amang'ana ga vegitsa avaletananga na avana avadoto vakutsanga kuli vayavila avana yava. T: Tena mhubiri na waliosimamia harusi walipaswa kujua maneno mambo waliyofundisha waliooana na watoto wadogo walioliofariki jinsi walipaswa kuzikwa. O: Umwana mudoto kutula ku lidiku lilala kuduka mieli sita nakili kulonditswa ku uundi vadukana vamanye umwana uyu nakutsi atagona kavili kulusimbu mba. T: Mtoto mchanga kuanzia siku moja hadi miezi sita kabla mwingine kuzaliwa walipaswa wajue mtoto huyo akiaga mwili wake uzikwe kabla ya siku mbili kuisha. O: Kandi natevwa, atevwe saa sita nitavita. T: Tena akizikwa, huzikwa kabla saa sita kuisha. O: Lilonda ku mama wewe yegitswe ILISIOMA umwana uyu nakutsi. T: Kilichofuata mama mtoto huyo alifundishwa jinsi ya kuomboleza mwanawe aliyeaga. O: Mama wo mwana uyu atakuba tsikwili anaho nasioma ulwavahila mukuzu mukilindwa mba. T: Mama mtoto huyo asipige nduru au asilie baada ya mtoto huyo kupelekwa kaburini. O: Kigira sigenyekana ulwavatsitsa kutema kilova ave nasioma anaho nalila amaliga dave. T: Maanake wakati wa kuchimba kaburi hakupaswa kulia. O: Kivuni Nyasaye yenya avahe umwana undi umulahi kuvita ukutsi uyu. T: Sababu yake ni kuwa Mungu anataka kuwapa mtoto mwingine mzuri kuliko huyo aliyeaga. O: Na umwana kuli uyu siagonelangwa ku amagenga mba. T: Na mtoto kama huyu baada ya mazishi watu hawakeshi nje tena. O: Mwasiomela umwana uyu vudinyu vwene, ma nyima mwahelitsa umwana uundi, niyivulwa maaviluka, avetsa mwana wekilage ikivi kyene mukivala. T: Mkiomboleza mtoto huyu sana ubaya wake ni kuwa mtoto atakayezaliwa baada yake, huzaliwa, hukua na huwa na kiburi sana duniani. O: Kandi ulwa mwenya kuva halala, muve novuyanzi ovonene vwene, nyima nimuhelitsa umwana maaviluki avetasa umwana umulahi ligali no wekivuni kumenye nei hili na ku Nyasaye. T: Tena mtakapo kutana kimwili, muwe na furaha kubwa, maanake mtoto atakayezaliwa hukua na kuwa mtoto mzuri Zaidi na wa maana kushi naye na huwa utukufu kwa Mungu. O: Navutswa umwana yahelitswa no mulikubana na agandi amang'ana amavii umwana uyu yivulwa nekilage ne kivi kyosi kali novulumindi nelikubana na vandi kazozo. T: Na mtoto angepatikana wazazi wakizozana na mambo mengine mabaya, mtoto huyo alizaliwa na kiburi na uovu hata na uchokozi na kupigana na wenzake mara kwa mara. O: NYASAYE NE VIGULU T: MUNGU NA MILIMA O: Tsigulu tsiosi tsia nyasaye yavika kukivala halala ne LIUVA liakanga yili mumiluka josi ijavaguuga venya kukola, vakolela kuvigulu makandi vakola ni vahenza ILIUVA. T: Nguvu zote ambazo Mungu aliweka kaatika dunia na jua liwakalo hili katika matambiko yote mababu walitaka kufanya, walifanyia milimani na tena walifanya wakitazama jua. O: Nusoma mu kitabu kye vangeli ya Nyasaye ulalola kuli Musa wa Kale vatsitsa mukigulu ukutsia kuteva Nyasaye amuhe ovogeli ikyanyala kukola nokulinda avana Vaisrael. T: Ukisoma Bibilia utaona jinsi Musa wa zamani walikuwa wakienda mlimani kuomba Mungu ampe hekima ajue atakachoweza kufanya na kuwaongoza wana Waisraili. O: Musa niyenyanga ovogeli yatanganga anyagula mu kigulu atsie kusaala ku anyole tsingulu no vogeeli ku akole imiyinzi vulahi ija Yahova amutumi ku. T: Wakati Musa angetaka hekima alikuwa akielekea juu yam lima kwenda kuomba ndiposa aweze kupata nguvu na hekima ndiposa aweze kufanya vizuri shughuli alizotakiwa kuzifanya na Mungu. O: Mwami Yesu kandi naye naveye mulilova yanigila mukigulu ukutsia kusaala ku Baba wewe Yahova ku anyole uvunyali vwokokola imiyinzi jije jokukola ivilolekitsu vinene mu lilova. T: Yesu naye pia akiwa duniani alikuwa akipanda juu ya mlima kwenda kuomba Baba yake Jehova ndiposa apate uwezo wa kufanya shughuli zake za miujiza. O: Avaguga vitu va kale kandi imisango javo josi jakolelwanga mu vigulu. T: Babu zetu wa kale pia mikusanyiko yao yote ilitendeka juu ya milima. O: Makandi vahenza kuli LIUVA nilitula ivugwe kale mugamba zuri ku nivaloli iliuva lituli vulahi ililavu zeeree kuli likonza kuvakola miluka javo ma vamanya miluka javo jilagasitswa. T: Tena walikuwa wakiangalia jinsi jua lilikuwa lilichomoza kutoka mashariki asubuhi na mapema ili waone likiwa limechomoza vizuri ndiposa wafanye matambiko yao na ndipo wajue kwamba matambiko yao yatabarikiwa. O: Navutswa valola iliuva niliakanyi nekisahi ku anaho lilumbi, anaho amalesi nigalikingi, sivakola miluka yigyo mba. T: Lakini wakiona jua linaangaza mianzi miekundu au kukiwa na ukungu,au mawingu yakiwa yamelizuia hawangefanya matambiko hayo. O: Nyasaye yali nikivuni kuviguru ekenene kyene kulilova. T: Mungu alikuwa na sababu kuu juu ya milima kwa dunia. O: Liuva nilitula litulila kuvigulu na niligwa naho niliyela mu inyanza. T: Jua likichomoza huanzia milimani na likitua hutua kwenye ziwa. O: Imbula nikuba itangila kuvigulu kukuba kutsia hasi. T: Mvua ikianza kunyesha huanzia milimani kuelekea chini. O: Imbutsa negota itangila kuvigulu ukugota. T: Mvua ikipusa huanzia milimani kupusa. O: Imbutsa niyagota niyilana yilanila kuvigulu ma kandi Munyanza no mumilitu no muvivanda. T: Upepo ukipotea, urejeapo huanzia milimani na pia katika Ziwa au msituni au kwenye mabonde. O: IVINDU VIMENYI MUVIGULU T: VITU VIISHIVYO KATIKA MILIMA O: Nyasaye yavisa ivindu lugano muvigulu. T: Mungu ameficha vitu tofauti milimani. O: Inyinga ndala siolola kigulu noveye hasi mba unyala kulola tsinyama, tsinzoka tsimenya mu itsimbi tsiene. T: Wakati mwingine hautaona mlima ukiwa chini. Unaweza kuona wanyama mwitu, nyoka wabaya wakiishi milimani. O: Kandi unyala kulola tsinyumba na vandu nivagenda ku. T: Tena unaweza kuona nyumba na watu wanaotembea juu yake. O: Kukigulu ekeveye ku na VOLCANO Keveye nililina litambi kutsia hasi mu inyanza makandi barafu eveye ku enene ma umuliru gutula mu umunene wene ma kandi SPARK halala nuvukindu vonene vwene T: Mlima ulio na VOLCANO una shimo kubwa kwenda chini kwenye ziwa na pia una barafu kubwa juu yake na moto mkubwa hutokea ndani na pia SPARK pamoja na upepo mkali. O: Avandu vahila tsindege vagaywa Endege kuvitila kuvigulu hagati ekeveye ku na VOLCANO. T: watu walio endesha ndege walikanywa dhidi ya kupita katikati ya milima ya VOLKANO O: Umundu nunina kukigulu keveye ku na VOLCANO kwigulu kwene. T: Yeyote angepanda mlima wa VOLKANO hadi kileleni O: siwilana hasi mba kandi uhiliiywi nikigulu kyene yiki kali wenywe, uloleka ku mba. T: hungerudi chini na tena angemezwa na mlima wenyewe hungepatikana hata ukitafutwa, na hungeonekana O: Endege nigwiyi ku eloleka hitsiyi ,mba, kigila kwigulu kwe kigulu nu kutakatifu kwa Nyasaye. T: Hata ndege ikitua ama kuanguka katika mlima wa volcano, huwa haionekani kwa sababu juu ua mlima huu ni mhali patakatifu pa Mungu. O: Na Nyasaye siyenya umundu amanye agaviswa ku mba. T: Naye mungu hataki mtu ajue yaliyofichwa hapo juu. O: Kandi munyanza gaveye vutswa malala mele kuli ago kuvigulu. T: Hata baharini ni vivyo hivyo jinsi ilivyo na mlima. O: Munyanza muveye mu nevindu naho tsinyama kuli tsiveye mu vigulu na tsimeli tsia manywa tsinzila tsia tsitsilamu. T: Baharini mna vitu ama wanyama kama wale waliyo milimani na hata meli zimeonyeshwa njia za kupitia. O: Kandi tsindege sitsivita hagati he inyanza mba. T: Tena ndege hazipiti katikati ya bahari. O: Tsitsila ku ndulu kuli kuvigulu. T: Hupita kandokando kama kwa mlima, O: Ku Nyasaye yavisa amang'ana gege mu vindu vyene yivi. T: Ndiposa Mungu ameficha siri yake katika vitu hivi (Milima na bahari) O: MUNDU ATULA HAYI T: MTU ANATOKA WAPI O: ILIUVA niye MUSATSA, naïve mundu musatsa ololeke kandi uvala se liuva. T: JUA ndio MUME, nawe mwanaume uonekane tena ungae kama jua. O: MWELI niye mundu mkali niye uhelitsa naho kuli mweli guhelitsa ma gwivula Tsing'ereng’ani. T: MWEZI ndio mwanamke ambaye hubeba mimba ama kama vile mwezi hupata ujauzito na kuzaa nyota. O: Mkali yivula naho ahelitsa natula mu mweli mayivula avana kuli mweli kandi gwivula Tsing’ereng’ani. T: Mwanamke huzaa ama kupata mimba akisha ona hedhi kasha huzaa watoto jinsi vile mwezi hujaa nyota. O: Kigulu nikyo inda yo mundu mukali umwana naveye mu. T: Mlima ndio tumbo ya mwanamke akiwa mjamzito. O: Umwana niyenya kwivulwa kutula mu inda yo umundu mkali akola kuli IMBULA IHIZA niyenya kwivulwa. T: Wakati wa kuzaliwa mtoto kutoka tumboni mwa mama yake, hufanya sawia na migurumo ya mvua itakayo kunyesha. O: Umundu mkali alolekaa mulufu kandi mulwaye kuli vigulu vilolekitsa imbula niyenya kukuba. T: Mwanamke huonekana mchovu na pia mgonjwa sawia na jinsi milima huonekana mvua itakapo kunyesha. O: Ma imigera jitanga kwitsula na ILIME liva kuvulimu kuli umukana niyenya kwivula atanga kumanyia iliva lia amatsi gatula muye nigalomba inzira yo mwana atsilamu. T: Kisha, mito huanza kujaa na umande huonekana kwa nyazi jinsi vile msichana anayekaribia kuzaa huanza kuonyesha dalili kwa kutoa maji amayo hutengeneza njia ya mtoto kupitia. O: Manyima isungi naho luvuva lwo mwana agonamu lwa lwadika ma omwana inyima yivulwa. T: mwishowe mbeleko anamolala mtoto tumboni hupasuka na koyoa fursa kwa mtoto kuzaliwa. O: MISAMBWA T: MIUNGU O: Avalogooli vakale avakulu valanga Nyasaye MUSAMBWA. T: Wamaragoli wa jadi walimuita Mungu Musambwa O: Kandi avandu valiava kutsa kale valangwa MISAMBWA. T: Vilevile, watu walioongoza sherehe za matamiko waliitwa Misambwa. O: Umundu uwali niyakutsa kale ma vandu vatigalanga nivalomba umuluka naho, vitanga umutugu gutahitswa amasahi. T: Iwapo mtu alikufa, watiu kazaa wangebaki wakiandaa tambiko ama, wangechinja mfugo. Ili amwage damu. O: Avandu vakulundu vahenzanga kuinyama yene yiyi makandi vahenza kuvyo munda kuli Kim MARA ne LIKUDUMANI namasahi gene halala ne inyama yene. T: Watu wazee wangekagua nyama ya mfugo huyo, utumbo wake na maini yake, damu yake na hata nyama yake. O: Inyama neveye inzakanyu ligali ma kandi amakudumani nigataveye amalahi dave, vamanya T: Iwapo nyama ilikuwa nyekundu na kama maini haikuwa nzuri, wangeamua O: MSAMBWA gusuyi Kandi avandu nivakili kulia ku inyama yene yiyi, Vakan. valasa hasi valole amamonyo nigaliaku. Vakalanga ma vasuva hasi T: Miungu wamekataa na tena kabla watu hawjali nyama hio, wangetupa nyama yenyewe chini ili waone kama wddudu wangeishambuklia. O: Ni valoli amamonyo nigasuyi vamanya misambwa jisuyi. T: Iwapo wadudu wangeikataa basi walidhibitiha kwamba hata Miungu wameikataa. O: Mundu uveye KIZIRI, UMULEMA, WO MWANDU, WE KIGUKU UMUSIRU, IDIMBIDI, UMBOKU, WEKEVOYO, WELINEGE ... LILALA, WEKEVEERE no lugano lundi lwosi lwovulema siyavugilwa asingilili naho agimili ku mutugu gwo kulomba musambwa mba. T: Mtualiye gumba, kiwete, wilanyia wakunzakali, mwenye nundu, mjinga, asyeongea, kipofu, kigugumizi, mwenye kende moja, ama kilema wa aina nyingine yoyote hakuruhusiwa kusimama au hata kushika kwa mfugo yeyote wa kufanyia tambiko. O: Nyasaye niva yali yasula naho ikindu ikyoneka ku mugitsi yigu, mavalombe ne miluka yigi Nyasaye naho Mis ambwa jamanya gyisamiha umugitsi gwene yigu. . T: Iwapo Mungu alikataa ama iwapo kitu kibaya kilitokea kwenye familia husika, kasha watakaswe kwa tambiko, Mungu au miungu wangewasamehe familia hii O: U mundu uwali niyavugililwa ne HIILI kusingilila miluka niye uwafana UVWALI nokutsia MUKIGULU kusaala ma Nyasaye ayanza.(Soma Zaburi 15: 1) T: Ni yule mtu aliye kubalika na jamii kuongoza matambiko ndiye alitao kafara na kwenda milimani kwa ajili ya kuomba Mungu ili akubali kafara ya. (soma Zaburi 15: 1) O: AVAKALI T: Wanawake O: Sihali ho ne lilago iliavugilila umundu mkali ukuva ahimbi anaho kusingilila MULUKA MBA. T: Hapakuwa na sheria iliyoruhusu mwanamke kukaribia ama kuongoza tambiko hata kidogo. O: Gwalange umujiru umunene ku mkali kusingila naho ukuvida. T: Ilikuwa ni mwiko kwa mwanamke kuongoza tambiko na hata kutakasa. O: Muluka sigwalange vudiku mba, umuluka gwa vudiku gwalange gwo mkali pemusatsa ukwenya umwana. T: Tambiko haikufanywa usiku, tambiko ilofanywa usiku ilikuwa ni ya mwanamke na mwanaume kutafuta mtoto. O: Na muluka gwe misambwa gwakoleka mugamba kale ilmuva nilitu T: Ila, tambiko kwa Miungu ilifanywa asubuhi na mapema wakati jua liki- O: langa na LIUVA liavita kesegese kye nyumba sivalomba ku muluka mba, vavolandi isaa ya mugolova nolomba umuluka gugasa mba kigira LIUVA livetsa ligolovi litigali yi avandu vakali. T: Langa na jua vikishatua kofia ya bati la nyun=mba hawakufanya miiko,ilisemekana jioni ukifanya tambiko haitakuwa sawa kwa kuwa jua huwa limetua na kubakia wanawake O: Eng'ombe yo luvego nivitanga. T: Wakati ngombe ya makumbusho inachinjwa O: Vasinzilanga hakilindwa kyo mundu zana hayatevwa ku umundu mwene wakutsa ulie naho anwa ku masahi ge eng'ombe yiyi. T: Ilichinjiwa juu ya kaburi ya Yule aliyeaga ndiposa Yule mtu aliyeaga ale ama anywe damu ya ngombe wake O: Lilonda ku niva umukali walekwa uyu niiva yakola ku ovoheyi musatsa wewe nakutsi nivakili kulomba olovego sasiena ku hakilindwa yiki mba. T: Kulingana na miiko kama mjane aliyeachwa alikuwa mzinzi mume wake akifariki kama bado hawajafanya kumbukumbu hakufaa kukaribia kaburi la mumewe O: Kandi sialia ku inyama yiyi mba kandi siavitila mukiliango che mugitsi dave T: Vilevile hangekula nyamahiyo na hangepita mlango wa mbele wa nyumba O: Kandi inyama yiyi siadila ku mba. T: Hakuruhusiwa kuguza ile nyama O: Na musatsa wayagenda naye kandi malala mele siasila muvosee naho kulia ku inyama yiyi naho kuvitila mu masahi yaga mba. T: Yule mwanaume aliyeshiriki naye uzinzi vilevile hangekaribia lile kaburi ama kula nyama hiyo ama pia kupitia kwa ile damu O: MKALI NO MWELI T: MWANAMKE NA MBALAMWEZI O: Mundu mukali inyingi yindi anyala kuveleka naho kuhelitsa umwana nataloli amasahi yaani natatsiyi mumweli kuli avalogooli vakale vavolandi. T: Mwanamke wakati mwingine anaeza kuambulia ujauzito ama kubeba mimba kama hajaona damu yaani wakati wa hedhi jinsi wamaragoli wa zamani walikuwa wakisema O: "UHELIDZI INDA YE KYUMU” Kandi umweli goveye na masahi gagwo gagutsitsa mu nago ni “IMBULA” IMBULA etsoma umweli kandi ilavitsa umweli kandi ekomelitsa umweli. T: ”UMEAMBULIA UJAUZITO WA KYUMU”vilevile mbalamwezi huwa na damu yake na ni”MVUA” MVUA huchoma mbalamwezi na kusafisha mwezi na kufanya mwezi kunenepa O: Umweli gokomela ku kandi gung’aha kuliwagunyunya avana va gwo (Tsing'ereng'ani) avatambi na vimbi avalavu na vamwamu, avami na vatugi. T: Mbalamwezi hunenepa pia na vilevile hukonda wakati inaponyonyesha watoto wake(Nyota) warefu kwa wafupi weupe kwa wausi,viongozi na matajiri O: Avayayi na vakana kuli avadaka mundu mukali yivula ku avana vayayi na vakana, avimbi na vatambi. T: Wasichana kwa wavulana kama maskini mwanamke angejifungua watoto wavulana kwa wasichana ,warefu kwa wafupi O: Tsing’erengani tsiveye mu itsia ILIUVANA NO MWELI (Baba na Mama) vatsisuvila ndi (ILIUVA NILIGOLOVI VUDIKU) na MWELI nigutsiyi mu Maternity Leave Itsikola nitsiamiha iligulu ne lilova. T: Nyota ni watoto,jua ni baba na mbalamwezi ni mama wanafikiria hivi (JUA IKITUA USIKU ) na MBALAMWEZI akienda kujifungua huwa zinaongoza mbingu na nchi O: Sililiho nelidiku lilala ikisundi nekeveye ho ne liuva nili gwiyi Tsing'ereng’ani tsidake kuligulu mba. T: Hakuna siku hata moja giza ikiwa na jua likianguka nyota hawaezi kosa angani O: Kivala yiki Nyasaye yalekela LIUVA NO MWELI yaani MUSATSA NO MUKALI ivakilindi T: Mungu aliachia JUA NA MBALAMWEZI yaani MUME NA MKE waigoje O: Kandi Nyasaye yasuvila umundu wa yalomba UMUSATSA no MUKALI vakilindi. T: Vilevile mungu alithani mtu aliyemuumba MKE NA MUME waingoje O: MBOOLANDI: T: NASEMA HIVI: O: YIIVI MUNDU MUSATSA OVE VULAVU VWELILOVA KULI ILIUVA NA IVE MUNDU MKALI UDINYE KOVOKONYI VUVWO KU MUNDU MUSATSA KULI UMWELI. T: EWE MWANAUME WEWE NI MWANGAZA WA NCHI KAMA VILE JUA NAWE MWANAMKE KWA USAIDIZI WAKO MWANAUME KAMA MBALAMWEZI O: Amadanyi gogo gaveye ho niva uladinya kuli LIUVA NO MWELI. T: Baraka zako zipo kama utasimama kidate kama JUA NA MBALAMWEZI O: AMEN T: AMININA O: LISOOMA LIO KUNIGWA T: KUSOMA KWA LAZIMA O: Mu mihiga ja sirini, kovole hagati ha 1920 na 1930 lwa vamission na serikali venya avana vasome vwali vudinyu konyola avana vanyala kutsia kusoma T: Katika karne ya ishirini kati ya 1920 na 1930 wamishonari pamoja na serikali ilihitaji watoto wasome lakini ilikuwa vigumu kuwapata watoto ambao wangesoma. O: Miyinzi ja vana jalange kwaya no kolera si yalange ho mundu wali alete mwana avule kwaya naho kolera áhonge ni yikaye ndi vu asomanga dave T: Kazi ya watoto ilikuwa kuchunga mifugo na kulea.Hakuna yule angekubali kuleta mwanawe aje akae tu kwa kuwa anasoma ilhali hajachunga wala kulea O: Chavamanya vakola avami vagendanga ku migitsi ni vadoola avana vavenyanga vahile mu lisoma. T: Viongozi walienda vijijini na kuwasanya watoto waliokuwa wanazurura na kuwapeleka wasome. O: Avami vagavulanyia kivala mu vidonye vidididi na sia kedonye chali nu musigali walindanga avandu nu kuvagimira lwa vakoli magoso ahirira mwami. T: Viongozi waligawanya maeneo mbalimbali ambayo yalilindwa na askari na wale waliofanya makosa walikamatwa na kupelekwa kwa viongozi wa utawala. O: Musigali uyu niye walondanga ku vana venyekanga vatsie kosoma. T: Askari huyu ndiye aliyewasanya watoto ambao walitakikana kusoma O: Avana valala vagimirangwa ma viruka vatsia kwivisa mu vulimu T: Watoto waliokamatwa walitoroka na kujificha vichakani. O: Vulimu vwali ni vukikiri ku vonene vwene mwana ni yivisi mu siyali anyala konyoleka dave. T: Vichaka hivi vilikuwa vikubwa na mtoto angejificha hapo hangepatikana. O: Tsimanda tsyali nitsikikiri nu vulimu vunyingi T: Mito bado ilikuwa na vichaka vingi. O: . Lise mu vivanda lyali linene lyene T: Mito ilikuwa na nyasi kubwa kubwa. O: . Mwana ni yivisanga mu si yali anyala kololeka dave. T: Mtoto akijicha hapo haikuwa rahisi kupatikana O: Avanyalanga kwivisa vavula konyolwa vevolanga vakoli ikindu ekenene musigali utamiywi kuvanyola. T: Waliofanikiwa kujificha walijidai na kujigamba kwa kuwa askari alikuwa ameshindwa kuwapata. O: Avana vakana valondangwa ku ligali dave. T: Watoto wasichana hawakufuatwa sana. O: Avandu vali vakulundu yavo avene vatovolanga kutsia kosoma nivenyanga va manye kosoma ivangeri T: Wazee walijitolea kwenda kusoma ili waweze kuisoma bibilia. O: Ku lwayago tsisikulu mu madala tsyalange hali kaviri T: Kulikuwa na aina mbili ya shule mle vijijini. O: . Yavandu vakulundu isaa ya mugolova inyima wa saa nane. Na vana mugamba isaa ya mbasu. T: Wazee walisoma mida ya saa nane ilhali watoto walisoma mchana. O: Lingana lyo kogenya avandu vakulundu vamanyanga vwangu kosoma, no kuhandika. T: La kushangaza ni kuwa wazee walijua kusoma na kuandika haraka. O: Lisoma lya valanganga madiku gano ngumbaru inyinga zana yeyo yirwo lwa lyali ne tsingulu T: Somo la wazee linalojulikana siku hizi kama gumbaru lilivuma hapo zamani. O: Avana si vatunganga ifisi dave T: Wanafunzi hawakulipa karo. O: Avegitsi vatungangwa kindu kidididi muno kandi vali avihani ku gasi. T: Walimu walikuwa wakilipwa pesa kidogo lakini walijitolea kufunza. KI TABU KYAI AMOSI AMOSI 1 Makuva ga Amosi, wali ku mageli lyalyo; kigira va vika avandu av ayi va Tekoa, ga ya lola ku vosi mmukono gwa Edom, na va vu Israeli mmadiku ga Uzia mwami wa la kwidzulitsa lilagana lyavamwavo. Yuda, nomu madiku ga Jeroboam 10 Navutswa nda leta muliru ku mwana wa Joashu mwami wa Israeli, lidigi lya Turo, na gu la samba mihiga gyiviri imbiri welidegera lye- tsinyumba tsyalyo tsyobwami. lirova. 11 Yahova a vola ndi: Kigira ma 2 Na ya vola, Yahova a la fwuma hyolo gavaka ga Edom, yee, kigira mu Zioni, na a la kupa lwanga mugane, si nda girunkannyira lihebwa Yerusalemi; na vyayiru vyavayi vi mageli lyalyo; kigira ya kunga amwa la syoma, na isonga ya Karimeli i la vo wewe nekivavi, na a ta tsimbabasi niala. ts yosi, nobutima bwibwe bwa tandula 3 Yahova a vola ndi: Ku mahyolo kazozo, na ya li nobutima bwibwe gavaka ga Damasko, yee, kuduka kumihiga gyosi. 12 Navutswa nda le gane, si nda girunkannyira lihebwa ta muliru ku Teman, na gu la samba mageli lyalyo; kigira va duvagitsinyumba tsya Bozra tsyobwami. Gileadi nemivango gyekivya. 4 Na- 13 Yahova ya vola ndi: Kigira vutswa nda tuma muliru ku inyumba mahyolo gavaka gavana va Amon, ya Hazaeli, na gu la samba tsinyu-yee, kigira gane, si nda girunkannyira mba tsyobwami tsya Ben-hadadi. lihebwa mageli lyalyo; kigira vata 5 Na nda vunannya muluguyu gwa nnya avakali ava veye inda ava Gile Damasko, na nda twulidza avamenyiadi, va duke kumeda lwako lwayo. mwivona lya Aven, na uyu u gumi-14 Navutswa nda fwana muliru mu li ranga impimbo yobwami bwenyumbadigi lya Raba, na gu la samba tsinyu ya Edeni; navandu ya Siria va lamba tsyalyo tsyobwami, halala noku tsia mu buhambe kuduka Kiri, Ya-kupa uluku mu lidiku lyobulwani, ha hova a vola. la la nekihi mu lidiku lyekihudzudzi; 6 Yahova a vola ndi: Kigira ma-15 nomwami wavo a la tsia mbuha hyolo gavaka ga Gaza, yee, kigira mbe, uyu navanene veve halala, gane, si nda girunkannyira lihebwa Yahova a vola. mageli lyalyo; kigira ya hila avandu Yahova a vola ndi: Kigira ma vosi kutsia mbuhambe, kuvavika hyolo gavaka ga Moabu, yee, mmakono ga Edom. 7 Navutswa kigira gane, si nda girunkannyira lihe nda leta muliru ku lidigi lya Gaza, bwa mageli lyalyo; kigira ya samba na gu la samba tsinyumba tsyalyo vigumba vyomwami wa Edom kudu tsyobwami. 8 Na nda twulidza u ka kuva kilongo. 2 Navutswa nda menyanga Ashidodi, na uyu u gumi- leta muliru ku Moabu, na gula ranga impimbo yobwami nda mu samba tsinyumba tsyobwami tsya twulidza ku Ashikelon; na nda giru- Keriothu; na Moabu a la kudza nkannya mukono gwange gu ve ku nomuliviti, noluku, nomwoyo gweki Ekiron; na yavo ava tigala ku Vafili- siliva; 3 na nda twulidza mukalagi siti va la diva, Mwami Nyasaye akutwula hagati havo, na ndiita ava ne ne vavo vosi halala naye, Yahova 9 Yahova a vola ndi: Kigira ma- a vola. hyolo gavaka ga Turo, yee, kigira 4 Yahova a vola ndi: Kigira ma gane, si nda girunkannyira lihebwa hyolo gavaka ga Yuda, yee, kigira 95 8 2. 5 AMOSI 3. 14 gane, si nda girunkannyira libebwa 2 Huliri likuva yili lya Yahova a mageli lyalyo; kigira vambakana ma- vola ku mwinye, O avana va lago ga Yahova, na va vula kugumira Israeli, ku aviko vosi ava ndanegeri miima gyigye, nobubehi bwavo bwa dza mu kivala kya Egepeti, ni mbola, va letera mahyolo, bwavadada vavo 2 Mwinye veng'ine va nda manya ku va londa. 5 Navutswa nda leta | bwiko bwosi bwomu lirova: kuna muliru ku Yuda na gu la samba tsi-ngwa nda galukidza ku mwinye nyumba tsyobwami tsya Yerusalemi. ubudamano bwenyu bwosi. 3 Vavi 6 Yahova a vola ndi: Kigira ma-ri va nyala ndi kugenda halala, ni va hyolo gavaka ga Israeli, yee, kigira vula kuhuliridzana? 4 King'ang'a gane, si nda girunkannyira lihebwa ki la fwuma mmulitu lwa ki ta veye mageli lyalyo; kigira va gulidza mu lihima? king'ang'a kisoleli ki la avalungi kunyola ifetha, navadaka loka ha bumenya bwakyo bugira ku kunyola vilatu – 7 yavo ava hera- gumira kindu? 5 Linyonyi li nyala niranga ulugukyi lwelirova lu veye kugwa mu mutego ku kivala, ha li ku mitwe gyavadaka, nokukyaminya ta tegeywi? mutego gu nyala kute inzira yomuhooma: na muyai na dada guka mu kivala, bugira kugumira ki wewe vingira kuva nomkana mulala, ndu? 6 Kisiliva ki nyala kukupwa kuvika budamano ku lieta lyange lita-mu lidala, navandu va vula kutia? katifu: 8 navo va gona hasi himbi ubudamano bu la duka ku lidala, na nobwali bwosi ku tsingubo tsya vikwa Yahova na a ta bu leta? 7 Ligali kihambiriru; navo va nweranga mu Mwami Nyasaye si a la kola kindu, inyumba ya Nyasaye wavo, iwaini navutswa aga viswa gege a la vuulira ya yava ava tungidzwa mitungu. avatumwa veve avaprofeti. 8 Ki 19 Navutswa ndononnya Vaamori ng'ang'a ki mali kufwuma; ni bwaha imbiri wavo, avobutambi bwavo bu u ta tia? Mwami Nyasaye a voye, veye kuli bwomusala gwo mutara- ni bwaha u nyala kuvula ku profeta? gwa, na ya li netsingulu kuli musala 9 Mu landidze mu tsinyumba tsyo mudinyu, kuli muduguyu; navutswa bwami tsya Ashidodi, nomu tsinyu ndononnya makuyu gavo igulu, nevi-mba tsyobwami mu kivala kya Ege tinya vyavo hasi. 10 Kandi nda peti, mu vole, Mu vugane ku vigulu mwanegeridza kutwula Egepeti, na vya Samaria, mu lole liyoga linene nda mwimirira mihiga makumi gane kuli ndili veye muvyo, nelidambi mwigendanyama, mu duke kugumira dzwa hagati havyo. 10 Kigira si va kivala kya Vaamori. 11 Na ndamanya kukola bulahi, Yahova a vola, vukidza avaprofeti ku avana vovo, l yavo ava vikanga akiba yekirage no noku vasoleli vovo Vanazari. Si ga bwivi mu tsinyumba tsyavo tsyo va ndiyo ligali, O mwinye avana va bwami. 11 Kunangwa Mwami Nya Israeli? Yahova a vola. 12 Navu- saye a vola: Musigu a la ra ho, kali tswa mwa nwehidza Vanazari iwaini, kukumbiridza kivala yikyo tsimbega na mwa laga avaprofeti, ni mu vola, tsyosi: na a likidza tsingulu tsitsyo Mu ta profeta mba. ha si, netsinyumba tsitsyo tsyobwami 13 Henza, nda mu mina mu hoku-tsi la lanywa. 12 Yahova a vola ndi: menya henyu kuli ligari lizuye miga- Kuli mwayi a twulidza mu munwa nda li minanga. 14 Na hokwiruka gweking'ang'a, virenge viviri, kinga ha la gota ku yavo avetsimbiru; kidonye kyogutu; ni ndiyo avana va kandi wetsingulu si a la meda tsi-Israeli va la twulidzwa ava menyanga ngulu tsitsye; kandi wobuluviriri si a mu Samaria mu ikorna mwekitali, lehonnya mwene; 15 kandi wobuta nomu Damasko ku kitali. si a la singira; kandi 'wetsimbiru si a 13 Mu hulire, mu lolekidze ku lehonnya; kandi u ninanga iparasi si inyumba ya Yakobo, Mwami Nya a lehonnya; 16 na uyu wobuluvi- saye a vola, Nyasaye wa mahe. riri hagati ha vetsingulu a liruka kya- 14 Kigira mu lidiku lya ngalukidza honyo mu lidiku yilyo, Yahova a vola. I mahyolo ga Israeli kuye, lidiku yilyo vo la. 95 9 3. 15 AMOSI 5. 8 nda vanza agoku bwali bwa Beth-eli; limiru genyu gemizabibu nemisala netsinziga tsyobwali tsi la twulidzwa, genyu gyamakuyu na mizeituni ge na tsi la gwa hasi. 15 Nda duya nyu, ubutsiriri bwa lia: navutswa si inyumba yenyinga yobukindu halala mu galuki ku inze, Yahova a vola. nenyumba yoluya; netsinyumba tsye- 10 Nda leta hagati henyu iplegi ku tsinziga tsyetsinzogu tsi la diva, ne-lugano lwa Egepeti: ndiita avasoleli tsinyumba tsinene tsi la va nekiheri, venyu nekivavi, netsiparasi tsyenyu Yahova a vola. nt si twulidzeywi ku mwinye; na nda Hulira likuva yili, mwinye tsing'o-kola lifunya lya hokusosa henyu kwa #mbe tsya Bashan, ava veye mu negira igulu nokwingira mu amolo ge kigulu kya Samaria, ava dambidza nyu: navutswa si mu galuki ku inze, avadaka, na va duvaganga avadambi, Yahova a vola. 11 Avalala ku mwi mwinye ava voleranga vanene vavo, nye nda va tung'aminya, kuli lwa Mu lete, ku nwe. 2 Mwami Nya-Nyasaye ya tung'aminya Sodoma na saye wisuhi ku butakatifu bwibwe, Gomora, na mwa duka kuva kuli isese Henza, madiku ga la duka ku mwi-ya vugulwa kutwulidzwa mmuliru nye, aga va la mu hila netsinzago, gwaakanga: navutswa si mu galuki na va tigala ku mwinye va la va hila ku inze, Yahova a vola.in netsinzaalitsyokulimbika tsisudzi. 12 Kunangwa kigira yaga nda ku 3 Na mu la twulira ha huduka, ava- kolera ndi, O Israeli; na kigira nda kali sa mulala a la tsia bulungi imbiri ku kolera yaga, wetegeke kulolana na wewe; na mulesigisa avene mu Nyasaye wowo, O Israeli. 13 Ki Harimon, Yahova a vola. 3 W ARD gira, henza, uyu wa lomba vigulu, 4 Hamba ha Beth-eli, mu kolenokulomba imbuudza, nokutivulira mahyolo; hambi Gilgali, mu mede mundu ga a ganagana: u kolanga mahyolo; na mu lete tsisadaka tsye-mugamba kugwa kisundi, nokudu nyu mugamba nomugamba, netsizaka vaga ha diguluku helirova - Yahova, tsyenyu mu lete ku lidiku li kola Nyasaye wa mahe, li veye lieta lilye. gavaka; 5 mu haane kihaanwa kyo- Mu hulire likuva yili lya mbola kusantidza nekya vikwa mamera, na li ve lisyoma ku mwinye, O inyu mu landidze gevihaanwa vyomwoyo mba ya Israeli. 2 Mukana mugima gwobuyanzi noku gamba makuva ga- wa Israeli u gwiye; si a la vuka kandi: vyo: kigira yaga ga mu yanzidza, ou tsomeywi hasi mu kivala kikye; mwinye avana va Israeli, Mwami si ha veye na wokumusingeridza. Nyasaye a vola. Bi Bin M3 Kigira Mwami Yahova a vola ndi: -06 Inze mmu heye ubusiye bwa ami- Lidala lya va twula mu elfu, va la no mu madala genyu gosi, na ligeha tigala mu mia, na lya va twula mu lyobukima mu tsingo tsyenyu tsyosi; mia, va la tigala mu likumi, ku inyu navutswa si mwirani ku inze, Yahova mba ya Israeli. a vola. 7 Kandi mmali kugaya! 4 Kigira Yahova ya volera inyu imbula i ta kupa ku mwinye, lwamba ya Israeli ndi, Mwenya inze, na imyeli gyi tigaye gyivaka kudukamu la va mwoyo; 5 navutswa mu ligesa; na mmala kuleta imbula kutenya Beth-eli, kandi mu tingira mu lidala lilala, nokugaya imbula i vule Gilgali, na mu ta vita kutsia Beer kukupa ku lidala lindi; kidieli kilala sheba: kigira ligali ilgali li la tsia imbula ya kupa ku, na kidieli kya mu butugwa, na Beth-eli li la va ya vula kukupa ku kya niala. 8 Ku-mwika vutswa. 6 Mwenye Yahova, nangwa madala gaviri kinga gavaka na mu la va mwoyo; gase a laaka kuli ga tsia mu ligendagenda kutsia kumuliru mu inyumba ya Yosefa, na lidala lilala va duke kunwa amadzi, gu la samba, na a la vula kuva ho na si ga va duka mba: navutswa siu nyala kugusiminya mu Beth-eli. mu galuki ku inze, Yahova a vola. 7 Mwinye ava girunkannyanga lika 9 Nda mu kuya nekimeyu noluguku: laga kuva kilulu, nokutsoma hasi nobunyingi bwemilimi gyenyu na ma-l ubulungi; 8 mwenye uyu wa lomba 96 0 5. 9 AMOSI 6. 6 nga tsing'ering'ani tsya Pleiades na digi, na inzoka ya mu luma. 20 Li Orion, na ya girunkannya kiriri kyeli- diku lya Yahova si li la va kisundi, kudza ki ve umugamba, nokukola si li veye ubulavu? yee, kisundi ligali, mbasu kuva kisundi kyobudiku; ubung'ereng'anu si bu veye mulyo? langanga amadzi genyanza, nokuga 21 Inze ndunyiranga, nokulega tsuka ku kivala (lieta lilye ni Yaho- madiku gelilia Iyenyu, si nda sanga va); 9 u letanga ubudivi bwa no- lira mavugano genyu gobutakatifu. noho kuvo avetsingulu, kuduka budivi 22 Yee, kali ni mu mbaanira vihaa bu duka ku impinga. nw a vyenyu vyokusambwa, nevi 10 Va dunyira uyu u lungikidza haanwa vyenyu vyobusie, si nda vi mu kiribwa, na va vihirirangwa uyu vugula; kandi si nda henza vihaanwa u volanga makuva gobulungi. 11 Ku- vyenyu vyemirembe vyetsinyama nangwa kigira mwa duvaga avadaka, tsyenyu tsinolu. 23. Mu twulidze ku nokuvatungidza ingano: mwombaki inze liyoga lyetsinyimbu tsyenyu; ki tsinyumba tsya magina ga vadzwa, gira si mbugirira kuhulira myoyo navutswa si mu la menya mutsyo; gyobukana bwenyu. 24 Navutswa mu simiki malimiru gemizabibu ma- likalaga li sunduke kuli amadzi, no lahi, navutswa si mu la nwa iwaini bulungi kuli mugera munene. yago mba. 12 Kigira mmanya kuli 25 Mwa ndetera vihaanwa nevisyu mahyolo genyu ga veye tsing'ano viriru mwigendanyama mihiga ma tsinyingi, na bwoni bwenyu kuli bu kumi gane, mwinye avenyumba ya veye bwetsingulu — mwinye ava da- Israeli? 26 Yee, mwa ginga lihema mbidza avalungi, ava vugulanga viku- lyomwami wenyu nenyumba yevi kula, nokugirunkannya avadambi hafwananyi vyenyu, ing'ereng'ani ya kiribwa va yule kunyola bulungi. munyasaye wenyu, ya mwelombera 13 Kunangwa u ve neliganagana a avene. 27 Kunangwa nda mu hila la kiring'ana inyinga kuli yiyi; kigira mbutugwa ihale kuvita Damasko, i veye inyinga indamano.A Ya hova, welieta lilye li veye Nyasaye 14 Mwenye bulahi, mu tenya bu- wa mahe, a vola. I damano, mu duke kuva mwoyo; ni O bayaye kuvo avelemeridzanga ndiyo Yahova, Nyasaye wa mahe, mu Zioni, kandi ku yavo ava me a la va halala nive, kuli mu vola. nyanga nemirembe mu kigulu kya 15 Mu dunyire budamano, mu yanze Samaria, avasatsa ava manyekana ubulahi, nokusingeridza likalaga mu avehiri inene ku tsyosi, avenyumba kiribwa: namusia Yahova, Nyasaye ya Israeli yadza kuvo! 2 Mu vite wa mahe, a la kolera yavo va tigala kutsia Kaline mu lole; nokutwula yo ku Yosefa, tsimbabași. mu tsie Hamathu linene; mu sulu 16 Kunangwa Yahova, Nyasaye ngute Gathu lya Vafilisiti; ubwami wa mahe, a veye Mwami, a vola ndi: yibu bu veye bulahi kuvita yibu? Lisyoma li la va ho mu tsinzira tsinga- kinga lwako lwavo lu veye lunene lamu; navo va la vola mu tsinzira kuvita lwenyu? 3 — mwinye ava tsyosi, O Bayaye! bayaye! na va la la- vika ihale lidiku lidamano, nokuleta nga mulimi yadze kusyoma, nave himbi kisako kyekirage; 4 ava go tsingulu tsyokulira vadze kulira. nanga ku vitali vyamino genzogu, na 17 Nomu malimiru gemizabibu li la venyirira ku vitali vyavo, na va lia va ho lilira; kigira nda vita hagati vimeme vi twula mu kyayo, nevimoli hoho, Yahova a vola. vi twulanga mu kego; 5 na vimba 18 O Bayaye ku mwinye ava mwe- tsinyimbu tsya vutswa, halala nemyo nyanga lidiku lya Yahova! Kigira ki yo gyobukana; na vekongera avene mwenyanga lidiku lya Yahova? Li ubukana lugano lugano kuli wa Daudi veye kisundi, si li veye ubulavu mba. ya kola; 6 ava nwa iwaini mu luba 19 Kuli mundu yiruka king'ang'a, na gu, nobwevaka avene namaguta ma ya vugana na iduba; kinga yingira lahi kuvita gosi; navutswa si va vere mu inyumba na a dira mukono kwi-l ra kigira kivi kya Yosefa. di 96 1 6. 7 AMOSI 7. 17 7 Kunangwa kalunu ya hilangwa nya kusamba kivala kyumu. 5 Hene mbutugwa halala na yavo ava tanga yaho nda vola, O Mwami Nyasaye, kwadikidzwa; neliyoga lyobukino bwa nku saala ligali, leka: Yakobo a la yavo avenyiranga li la hera. 8 Mwa- singira ndi? kigira a veye muke. mi Nyasaye wesuhira, Yahova, Nya-6 Yahova yeganira mu inkuva yiyi: saye wa mahe, a vola: Mbihirirwa Yiyi kandi i la vula kuva, Mwami luyai Iwa Yakobo, nokudunyira Nyasaye a vola. 15 tsinyumba tsyobwami tsitsye; ku- 7 Mwami Nyasaye ya mbuulira nangwa nda twulidza lidala halala na yili: na, henza, Yahova ya singira ku vyosi vi veye mulyo. 9 Na ga la lidigi lyombakwa neligera lyeplum, duka, ni i va avasatsa likumi va tigala na ya li nomugoye gwe iplum mmuko mu inyumba indala, va la kudza. no gwigwe. 8 Na Yahova ya mbolera, 10 Na lwa mifwa womundu u li mbu- Amosi, u lola ki? Na nda vola, Ndola gula, kali uyu u mu sambanga, kuvu-mugoye gwe iplum. Hene yaho Ya gula vigumba kutsia navyo kyova hova ya vola, Henza, nda vika mu wenyumba, na a la teva uyu u veye goye gwe iplum mu avandu vange mu inyumba, Ave yo wundi halala Israeli; si nda va leka kandi mba; nive? naye a la vola, Auwa, si a ve ho; 9 na hadiguluku ha Isaka ha la va hene yaho a la vola, Kiring'ana; ki-ahere, na hatakatifu ha Israeli ha la gira si ku veye nomunwa kutala lieta kolwa kyanyi; na nda singira neki lya Yahova. 11 Kigira, henza, Ya-vavi ku inyumba ya Jeroboam.in hova u haani lilaga, ku inyumba inene 10 Kunangwa Amazia musalisi wa i la duywa i syavuke, nenyumba inke- Beth-eli ya tuma avandu ku Jero keke i la duywa yadike. bo am mwami wa Israeli, na a vola, 12 Tsiparasi tsi la nyagula ku lwa Amosi u ku koleye tsimbemba hagati nda? mundu a la lima yo netsing'o- ha inyumba ya Israeli: na kivala si mbe? mu duke kugirunkannya likala-ki nyala kuginga makuva gege gosi. ga li ve indulwi, namakuyu gobulungi 11 Kigira Amosi u voye, Jeroboam kuva vilulu, 13 mwinye ava mu a la kudza nekivavi, na Israeli ligali sangaliranga mu kindu kya vutswa, a la hilwa kutwula mkivala kikye ava vola, Si kwenyoleye tsinziga ne- kutsia mbuhambe. 12 Kandi Amazia tsingulu tsyetu avene? 14 Kigira, ya volera Amosi, Oive muloli, wiruke, henza, nda singeridza ihiri i duke ku u tsie mu kivala kya Yuda, u lie yo mwinye, O inyumba ya Israeli, Ya-vyokulia, u profete yo: 13 navutswa hova Nyasaye wa mahe, a vola; na u ta profeta kandi ha Beth-eli; kigira va la ku dambidza kutwula ha bwi- ha veye hatakatifu homwami, nayo ngiriru bwa Hamathu, kuduka kuni inyumba yobwami. est le mugera gwe kereremu. 14 Hene yaho Amosi ya tivulira Te h | Amazia, na a mu volera, Inze si nda 7 Mwami Nyasaye ya mbuulira yili: li muprofeti, kandi si nda li mwana na , henza, ya lomba tsisigi mu womuprofeti; navutswa nda li mwayi litanga lyelisibuka lyenyima; na, he-wetsing'ombe, kandi nda li mulindi nza, lya li limera inyima welitimula wemikuyu: 15 na Yahova ya mbu lyomwami. 2 Na ga duka, lwa tsya gula mu kyayo, na Yahova ya mbo mala kulia bunyasi bwekivala, hene lera, Tsia, u profetere avandu vange yaho nda vola, O Mwami Nyasaye, Israeli. 16 Kunangwa kalunu u hu nku saala ligali, u samehe: Yakobo lire likuva lya Yahova: Ive u mbo a la singira ndi? kigira a veye muke. leranga, U ta profeta ku Israeli, 3 Yahova yeganira mu inkuva yiyi: kandi u ta haana likuva lilyo ku inyu I la vula kuva, Yahova a vola. Imba ya Isaka; 17 kigira yaga Ya 4 Mwami Nyasaye ya mbuulirahova a vola: Mukali wowo a la va yili: na, henza, Mwami Nyasaye ya wamalaya mu lidala, navayai vovo langa kuhing'ana nomuliru; nagwo navakana vovo va la gwa ku kivavi, gwa samba luliva lunene, kandi gwe- nekivala kikyo ki la gavulwa nomu 96 2 8. 1 AMOSI 9. 7 goye; na ive mwene u la kudzira mu bwamadzi, navutswa inzala yelihulira kivala kidamano, na Israeli ligali a makuva ga Yahova. 12 Na va la ladikidzwa a twule mu kivala kikye. gendagenda kutwula inyanza kuduka Q Ni ndiyo Mwami Nyasaye ya ku inyanza, nokutwula ku luvega lwa mb uulira: na, henza, kihinda kya- kasikasini kuduka ku luvega lwevu makuyu genyinga yoluya. 2 Naye gwe; va la nyagula kutsia yiyi neyiyi ya vola, Amosi, u lola ki? Na inze kwenya likuva lya Yahova, na si va nda vola, Ndola kihinda kyamakuyu la li lola mba. 13 Mu lidiku yilyo genyinga yoluya. Hene yaho Yahova avakana vagima avalahi na vayai ya mbolera, Avandu vange Israeli, va la kudza mwoyo kigira ubuluhu. kiheri kyavo ki duki kuvo; si nda va 14 Yavo avesuhanga ku bwoni bwa leka kandi mba. 3 Na tsinyimbu Samaria, nokuvola, Kuli nyasaye wo tsyelitempeli tsi la va tsikwili mu li-wo, O Dan, a veye mwoyo; kandi, diku lilyo, Mwami Yahova a vola: Kuli inzira ya Beer-sheba i veye mwo mibiri mikudzu gyi la va minyingi; yo; va la gwa, na si va la vuka kandi va la gyi ta hosi makiriri. HL mba madiku gosi. S4 Mu hulire yaga, O mwinye ave-lo Nda lola Yahova na a singiye hi nyanga kumira avadambi, nokuhe mbi nobwali: na a vola, U kuye ridza avadaka mu kivala, 5 ni mu mitwe gyevigutu, maliva ga duke vola, Mweli muhya yigu gu la hera kudegera; na u ga vunannye vidonyi inyinga ki, ku duke kugulidza ubu- ku mitwe gyavo sa mulala; na ndiita swage? kandi lidiku lyelisabato li la muhereridzi nekivavi: kali mulala vita inyinga ki, ku duke kulang’ami- kuvo si a nyala kwiruka, kandi si nya ingano, ku kole efa i ve inkekeke, ha ve kali malala kuvo u nyala ku na ishekeli ku gi kole i ve inene, noku-hona. 2 Kali ni va yava kuduka kola ubugadi ku tsiratili tsyokugada; kwingira mu Kihadisi, mukono gwa 6 ku duke kugula avadaka nefetha, nge gu la va gumira kuvatwulidza navadambi ku va gule vilatu viviri, yo; kali ni va nina kuduka mwigulu, nokugulidza amadzengere gengano? nda vikidza kutwula yo. 3 Kali ni 7 Yahova wesuhi ku bunene bwa vivisa ku isonga ya Karimeli, nda Yakobo, Ligali si ndivirira kazozo venya kuvatwulidza yo; kali ni vivisa miyinzi gyavo kali mulala kugyo. hasi mu inyanza kutwula mu tsimoni 8 Kivala si ki la degera kigira yaga, tsyange, nda laga yo inzoka, nayo i noku vosi u menyanga mukyo si a la va luma. 4 Na kali va tsia mbu la syoma? yee, ki la vuka kyosi kuli tugwa imbiri wavasigu vavo, nda laga Mugera; na ki la lola ubudinyu no-yo kivavi, na ki la viita: nda vumika kugehera kandi, kuli Mugera gwa ku budamano, si ga veye ku bulahi. Egepeti. 9 Na ga la duka mu lidiku 5 Kigira Yahova, Nyasaye wa ma yilyo, Mwami Nyasaye a vola, Ndahe, uyu niye u diranga lirova ma li yeridza liuva mbasu hagati, na nda salaluka, na vosi va menyi mulyo va mwaminya kivala inyinga yombasu la syoma; na ki la vuka kyosi kuli gu valanga. 10 Na nda girunkannya Mugera, na ki la kama kandi, kuli madiku manene genyu ga ve lisyoma; Mugera gwa Egepeti; 6 uyu niye na tsinyimbu tsyenyu tsyosi tsi la va wombakanga inyumba yeye mwigulu, lilira; na nda vika tsingubo tsyama- nokuyava imise gyevigutu ku lirova; gunia mu vikenge vyosi, na kyavusu uyu u langanga amadzi genyanza, no ku mitwe gyosi: na nda ga kola ga kugatsuka mmoni mwelirova; Ya ve kuli lisyomera umwana muyai mu-hova ni lieta lilye. derwa, na kiheri ki ve kuli lidiku li 7 Mwinye si mu veye ku inze kuli lulu. av ana va Vaethiopia, mwinye avana 11 Henza, madiku ga ladza, Mwa- va Israeli? Yahova a vola. Inze si mi Nyasaye a vola, Mmadiku yagonda leta Israeli kutwula mu kivala nda leta inzala mu kivala, si i la va kya Egepeti, na Vafilisiti va twule inzala yobukima, kinga ubuluhu Kafitori, na Vasiria va twule Kiri? 96 3 9. 8 AMOSI 9. 15 8 Henza, tsimoni tsyo Mwami Nya- vetsihiri vosi ava langwa ku lieta lya saye tsi veye ku bwami bwobwoni, nge, Yahova u kolanga inkuva yiyi, na nda bu dividza bu twule mmoni a volanga. 13 Henza, madiku ga mwelirova; navutswa si ndononnyadzanga, Yahova a vola, mmadiku ligali inyumba ya Yakobo, Yahova yago, uyu u limanga a la duka ku a vola. 9 Kigira, henza, nda laga, uyu u gesanga, na uyu u minanga na nda sesa inyumba ya Israeli ha- mazabibu, a la duka ku uyu u si gati hetsihiri tsyosi, kuli ubusuage mikanga tsinzoli; nevigulu vi la to bu sesangwa mu luderu, navutswa nyatonya iwaini inulu, na tugulu inzoli indala i la vula kugwa hasi. twosi tu la salaluka. 14 Na nda 10 Avobwoni vosi vavandu vange galukidza kandi lyadikidzwa lyava va la kudza nekivavi, yavo ava vo- ndu vange Israeli, navo va lombaka langa, Ubudamano yibu si bu la ku madala aga ng'anywa, nokumenya nyola, kinga kuvugana nekwinye. mugo; na va la taga milimi gyemiza H 11 Ku lidiku yilyo nda singeridza bibu, na va la nwa iwaini yagyo; na lihema lya Daudi lya gwa, nokuhana va la lomba milimi, na va la lia ma hasasuguka halyo; na nda lohidza kuyu gagyo. 15 Na nda va simika lisalana lyalyo, na nda lyombaka mkivala kyayo, na si va liifwa kandi kuli mmadiku gamatsyambiri; 12 va kutwula mu kivala kyavo kya nda duke kuvugula avatigala va Edom, nal va ha, Yahova Nyasaye wowo a vola. LE SOY DE VI ENE PRESS RE LE SE MPAT MEMB SV IH 2 BEN E FI TS JE Y es te wi l di he t 96 4 KI TABU KYA HO SEA 1 Likuva lya Yahova lya duka ku mu veye avandu vange, va la volerwa I Hosea mwana wa Beeri, mmadiku ho, Mwinye mu veye avana va Nya ga Uzia, Jotham, Ahazu na Hezekia, saye welivamwoyo. 11 Na avana avami va Buyuda, nomu madiku ga va Yuda na avana va Israeli va la Jeroboam mwana wa Joashu, mwami vungidzwa halala, na va levikira ave wa Israeli. ne mutwe mulala, na va lanegira ku 2 Lwa Yahova ya tanga kuvolatwula mkivala yikyo, kigira lidiku nomunwa gwa Hosea, Yahova ya lya Jezireeli li la va linene. volera Hosea, Tsia, u kwe mukali mu- Mwinye mu volere avamwayo heyi navana vobuheyi; kigira kivala 4 venyu, Ammi; navabotsó venyu ki kolanga ubuheyi ubunene, ku lileka Ruhama. Yahova. 3 Ma ya tsia na á kwa 2 Mu hing'ane na mama wenyu, Gomeri mukana wa Dibilaim; naye mu hing'ane; kigira si a veye mu ya vereka na yivula mwana muyai. kali wange, kandi si mbeye musatsa 4 Na Yahova ya mu volera, U mu wewe; a vike ihale ubuheyi bwibwe gulike lieta lilye Jezireeli; kigira ibu twule imbiri wewe, namakuva kikiri inyinga inkekeke, nda vanza gobuheyi a ga twulidze hagati he kisalya amasahi ga Jezireeli ku inyu- tsimbere tsitsye; 3 gase nda mu mba ya Jehu, na nda heridza ubwami navula a ve kyahonyo, na nda mu bwenyumba ya Israeli. 5 Na ga vika kuli mmadiku ga yivulwa, na la duka ku lidiku zana, nda vuna- nda mu kola kuli kyangalangwi, no nnyira ubuta bwa Israeli mu livona kumuvika kuli kivala kyumu, no lya Jezireeli. 6 Na umukali uyu kumwiita nobuluhu. 4 Yee, si nda ya vereka kandi, ni yivula mwana va netsimbabasi ku avana veve; ki mukana. Na Yahova ya mu volera, gira va veye avana vobuheyi; 5 ki U mu gulike lieta lilye Lo-ruhama; gira mama wavo ya kola ubuheyi; kigira si nda vererera inyumba ya uyu wa va vereka ya kola agetsisoni; Israeli kandi mba, mbule kuvasameha kigira ya vola, Inze nda londa ava ligali. 7 Navutswa nda vererera yanze vange, ava mbedzanga vyo inyumba ya Yuda, nda va honnya kulia vyange namadzi gange, nobwoya ku Yahova Nyasaye wavo, na si nda bwamagondi bwange, nekatani yange, va honnya nobuta, kinga nekivavi, namaguta gange, nekyokunwa kya kinga nobulwani, kinga netsiparasi, nge. 6 Kunangwa, henza, ndigalira kinga navanina ku tsiparasi. 8 Ku- inzira yoyo namafwa, na nda kola nangwa mukali uyu lwa ya luguhidza lugaga imbiri wewe, a vule kunyola Lo-ruhama, ya vereka kandi, ni yi-hokuvitira. 7 Naye a la londerera vula mwana muyai. 9 Yahova ya avayanze véve, navutswa a la vula vola, U mu gulike lieta lilye Lo-ammi; kuvanyola; na a la venya, navutswa kigira mwinye si mu veye avandu a la vula kuvalola: hene yaho a la vange mba, na inze si nda va Nyasaye vola, Nda tsia nokugaluka ku mu wenyu mba. sa tsa wange wokutanga; kigira inyi 10 Navutswa livalidzwa lyavana nga yeyo bwa li bulahi ku inze kuvita va Israeli li la duka kuva kuli muyeke kalunu. gwomunyanza, gu ta nyala kugerwa 8 Kigira uyu si a manya inze nda kinga kuvalidzwa; kandi ga la va, ha mu ha ubuswage, newaini, namagu makuva yaga ga volwa, Mwinye sita, nokumeda kuye ifetha nethahabu, 94 6 2. 9 HOSEA 4. 3 vya va tumekira Baal. 9 Kunangwa kwa mbusuuvirifu; na u la manya nda vugula kandi ubuswage bwange Yahova. ku inyinga yabwo, newaini yange ka- 21 Na ga la duka mu lidiku yilyo, ndi ku inyinga yayo, na nda mu ma- Nda tivula, Yahova a vola, Nda ti nyula ubwoya bwamagondi bwange, vulira ligulu, neligulu li la tivulira nekatani yange vyokukunika kyaho- lirova; 22 nelirova li la tivulira nyo kikye. 10 Na kalunu nda lang'-ubuswage, newaini impya, namaguta; aminya vyetsisoni tsitsye imbiri we- na yivi vyosi vi la tivulira Jezireeli. tsimoni tsyavayanze veve, na si ha 23 Na nda mu simika mu lirova ki la va na u nyala kumuhonnya ku gira inze; na nda vererera mukali uyu mukono gwange. 11 Kandi nda kola wa vula kuverererwa; na nda volera ubusangali bwibwe bwosi bu duke yava ava ta li avandu vange, Mwinye kuhera, namasavo gege agokulonda mu veye avandu vange; navo va la mweli, na masabato gege, namavu-vola, Ive u veye Nyasaye wange. gano gege matakatifu. 12 Na mi-2 Na Yahova ya mbolera, Tsia ka zabibu gyigye, na mikuyu gyigye, ndi, u yanze mukali wa. valina nda gyononnya, gya ya vola mu ma- veve va yanzanga, naye a veye mu kuva gege, Misala yigyi gyi veye heyi, kuli Yahova a yanzanga avana madanyi gange, aga vayanze vange va Israeli, kali ni va girunkana no va mpa; na nda gyi kola kuva mulitu, kulonda avanyasaye vandi, nokuya netsinyama tsyombulimu tsi la gyi nza ubukima bwemizabibu myumu. lia. 13 Na nda leta kuye amadiku 2 Ma ndegulira mukali uyu nevidonye ga Vabaal, va ya sambira kimuli ku- vyefetha likumi na vitano, nomu vo, lwa yesyaha tsimingiri tsyommatudiema mulala gweshairi, nomudiema neviju vivye vyevyuma, nokulonde- muke gweshairi; 3 na nda mu vo rera avayanze veve, nokwivirira inze, lera, U la lindirira inze madiku ma Yahova a vola. ny ingi; u la vula kwekola wamalaya, 14 Kunangwa, henza, nda mu kwe na u la vula kuvamukali wowundi: sa neligoonya, nokumuhila mwigenda- na inzenda va ndiyo ku ive. 4 Kigira nyama, na nda mu volera makuva avana va Israeli va la menya madiku gokumuleminya mwoyo. 15 Na nda manyingi bugira mwami, na bugira mu ha milimi gyigye gyemizabibu munene, na bugira kihaanwa, na bu kutwula ha zana, nelivona lya Akorigira itiru, na bugira kisibao na bugira kuva muliango gwelisuuviridza; naye kifwananyi: 5 na lwenyima avana a la tivulira yo, kuli ya kola mu ma- va Israeli va la galuka, nokwenya diku gobusoleli bwibwe, kandi kuli Yahova Nyasaye wavo, na Daudi ya kola ku lidiku lya yanegira ku- mwami wavo, na va ladza nobutii ku twula mu kivala kya Egepeti. 16 Na Yahova noku bulahi bwibwe mma ga la va ku lidiku yili Yahova a vola, diku gekiheri. Ive u la nanga Ishi, na si u la nanga kandi Baal mba. 17 Kigira nda M u hulire likuva lya Yahova, twulidza ameta ga Vabaal mmunwa I mwinye avana va Israeli; kigira gwigwe, na si va la talwa ku ameta Yahova a veye nelihing'ana ku vame gavo. 18 Na ku lidiku yilyo nda nyanga mkivala yikyo, kigira si ha ve va kolera lilagana netsinyama tsyo- ye na geligali, kinga tsimbabasi, kinga mwigendanyama, na manyonyi go-limanya Nyasaye mu kivala. 2 Si mbwerefu, nevindu vi molanga hasi: ha veye nekindu ni li ta li lyesuha, na nda vunannya ubuta nekivavi no-nobubehi nokwiita, nokwiba, no bulwani vi twule mu kivala yikyo, buheyi; va twulira namasahi ga dira nda va kola va gone hasi nemirembe. masahi. 3 Kigira yaga kivala ki 19 Na nda ku kwa nelikwa lyemihiga la syoma, na sa mulala u menyanga nemihiga; yee, nda ku kwa mbulungi, mukyo a la ng'aha, halala netsinyama nomu likalaga, nomu vikolwa vilahi, tsyombulimu na manyonyi gombwe nomu tsimbabasi. 20 Na nda kurefu; yee, tsisudzi tsyomu inyanza 94 7 4. 4 HOSEA 5. 11 kandi tsi la twulidzwa. 4 Navutswa | la vula kwisuha, ku vola, Kuli Yahova mundu kali mulala a ta hing'ana, a veye mwoyo. 16 Kigira Israeli kinga mundu kali mulala a ta gondo- u koli bwibaali, kuli iroli yobwibaali: kera wundi: kigira avandu vovo va kalunu Yahova a la va lihidza kuli veye kuli ava hing'ananga nomusa- mwana weligondi mu ubwiyangu bu lisi. 5 Na ive u likigitala mu inyi- nene. 17 Efiraim u hambannyeywi nga yombasu, na muprofeti kandi nevifwananyi; u mu leke a ve. a likigitala halala nive mu inyinga yo-18 Kyokunwa kyavo ki gwiye kilulu; budiku; na nda dividza mama wowo. va londanga malaya kazozo; ava 6 Avandu vange vononnywa kigira mehi veve va yanza tsisoni ligali. va daka limanya: kigira u suye li- 19 Imbuudza i mu bohi mu tsimbaha manya, na inze nda ku sula, ive u ta tsitsye, na va la va isoni kigira vi va musalisi ku inze mba: kigira wi-haanwa vyavo. virira lilaga lya Nyasaye wowo, inzer Mu hulire yaga, O mwinye ava ndivirira avana vovo. 7 Kuli lime-o salisi, mu huliridze, Omwinye dekā lyavo, ni ndiyo kandi mahyolo avenyumba ya Israeli, na mu tegidze gavo ku inze ga leng'ana nalyo: nda amatu, o mwinye avenyumba yo girunkannya ubukumi bwavo bu duke mwami; kigira likalaga li veye ku kuva tsisoni. 8 Avene velihidzanga mwinye; kigira mwinye mwa li mute mu ubwoni bwavandu vange, na vago ha Mizipa, nomuluvu gwa vikwa ha vikanga mu myoyo gyavo ubudamano Taboru. 2 Na yavo avebaala va yavi bwavo. 9 Na ga la ya kuli avandu hasi ligali kukola ubwiiti; navutswa va veye, avasalisi kandi va veye ndi-mbeye wokugondokera yavo vosi. yo; na nda va ha mageli kigira tsinzira 3 Mmanya Efiraim, na Israeli si a tsyavo, nokuvatunga likola lyavo. viswa ku inze; kigira kalunu, O Efi 10 Va la lia, na va la vula kwiguta; raim, wekoli wamalaya, Israeli u nyo va lekola malaya, na si va la medeka; ye budamano. 4 Likola lyavo si li kigira va leka kulinda likuva lya va leka kuduka va girunkane ku Yahova. V Ny asaye wavo; kigira mwoyo gwa 11 Likola malaya newaini namalwa malaya gu veye muvo, na si va manyi vi twulidzanga limanya lyavandu. Yahova mba. 5 Na uluyai Iwa Isra 12 Avandu vange va teva likuva kueli lu lolekidzanga imbiri wetsimoni kigenga kyavo, nempimbo yavo ya tsitsye: kigira yaga Israeli na Efiraim vilwadzira; kigira mwoyo gwamalaya va likigitala mu budamano bwavo; na gwa va kyaminya, na va kola malaya Yuda a likigitala halala navo. 6 Va kutuula isi wa Nyasaye wavo. 13 Vi- la tsia halala nevyayo vyavo vyama itanga tsisadaka tsyavo igulu wevi-gondi netsing'ombe kwenya Yahova; gulu, nokusamba vimuli mu tugulu, navutswa si va la mu nyola mba: wi isi wemisala tsing'ano tsinyingi, kigira visi mwene kuvo. 7 Va koli ubugeeri viriri vyagyo vi veye vilahi: kigira bwobugadi ku Yahova; vivuye avana yaga avakana venyu vekola malaya, vageni: kalunu mweli muhya gu la va na aviha venyu va kola ubuheyi. mira halala nemilimi gyavo. Dit 14 Si nda ha avakana venyu amageli 8 Mu kupe kisiliva mu Gibea, mu lwa vekola malaya, kandi aviha venyukupe imbuumi mu Rama: mu kupe si nda va ha mageli lwa va heya; ki- kyokutihidza ha Beth-aven; ha inyi gira avasatsa avene va tsia ha luvega ma hoho, O Benjamini. 9 Efiraim a halala navamalaya, na va haana vi- la gwa ubwoneku mu lidiku lyokugo haanwa vyavo halala navakali vama-ndokerwa: mu tsihiri tsya Israeli laya; navandu va ta li nelimanya va mmali kulandidza aga li va ligali lono.inywa, ly enyima. 10 Avanene va Yuda va 15 Kali ive Israeli wekola wama-fwanana na yava ava twulidzanga laya, Yuda a vule kwona; na mwinye Iwako: nda va tsukira ubutima bwa mu la vula kuduka ha Gilgali; kandi nge kuli amadzi. 11 Efiraim u dambi mu tanegira Beth-aven, kandi mu dzeywi, u mineywi mu likalagirwa; 94 8 5. 12 HOSEA 7. 12 kigira ya bugirira kugenda mu ama- va koli budamano. 10 Ndoli kindu lago gavandu. 12 Kigira yaga mbeye kidamano mu inyumba ya Israeli: ha ku Efiraim kuli tsisere, noku inyumba zana malaya ga nyoleki mu Efiraim, ya Yuda kuli ubugundu. 13 Lwa na Israeli vononnyeywi. 11 Kandi, Efiraim a lola ubulwaye bwibwe, ka-10 Yuda, ligesa li lageywi ku ive, lwa ndi Yuda lwa a lola litumite lilye, nzirannya kandi lilanywa lyavandu hene yaho Efiraim ya tsia Asuria, na vange. ya tuma avandu ku mwami Jarebu: 7 Lwa nyanza kuhonnya Israeli, he navutswa si a nyala kuhonnya mwi- ne yaho ubudamano bwa Efiraim nye, kandi si a nyala kuhonnya litu- bu lang'aminyeywi, na ububi bwa mite lyenyu. 14 Kigira nda va kuli Samaria; kigira va kola ububehi, no king'ang'a ku Efiraim, na kuli king'a- mwivi yingiranga mugati, nekiduma ng'a kisoleli ku inyumba ya Yuda: kyavanuli vononnyanga kyova. 2 Na inze, yee, inze mwene nda tandula na va vula kuganagana mmyoyo gyavo nda tsia; nda hila ihale, na si ha veye inze nzidzulitsanga ubudamano bwa no nyala kuhonnya. 15 Nda tsia vo bwosi: kalunu likola lyavo avene kwirana hango hange, kuduka lwa li va kumbiridza tsimbega tsyosi; li veyama mahyolo gavo, nokwenya veye imbiri wetsimoni tsyange. 3 Va mmoni mwange: mu kivi kyavo va yanzidzanga mwami nobudamano la nyenya ligali. bw avo, na va yanzidzanga avanene Hambi, kwirane ku Yahova: ki- namakuva gavo gobubehi. 4 Yavo gi ra ya tandula, naye a la ku ho- vosi va veye avaheyi; va gwiye kuli nnya; ya duya, naye a la ku boherera. amahiga ga vikeywi mu muliru na 2 Inyima welidiku lyakaviri a la ku uyu u luganga ubukima; uyu a le simugukidza: ku lidiku lya kavaka kanga kwigereridza muliru, kutwula a la ku vukidza ku singire, ku la va ku liduvula ubusie kuduka lwa ma mwoyo imbiri wewe. 3 Hene yaho mera ga vimbidza. 5 Ku lidiku lyo ku la manya, ni ku va ni ku londerera mwami wetu avanene vekola ava kumanya Yahova: litwula lilye li veye lwaye nobululu bwewaini; ya nyira lyeligali kuli mugamba; naye a ladza mukono gwigwe halala na valegi. ku kwinye kuli imbula, kuli imbula 6 Kigira va lungekidza myoyo gyavo yamadzi mavovo i kupanga ku lirova.kuli amahiga, lwa va gonekanga: mu 4 O Efiraim, nda ku kolera ki? O lugi wavo a gonanga ubudiku bwosi; Yuda, nda ku kolera ki? kigira ubu- mmugamba yaakanga kuli muliru. lahi bwenyu bu veye kuli lilesi lyo- 7 Yavo vosi va nyoye muliru kuli mugamba, na kuli lime li kamanga mahiga, na va miri avakalagi vavo; mabwebwe. 5 Kigira yaga mmali ku-avami vavo vosi va gwiye: si ha veye vavadza navaprofeti; mmali kuviita nomulala hagati havo waniranga inze. namakuva gomunwa gwange: neli- 8 Efiraim yetsuganna halala nava kalaga lilyo li veye kuli ubulavu bu ndu vetsihiri; Efiraim a veye ubuki ng'ereng'ana kyova. 6 Kigira inzema bwolubale bu ta girunkanywa. nyenyanga tsimbabasi, si nyenya vi- 9 Avageni va miri tsingulu tsitsye, haanwa; nelimanya Nyasaye nyenya- naye si a manya: yee, tsimbudze nga kuvita vihaanwa vyokusambwa. tsi loleki kuye yiyi na yiyi, naye si 7 Navutswa yavo va mali kwononnya a manya. 10 Na uluyai lwa Israeli lilagana kuli Adamu: va koli ubu- lu lolekidzanga imbiri wetsimoni tsi geeri bwobugadi ku inze. 8 Gileadi tsye: navutswa va kikiri kwirana ku li veye lidala Iya yavo ava kolanga Yahova Nyasaye wavo, kandi si va budamano, li vikeywi kilolero kya- mwenyanga, ku yaga gosi. 11 Efi masahi. 9 Kandi kuli viduma vya-raim u gwiye kuli likuulu lisiru, li vanuuli va gonekanga umundu, ni ta li nelimanya: vaniranga Egepeti, ndiyo kandi livugana lyavasalisi li va tsitsanga Asuria. 12 Lwa va tsia, veye ava lumindanga ku inzira i tsi- nda tega mutego kuvo; na nda va tsanga ku luvega lwa Shekem; yee, Igwihidza hasi kuli manyonyi gombwe 94 9 7. 13 HOSEA 9. 8 refu; nda va ha mageli kuli livugana kugeha kigira umusigo gwomwami lyavo lya hulira. 13 O bayaye ku wavanene. yavo! kigira va leka inze ni va tsia 11 Kigira Efiraim u medi bwali bu kugendagenda; ubudivi bu ve kuvo! ve bwobwoni, bwali bu veye kuye kigira va hyola ku inze: kali inze ni bwobwoni. 12 Nda mu ng'odera vi nda yanza kuvahonnya, navutswa vandu tsielfu likumi vyamalago gange; vola bubehi ku inze. 14 Na si va-navutswa vi loleywi kuva kindu ki nira inze nemyoyo gyavo, navutswa geni. 13 Mu makuva gevihaanwa va hanzuka nemyoyo gyobululu ku vyevisyuviriru vyange, va haana inya vitali vyavo: navutswa vevugannya. ma nokugilia; navutswa Yahova si avene kigira ubuswage newaini; naa va bugirira; kalunu a lidzulitsa bu va tinguha inze. 15 Kali inze ni nda damano bwavo, nokuvika kuyo ubwo vegidza nokuvavika tsingulu mu ma- ni bwavo: va lirana Egepeti. 14 Ki kono gavo, navutswa va saavira bu- gira Israeli wiyiriye Wamulomba, na damano ku inze. 16 Virana, navu- vombaki tsinyumba tsyobwami; Yuda tswa si ga li ku uyu u veye igulu; va u medi amadala getsingaga: navu gwiye kuli ubuta bu ta li nobusoga; tswa nda hila muliru ku madala avanene vavo va la gwa nekivavi ki-gege, na gu la samba tsimpinga gira ubululu bwetsinimi tsyavo: inku- tsyago. va yiyi i la va kihenyahenye kyavo a O Israeli, u ta sangala kigira bu mu kivala kya Egepeti. BRUTUSA u sangali, kuli avetsihiri; kigira ive Q Vika kisiliva ku munwa gugwo.wa leka Nyasaye wowo, na wa tsia ku O Kuli indidzu a twulira inyumba londa malaya, ive u yanzi madanyi ya Yahova, kigira vononnyi lilagana ku tsindze tsyosi. 2 Ulodze lwoku lyange, nokuhyola ku malago gange. huulira ku ubuswage, nekyokumina 2 Va la nzanira nokuvola, O Nya- iwaini si vi nyala kuvalageridza, ne saye wange, kwinye Israeli ku kuwaini impya i la geha kuye. 3 Si va manya. 3 Israeli u teye aga li ma- la menya mu kivala kya Yahova; na lahi: musigu a la mu londerera. 4 Va vutswa Efiraim a lirana Egepeti, na mali kusingeridza avami, navutswa si va la lagira ubukima bu ta li bulahi ga veye ku likuva lyange; velombeye ha Asuria. 4 Si va la tsukira Yahova avanene, na inze ni nta manyi: velo-visyuviriru vyewaini, kandi si va la mbeye vifwananyi vyefetha yavo ne- mu yanzidza: vihaanwa vyavo vi la thahabu yavo, va duke kukalagirwa. va kuvo kuli ubukima bwa yavo ava 5 U teye kimoli kikyo, O Samaria; syomanga; yavo vosi ava lagira va ubutima bwange bwaaki kuvo: i la la kolwa vadamano; kigira ubukima va inyinga ki va duke kunyola liva bwavo bu la va ku inzala yavo; si bu li ta li nelihyola? 6 Kigira kali mu lingira mu inyumba ya Yahova. Israeli inkuva yiyi i twulanga kuye; 5 Mu la kola ki mwinye mu lidiku musidza ya ki lomba, si ki veye Nya- Iyelivugana lyobutakatifu, nomu li saye mba; yee, kimoli kya Samaria diku lyelilia lya Yahova? 6 Kigira, ki la vunannywa vidonye. 7 Kigira henza, va tsiye kutwula ku budivi; va midzanga imbuudza, na va la gesa navutswa Egepeti ki la va vungidza, kihudzudzi: si a veye nobuswage bu Memfisi li la va ta; vindu vyavo vilahi singiranga; limera lilye si li la leta vyefetha, vi yanzidzanga, litambadza ubusie; ni li va ni li leta, avageni vali la va nyola; mahema gavo ga la va la bu mira. na mafwa. 7 Madiku gelidukirwa 8 Israeli u mireywi: kalunu a veyelyavo ga duki, madiku gelitunga ga mu tsihiri kuli kiju ki ta yanzidzanga. duki; Israeli a la manya: muprofeti 9 Kigira vanegira kutsia Asuria, kuli a veye musiru, umundu a veye na isukiri yombulimu inderwa: Efiraim roho a veye mulalu, kigira ubunyingi a tunganga avayanze. 10 Yee, kali bwobudamano bubwo, kandi kigira na a tunganga mu tsihiri, kalunu nda ubusigu bu veye bunyingi. 8 Efiraim va vungidza halala; navo va tangi ya li mulindi halala na Nyasaye wa 95 0 9. 9 HOSEA 10 . 15 nge: ku makuva gomuprofeti, mutego kutia Yahova; nomwami, a nyala ku gwomutegi wamanyonyi gu veye mu kukolera ki? tsinzira tsitsye tsyosi, na busigu mu 4 Va volanga makuva ga vutswa, inyumba ya Nyasaye wewe. 9 Va ni visuha ku bubehi mu likola lila mali kweyononnya ligali, kuli mmadi- gana: kigira yaga likalaga lisebukanga ku ga Gibea: uyu a lidzulitsa ubuda- kuli musala gwobululu mu lutsira mano bwavo, naye a la vika ubwonilwomulimi. 5 Avamenyi ha Samaria bwavo kuvo. va la va nobutii kigira vimoli vya 10 Nda nyola Israeli kuli mazabibu Beth-aven; kigira avandu velidala yi mwigendanyama; nda lola vaguga Iyo va la lisyomera, avasalisi valyo venyu kuli likuyu lyokutanga Iyengi ava sangala kulyo, kigira ubukumi ku musala ku inyinga yalyo: navu- bwalyo, kigira bu twuli kulyo noku tswa va duka Baal-peoru, na vehaana lileka. 6 Kandi ki la hilwa kuduka avene ku kindu kyokuvihiriridza, Asuria kuva kihaanwa kyokuha mwa navo va gwa avokuvihiriridza, kuli mi Jarebu: Efiraim a la nyola tsisoni, kindu kya va yanza. 11 Ku makuva na Israeli a la va isoni ku makuva ga Efiraim, ubukumi bwavo bu la gege mwene. 7 Ku makuva ga Sa buluka kuli linyonyi: ulwivulu si lu maria, mwami wewe u kalageywi, kuli la va ho mba, kinga u veye inda, kinga lifwulu ku madzi. 8 Hadiguluku ha livereka. 12 Kali ni va kulidza ava-Aven, ubwoni bwa Israeli, ha lono na vavo, inze nda va visa avana vavo, nnywa: amafwa na matagalu vi la kuduka a vule kuva ho mundu mulalamera ku bwali bwavo; na va la vo u tigala: yee, O bayaye kuvo lwa lera vigulu, Mu ku kunike; notugulu, ntwula kuvo kuvaleka! 13 Efiraim, Mu ku gwire. kuli nda lola Turo, na a simikwa ha- 9 O Israeli, u koli ubwoni kutwula lahi: navutswa Efiraim a la twulidza ku madiku ga Gibea: va singira yo; avana veve kuvahila ku mwiiti. ubulwani ku avana vobwoni si bu va 14 O Yahova, u va he — u la va ha ki- nyola ha Gibea. 10 Lwa nyenyanga, ndu ki? u ya he inda yevihusu ne-nda va ha mageli; navandu vetsihiri tsimbere tsinyumu. 15 Budamano va la vugana halala kuvo, lwa va bo bwavo bwosi bu veye mu Gilgali; ki-fwa ku bwoni bwavo buviri. 11 Ef gira nda va dunyira yo: kigira ubuda- raim a veye iroli yegidzwa, i yanzanga mano bwelikola lyavo nda va kunga kuhuula ubuswage; navutswa nda va twule mu inyumba yange: si nda va vitidza inira kwigotilyayo linifu: yanza kandi mba; avanene vavo vosi nda nyinnya u ninanga ku Efiraim; va veye avatingu. 16 Efiraim u du- Yuda a la lima, Yakobo a la kupa yeywi, kitinya kyavo kyumi, va la makindi gege. vula kwama makuyu kali lilala: yee, 12 Mwimidzere avene mbulungi, kali ni vama inze ndiita lyama lyenda mu gese kuli tsimbabasi; mu lime yavo li yanzangwa ligali. 17 Nya- mulimi gwenyu gu ta limangwa; ki saye wange a la va ta, kigira si va gira niyo inyinga yokwenya Yahova, mu hulira; navo va la va avokuge- a duke kukupidza ubulungi ku mwi ndagenda mu tsihiri. ny e. 13 Mu mali kulima budamano, 10 Israeli a veye muzabibu munetu, mu gesi budamano; mu liye makuyu I gwamanga makuyu: kuli ubu-gobubehi; kigira wa suuvira inzira yo nyingi bwamakuyu gagwo ni ndiyo yo, ku bunyingi bwavandu vovo avo kandi a medanga ubwali bwibwe; kulibunyali. 14 Kunangwa liyoga li la ubulahi bwekivala kyavo bu veye vatwula hagati ha avandu vovo, na tsi lombi ndiyo tsitiru tsindahi. 2 Mwo-mpinga tsitsyo tsyosi tsi lononywa, yo gwavo gwavukani; kalunu va la kuli Shalimani yononnya Beth-arabeli loleka kuva avahyoli: a la duya ubwali mu lidiku lyobulwani: mama na bwavo, a lononnya tsitiru tsyavo.vana veve vosi va shonolanywa. 3 Ligali kalunu va la vola, Kwinye 15 Ni ndiyo Beth-eli li la kolera mwi si ku veye nomwami; kigira ku vulinye kigira ubudamano bwenyu bu 95 1 11 . 1 HOSEA 13 . 1 nene: inyinga ya bu kya mwami wa 12 Efiraim yelihidzanga imbuudza, Israeli a la heridzwa. no kulonda imbuudza yevugwe: 11 Lwa Israeli ya li mwana, nda naye kazozo a medanga makuva go Il mu yanza, na nda langa mwana | bubehi na gobudivi; na a lombanga wange kutwula Egepeti. 2 Kuli va- lilagana na Asuria, na maguta ga profeti va va langa, ni ndiyo va hilwa kuduka Egepeti. 2 Yahova kira kutwula kuvo: ni va lomba vi-a veye nelihing'ana na Yuda, naye haanwa vya Vabaal, ni va vuyidza a la ha Yakobo amageli kuli tsinzira vimuli ku vifwananyi vya vadzwa. tsitsye; a la mu tunga kuli likola lilye. 3 Navutswa ndegidza Efiraim kuge- 3 Mmunda mwa mama wewe ya nda nevirenge; nda mu gingira mma- gumira amwavo wewe liki; nombu kono gange; navutswa si va manya kulundu bwibwe ya li nobunyali na inze nda va honnya. 4 Nda va kwesa Nyasaye: 4 yee, ya li nobunyali ku nemigoye gyomundu, mu liboha lyo- ingelosi, na ya guuta; ya lira, na a buyanzi; na nda li kuvo kuli yavo mu goonya: ya mu nyola ha Beth-eli, ava twulidza inira ku tsisaya naye ya voleranira ho nekwinye, tsyavo; na nda vika vyokulia imbiri | 5 kali Yahova, Nyasaye wamahe; Ya wavo. T ho va li veye lieta lilye lyokumwidzu 5 Si va lirana kandi mu kivala kya litsa. 6 Kigira yaga girunkana u Egepeti; navutswa Muasuria a la va yeke ku Nyasaye wowo: u linde tsi mwami wavo, kigira va sula kwirana mbabasi nelikalaga, kandi u lindirire ku inze. 6 Na kivavi ki la gwa ku Nyasaye wowo kazozo. madala gavo, nokusamba vihaniru 7 A veye mugulidzi, tsiratili tsyo vyago, nokuvalia, kigira makuva gavo bugadi tsi veye mmukono gwigwe: a avene. 7 Navandu vange va kayi-yanzanga kudambidza. 8 Na Efiraim rangwa kwirana inyima nokuleka ya vola, Ligali inze ngwiye mutugi, inze: kali ni va va langa va tsie ku nyoye vindu vinyingi: mu miyinzi uyu u veye igulu, si ha veye nomulala gyange gyosi si va la nyola ubukyamu u nyala kumwidzominya. Di mu inze bu veye ubwoni. 9 Navu 8 Inze nyala ndi kukuleka, Efiraim? tswa inze mbeye Yahova Nyasaye nyala ndi kukuta, Israeli? nyala ndi wowo kutwula ku kivala kya Egepeti; kukukola kuli Adima? nyala ndi ku-inyinga yindi nda ku mennya mma kuvika u ve kuli Zeboim? mwoyo hema kandi, kuli mmadiku gelilia li gwange gu girunkanywa mu inze, tsi-takatifu. 10 Kandi mmali kuvolera mbabasi tsyange tsyaaki halala. 9 Si vaprofeti, kandi mmali kumeda ama nda tumekira ubululu bwobutima lola; noku butumwa bwavaprofeti bwange, si ndirana kudividza Efiraim: ntumikiye tsing'ano. 11 Gileadi ki kigira mbeye Nyasaye, si mbeye mu- veye ubudamano? yavo va veye mwi ndu mba; Mutakatifu hagati hoho; ka vutswa; ha Gilgali viitanga tsigi na si ndingira mu butima. 10 Variki; yee, ubwali bwavo bu gwiye la londa Yahova, a la fwuma kulikuli vitumi mu amakindi gomulimi. king'ang'a; kigira a la fwuma, navana | 12 Na Yakobo yiruka kutsia mu mu va ladza kutwula imadioli ni va de-limi gwa Aram, na Israeli ya tumika a gera. 11 Va ladza ni va degera kuli duke kunyola mukali, na yaya ma linyonyi li twula Egepeti, na kuligondi a nyole mukali zana. 13 Kandi likuulu li twula mu kivala kya Asuria; | Yahova ya twulidza Israeli mu Ege na nda vikalidza mu tsinyumba tsya- peti nomukono gwomuprofeti, na ya vo, Yahova a vola. com li ndwa nomukono gwomuprofeti. 12 Efiraim u nkumbiridza nama-14 Efiraim ya vihirirwa nobutima kuva gobubehi, nenyumba ya Israeli | ligali: kigira yaga masahi gege ga la i nkumbiridza nobugadi; navutswa lekwa kuye, na manyego gege, mwami Yuda kuduka kalunu yamehanga ha- a lirannya kuye mwene. lala na Nyasaye, naye a veye mu-12 Lwa Efiraim ya vola, lidegera suuvirifu ku uyu Mutakatifu. alle lya li ho; yeyidzominya mwene 95 2 13 . 2 HOSEA 14 . 9 mu Israeli; navutswa lwa ya kola lidividza lilyo li veye haliha? lyeganira mahyolo mu Baal, ya kudza. 2 Na li la viswa ku tsimoni tsyange. kalunu va kolanga ubwoni kuvita, na 15 Kali na a veye wivulanga ligali velombeye vifwananyi vyokulongwa mu vamwavo veve, imbuudza yevu vyefetha yavo, kali vifwananyi zana gwe i ladza, mwika gwa Yahova gu vi veye kuli limanya lyavo avene, twulanga migendanyama; kisenukiru vyosi vi veye likola lyavasidza: va kikye kyamadzi ki la kama, nekidaho volanga ku makuva gavyo, Avasatsa | kikye ki la kama: kandi a la lanya va haananga vihaanwa ya buse vi- akiba yosiyeviju vi yanzidzanga moli. 3 Kigira yaga va la va kulivyosi. 16 Samaria li levika ama lilesi lyomugamba, na kuli lime li ka- hyolo galyo; kigira litinguhi ku Nya manga mabwebwe, kuli mukuudzi saye walyo: va la gwa ku kivavi; gwekihudzudzi ki hilanga ku lodze avana vadoto vavo va la shonola lwokuhuula ubuswage, na kuli mwoki nywa, navakali yavo va veye inda mu butwuliru bwagwo. va latanywa. 4 Navutswa inze mbeye Yahova 110 Israeli, wirane ku Yahova Nyasaye wowo kutwula ku kivala IF Nyasaye wowo; kigira u gwiye kya Egepeti; na ive u la vula kumanya mbudamano bubwo. 2 Vugula ma Nyasaye wundi kali mulala na a ta kuva, u tsie nago, wirane ku Yahova: li inze, si ha veye nomuhonnyi wundi u mu volere, Twulidza budamano u meda ku inze. 5 Nda ku manyira bwosi, u bugirire amalahi: ku la haana mwigendanyama, mu kivala kyobulu- ndiyo vihaanwa vyeminwa gyetu kuli hu bunene. 6 Kuli hokwaya havo ha kuhaana tsigiriki. 3 Asuria si ki la veye, ni ndiyo viguti; viguti, nemyoyo ku honnya mba; siku la nina ku gyavo gya nenehidzwa: kigira yaga tsiparasi; kandi si ku la volera mi vivirira inze. 7 Kigira yaga inzeyinzi gyamakono getu, Mwinye mu mbeye kuvo kuli king'ang'a; kuli veye vanyasaye vetu; kigira avabi engo nda goneka ndiyo ku inzira sandu va nyolanga tsimbabasi ku ive. haluvega; 8 nda vugana navo kuli 4 Inze nda honnya lirana inyima iduba i nuleywi avana vayo, nda lyavo, nda va yanza nomwoyo gwosi; tandula liboho lye inkupagani yavo; kigira livihirirwa Iyange li twuli kuye. na nda va mirira ho kuli king'ang'a; 5 Nda va kuli lime ku Israeli; a la inyama yombulimu indulu i la va lavidza vimuli kuli vimuli vyelidanya, tandula. Its no kulandidza imiri gyigye kuli Le 9 O Israeli, weyononnyi mwene, na- banon. 6 Tsisya tsitsye tsi la tava vutswa ubukonyi bubwo bu veye mulala yiyi na yiyi, nobulahi bwibwe inze. 10 Mwami wowo a veye haliha, bu la va kuli muzeituni, na malusu a duke kukuhonnya mmadala gogo gege ga la va kuli Lebanon. 7 Ava gosi? na vakalagi vovo va veye haliha, menyanga mu kiriri kikye va lirana; ava wa vola kuvo, Nyenya u mpe va la simuguka kuli ingano, nokula mwami navanene. 11 Inze mma-vidza vimuli kuli muzabibu: amalusu li kukuheera mwami mu livihirirwa gege ga la va kuli iwaini ya Lebanon. lyange, na nda mu twulidza mu bu-18 Efiraim a la vola, Inze mbeye naki tima bwange. 12 Budamano bwa kandi ku vifwananyi? Mmali kuti Efiraim bu boheywi; ubwoni bwibwe vula, na nda mu henza: inze mbeye bu vikeywi akiba. 13 Ubusaliri bwo-kuli mutaragwa muvisi; makuyu gogo mukali u lumangwa bu la duka kuye: ga nyolekanga ku inze. W a veye mwana u ta veye nobugeeri; 9 Ibwaha u veye nobugeeri, nowo kigira inyinga i duki i ta dukana ku- kumanya vindu yivi? ni bwaha u veye singira ha avana va hudula va twule. netsiganagani a vi manye? kigira tsi 14 Inze nda va honnya kutwula ku nzira tsya Yahova tsi veye tsinungi, tsingulu tsyekihadisi; nda va honnya na avobulungi va la genda mutsyo; kutwula ku likudza: O likudza, ma- navutswa avamahyolo va la gwa mu duya gogo ga veye haliha? O Kihadisi, tsyo. 95 3 O: 26. Mukana wavula kwilinda kusingira ku kesero. T: Msichana ambaye amepoteza ubikira kabla ya ndoa kwenda unya goni O: 27. Kohenza ku amwavo wovo nakuzi, niva wamugendelel, nakikiri mwoyo. T: Kutazama mwili wa ndugu yake aliyekufa iwapo hakumtembelea akiwa hai O: 28. Mukali kulia engoko. (Niyalitsanga kuduuka atsia wavo koleeta eng'ombe naho imbuli). T: Mwanamke kumla kuku (akimla ilibidi aende kwao kuleta ng’ombe na mbuzi) O: 29. Kwononyia mutugu. (Luswa.) T: Kushiriki tendo la ndoa na mnyama (mwiko) O: 30. Guga naho guku kohenza mukilindwa lwom’mbiri gwo mwisukulu gwikitsangwa mu kilindwa. (Gase valavakula) T: Babu au nyanya kuangalia kaburini wakati mwili wa mjuku ulikiteremshwa kaburini(kitambo walipofuka) O: 31. Kogona muvogono vwa vivuli vovo noveeye mundu uduuki. T: Kulala kwenye malazi ya wazazi wako ukiwa mtu mzima O: 32. Musatsa kuliira maveere wayatulitsa mukali. T: Mwanaume kula kwa maziwa kule alikotoa mke O: 33. Mwiha kuliira amaveere hayatsia nakikiri kwivula họ mwana. T: Mwanamke kula kwa maziwa alikoolewa na hajazaa hapo mtoto O: 34. Kutsia hanyangi eveeye nutula halukuzu. T: Kwenda mahali pa sherehe baadaa ya kutoka palipo matanga O: 35. Mukali kuhila amazi muchasiongo naho kuluga uvuchima ku mahiga ga navizala weve nakikiri kwivula ho mwana muyai. T: Mke kupeleka maji kwenye chungu au kupika ugali kwa meko ya mama mukwe kama bado hajajifungua mtoto wa kiume O: 36. Kwikala ku kilindwa nu kulilaku nu kuvagala ku viukulia. T: Kuketi kwenye kaburi nakukulia hapo na kuanika vyakula O: 37. Kotema no kutazitsa wundi logoma. T: Kumkata na kumtoa mtu damu O: 38. Kusinyikira no kogondokera mifwa wovo. T: Kumkasirikia au kumgombeza mjomba wako O: 39. Mwana kutanga ligesa viukulia m’mulimi vujira livugilira lia dada. T: Mtoto kuanza kuvuna vyakula shambani bila kibali cha baba O: 40. Kotema imbatsi muchamugitsi chinyumba yoyo nomoloma nolembana. i T: Kukata shoka mbele ya nyumba yako ukiongea na kugombana O: kusilla ku mang'ana ga senge. T: Kupuuza wasia wa shangazi O: 42. Mukali kuvugula muhizu gwu musatsa. T: Mke kuchukua [ ] ya mwanaume O: 43.Mukali kwihila evembe. T: Mwanamke kung’ oa nyasi maalum za kuezeka nyumba O: 44. Mukali kokela eng'ombe. T: Mwanamke kukama ng’ombe O: 45. Mukali kusimika magomia naho misala. T: Mwanamke kupanda ndizi au miti O: 46. Mukali kukuba ling’al’la. T: Mwanamke kupiga mbija O: 47. Mukali kumiza mulimi avikula vatage. T: Mwanamke kutawanya mbegu na mwanaume kuzifukia O: 48. Mukali kutsia ku vukumu. T: Mwanamke kuenda kwa waganga wa kienyeji O: Ing'inga ya malwa getsinduhu, mbotso musatsa wakuza, yaninanga kunyumba inachamugitsi vulungi maatanga kwiha kesegese nakuba ikwiri. T: Nyakati za pombe ya tambiko, dada ya mume aliyeaga alikuwa akipanda juu ya nyumba na kunanza kung’oa paa huku akipiga nduru. O: LIHIRA CHIRIRI CHO MUKALI WAVO T: TAMBIKO LA KUFIKA KWA KINA MKE ALIYEAGA O: Musatsa wo mukali akuzi nivamali kuyavila, lovego ni luviti, musatsa alangwa kutsia kusioma wanga mukali, liveeye kovoola ndi, “Lihilla chiriri cho mukali wavo”. T: Baada ya mazishi ya mkewe na kumbukumbu, mume huyo alikuwa akienda katika tambiko la kufika kwa kina mke aliyeaga. O: Vindu yivi nivikikiri kokolwa, musatsa sianyala koleeta mukali wundi mba. T: Kabla ya kutekelezwa kwa hayo, mume huyo hangeruhusiwa kuoa tena. O: Na niva alaleeta mukali wundi, ahenze vulahi lwalangwa kutsia wanga mukali weve wakuza, avoolere mukaļi mugeni uyu kutsia wavo agoneyo. T: Na iwapo ataoa tena kabla ya kwenda kwa kina mkewe aliyeaga, wakati angetaka kwenda huko sasa angemwambia mke aliyemwoa sasa aende kwao kwanza. O: Lwaasimula mukali uyu avuli kuva naaveeyeho. T: Akianza shughuli hizo mke huyo hafai kuwapo. O: Kandi Iwavatulayo ne viukulia mukali mugeni uyu ataliaku mba. T: Na walipotoka huko na vyakula, mke huyo mgeni hakufaa kula. O: LISAMBA LIA VAKUZU T: KUCHOMWA KWA WAFU O: Avalogooli valange no mwima gwo kusamba mundu wakuza. T: Wamaragoli walikuwa na mila ya kuchomwa kwa wafu. O: Yaga sigalangeku mundu wosi wosi mba. T: Jambo hili halikutendeka kwa wote. O: Niva mundu yakuzanga maatevwa mu kilindwa vulahi, ma inyima yilananga kololeka kuvaveeye mwoyo mu maloto, sivwalange vulahi dave. T: Iwapo mtu aliyeaga na kuzikwa na kisha baadaye kuonekana ndotoni kwa walio hai, halikuwa jambo zuri. O: Mundu mwene oyo yasiukanga, siyaluma malova kuli yavoolerwa dave. T: Mtu huyo akirejea kutoka kuzimu, hakulala kaburini salama jinsi walivyosema kwake wakati wa mazishi. O: Tsing'inga tsindala avayalolekanga ku yavo valange avalwaye, na vandi valwala. T: Wakati mwingine alioonekana kwao walikua wagonjwa ama kuwafanya wengine wazima kugonjeka. O: Aveneye vamanyanga vakalaga ling'ana asambwi. T: Wanajamii wa huyo mfu walikuwa wanatoa uamuzi achomwe. O: Naho valala vatsitsanga ku vukumu, ma mukumu avoola, “Vuyu winyu wakuza oyo niye oletanga vulwaye nu vudinyu vwamulo langa yivwo. T: Wengine waliwaendea wagagnga, kasha mganga anawaambia, “Mwenzenu aliyeaga ndiye anayesababisha magonjwa na shida mnazopitia.” O: Nuvulahi asambwi". T: Ni vizuri achomwe. O: Kunangwa avandu va hango yaho vamanya vatsia kwenya musambi. T: Ndipo wenye boma hilo walikuwa wakimtafuta atakayemchoma. O: Kandi vahenza kindu chokuhilira musambi zana. T: Pia walikuwa wakitafuta cha kumpelekea yule atakayemchoma. O: Chali kindu kekekeke vutswa, kali engoko. T: Kilikuwa kitu kidogo, hata kuku. O: Venyanga musambi kutula ihale. T: Walitafuta wa kumchoma kutoka mbali. O: Tsingu tsiokusamba tsiasiagwa no kotegekwa hango hene. T: Kuni za kutumiwa kumchoma zilipasuliwa na kuwekwa nyumbani hapo. O: Lidiku lio kusamba lwaliaduuka, avandu va hango hene yaho vahanilangwa munyumba m’mbasu gwosi kuduuka Iwo musambi amala miyinzi jije. T: Siku ya kuchomwa kwa mfu, wenye jamii hiyo walifungiwa kwa nyumba mchana kutwa hadi shughuli nzima ikamilike. O: Miyinzi jije jalange kolomba hukusambila. T: Kazi yake ilikuwa kutengeneza mahali pa kuchomea. O: Nakwo kwalange kuluvanda ihale na hango. T: Na palikuwa karibu na mto mbali na nyumbani. O: Niyakamala kolo hit sayo tsingu, yatanga kuyava kilindwa' aduuke kusiukul’la mukuzu. T: Baada ya kupeleka kule kuni, alikuwa anaanza kuchimbua kaburi ili kumfukua mfu. O: Kaliva vilindwa vive siviayavangwa musi ligali kuli kalunu, navutswa gwalange muyinzi mudinyu. T: Japo kaburi siku hizo hazikuchimbwa kwa kimo kirefu, bado ilikuwa shughuli nzito O: Vakuzu valala vali nivamala kugunda ligali, navandi vali nivakikiri. T: Wafu wengine walikuwa wameshaoza, na wengine walikuwa bado. O: Yatumikiranga, kihinda kugingiramu tsinyama nivigumba vio m’mbiri gwo mu kuzu. T: Walitumia kikapu kubebea mizoga ya mfu. O: Yakolanga tsingulu kuduuka m’mbiri gwosi guhia zere. T: Alifanya bidii ili kuhakikisha mwili wote umeungua wote. O: “Ndemeye a ndemeye”, T: "Ndemeye, Ndemeye” O: “Mulina wange ogoti”, T: "Rafiki yangu amepotea" O: “Nyumba yayi nyumbila”. T: "Nyasi zimemea karibu na nyumba". O: Avandu lwavahuliranga natemela, mavamanya lovego luduki. T: Na watu walipoona akizifyeka, walijua siku ya makumbusho imefika. O: Ma lidiku liene yilio avandu vaduuka mu lovego. T: Na siku yenyewe watu waliofika kwenye makumbusho. O: Avate nde, aviiko, avaluhia nivo vaduuka. T: Majirani, watu wa ukoo na wengine wote ndio waliofika. O: HENZA: T: ANGALIA O: Mundu yamenyanga mu likunzakalitswa amadiku manyingi. T: Mtu ameishi katika ujane siku nyingi. O: Avandu veve vamuhenzanga kolola niva udukani kutula mu likunzakala. T: Watu wake walikuwa wakimuangalia kuona iwapo amefikia kutoka katika ujane. O: Nivalolanga aveeye vulahi, vamanyanga valanga mundu mukulundu yatsa kumuviida. T: Wakiona yuko sawa, walikuwa wakiita mtu mzee kuja kumtakasa. O: Kalunu yazugana na vandi vandu. T: Sasa alitangamana na watu wengine. O: 2. Mundu musatsa yakunzakalilanga ivuliri. Mundu mukali ya kunzakalilanga mu kego. T: Mwanaume katika ujane wake alikuwa akiishi katika chumba cha malazi. Mwanamke naye alikuwa akiishi katika hori la ng’ombe. O: 3. Inyinga yosi yo mukunzakali yenyanga kwikula, yatanganga kotemela. T: Mke au mume aliyefiwa kabla ya kuanza kulia kwa kufiwa, alitekeleza mila O: 4. Mwima yigu gololekanga mululu ligali. Nagwo goveeye ku mu satsa nu mu kali. T: Mila hii yaonekana ngumu Zaidi. Nayo ilihusisha mwanaume na mwanamke. O: Avandu vamenyanga halala. T: Watu waliishi pamoja. O: Uganagananga chagira Avalogooli nivalonda mwima yigu niki? T: Unafikiria kilichowafanya Wamaragooli kuzingatia mila hii ni kipi? O: LOVEGO T: MAKUMBUSHO O: Mundu yagonanga mu kilindwa amadiku gaviri, T: Mtu alikua akiishi kaburini kwa siku mbili, O: Mu lidiku lia kavaga vakola lovego. T: Siku ya tatu walifanya makumbusho. O: Nilio lidiku liavamaliritsanga miyinzi jo mundu wakuza. T: Ndiyo siku waliyokuwa wakikamilisha shughuli kuhusu mfu. O: Vavoola amagovi gege. T: Walikuwawakimaliza madeni yake. O: Lidiku lialondangaku liali liokutulitsa amasu. T: Siku ifuatayo ilikuwa ya kunyoa nywele. O: Litulitsa amasu lialondana nu vulitu vwo mundu wakuza. T: Kunyolewa kwa nywele kulitegemea umuhimu wa aliyeaga. O: Niyali mwana avandu vali vake. T: Iwapo ni mtoto walionyolewa walikuwa watoto wadogo. O: Nivakikiri kovega mundu wosi wosi, T: Kabla mtu yeyote kunyolewa, O: vatanganga livega mwana muyai wa hango yaho (mwana weve naho mwisukulu), T: walikuwa wakianza na mvulana wa jamii hiyo (mtoto wake au mjukuu), O: kunangwa avandu vahindira vavegwa. T: Ndio sasa wakubwa wanyolewe. O: Lovego lwahananga vwiyangu ku mundu mukunzakali atigale naaganagana kuli yemenyia. T: Makumbusho yalikuwa yakimpa mjane nafasi ya kuwazia jinsi atakavyoishi. O: Naveeye mundu musatsa ahenze kuli nalindi inyumba. T: Akiwa mwanaume aangalie jinsi atalinda familia. O: Naveeye mundu mukali vamanyanga vamuha mulala ku valuhia kolondana nuvuhimbi vwa vamwavo musatsa. T: Iwapo ni mwanamke, alikuwa akipewa mmoja kati ya ndugu zake mumewe aliyeaga. O: Tsinyinga tsindi nasuyi avikilivwa vene yamanyanga atsia wavo manyolelayo musatsa wundi. T: Wakati mwingine akikataaalikuwa akienda kwao alikopatana na mume mwingine. O: Muyai naho mukana ukikiri konyoola ku mwana niyakuzanga, T: Mvulana au msichana ambaye hakuwa na mtoto angeaga, O: siyakolelangwa lovego mba. T: Hakuwa akifanyiwa makumbusho. O: Nitali litulitsa vutswa amasu nilio liakolwa. T: Lakini watu kunyoa nywele ndiyo iliyofanyika. O: Muliango gwa Katano T: Sura ya Tano O: AMAHIOLO NI MIJIRU T: MIIKO NA TAMBIKO O: MIIMA JI LIHOLITSA NI LILEKERANA T: TAMBIKO ZA UTAKASO NA KUSAMEHEANA O: Ligomia livisi, lineke, ligondi, nu vwuki vwangote nivio viatumiki rangwa ku miyinzi je lilekerana no kutulitsa amahiolo. T: Ndizi mbichi, lineke, kondoo, na asali ilokomaa ni baadhi ya bidhaa zilizotumika katika sherehe za kusameheana na kutakasana kutoka kwenye maovu ya miiko. O: Niva vandu valembananga, nukusulana vujira kogendelana nu kulia halala, mundu mukulundu yavavikanga halala kuhulira uvudinyu vwavo. T: Iwapo watu waligombana, na kususiana hata wasiweze kutembeleana na hata kula pamoja, hawa waliletwa pamoja na mzee wa jamii ili kusuluhisha tofauti zao. O: Maavakonya kogelanyia amang'ana gavo. T: Aliwasaidia kusuluhisha tofauti zao. O: Mayavugulanga ligomia livisi, akuvula, maavaha vamegana no kulia. T: Kisha alichukua na kubambua ndizi mbichi alilowapea wagawane na kulila. O: Kandi yavugu langa lineke nu vwuki vwangote avanwehitsa. T: Pia, angewan angechukua na kuwanywesha dawa za kienyeji na asali ilokomaa . O: Kutula lwene yilwo vavoolerwa kulia nukunwa halala nukusanga mu vindu viosi no koleka vutima. T: Tokea hapo ilisemekana wamekunywa na kula pamoja katika ushirika wa kukomesha hasira na uadui. O: Lwene yilwo avandu zana vatigala avanifu nuvu yanzi. T: Pia, wahusika walibaki wakiwa safi na wenye furaha. O: Amahiolo gandi gaali ho, agokwitila ligondi kuli liitana lia vandu vinyumba avene navene. T: Pia kulikuwa na miiko iliyalazimu kuchinjwa kwa kondoo, kama vila kuuana miongoni mwa watu wa familia au jamii moja. O: Vitanga ligondi ma nivakamala konyenya, mundu mukulundu yahutsanga imwiika mu kifu. T: Walimchinja kondoo na baada ya kumbambua ngozi, mzee aliyejukumika alipuliza hewa katika utumbo wa ke. O: Nichakavimba, mavakubitsa kifu kandi avaviida vwanga navoola amang'ana agokoholitsa kolondana nuvudamanu vwakolwa. T: Akishapuliza kibofu cha utumbo alitamka maneno ya ya kutakasa kulingana na maovu yaliyotendwa. O: Inyumba ya matava yang'anywangwa lwene nu lwene yilwo. T: jamii ya nyumba mllikotekea maovu walilazimika kuhama punde baada ya tambiko kufanya na kuiache mahame. O: Naho mwene yiruka vudiku. T: Fauka ya hayo, mwenye nyumba alitoroka usiku. O: Niva mundu yitanga musigu, yatanga kukunzakalitswa, siyi ngiranga munyumba mwavo mba. T: Japo mtu alimuua aduli, ilibidi atakaswe kabla ya kuingia kwa nyumba na kujiunga na familia yake O: Yagonanga ichova. T: Angelala nje. O: Anyala kogona munyumba yu mukeere muziriru mahamugamba vahenza engoko indavu. T: Angeruhusika kula;la kwa nnyumba ya ajuza kikee na keshoe, wangalitafuta kuku mweupe kujitakasa. O: Musakulu yavugulanga engoko yeyo nu vwanga ku kisanda, yetegeka navio. T: Mzee angalichukua kuku huyo na machicha kwanye kata na kujiweka tayari . O: Lwa wita mundu yatsanga, musakulu yamwaganira vwangu nu vwanga mumugitsi namuviida. T: Alipowasili mwuaji, mzee alikutana naye bustani mwake kwa haraka na kumutakasa O: Ma kandi yavugulanga engoko ndavu yila agemeyitsa kuye, ma luva lufeye. T: Tena alichukua yule kuku mweupe na kumpapasapapasa nayo kama ishara ya heri njema ya kamaliza utakaso wa jambo hilo. O: Kalunu anyala kwingira munyumba yavo. T: Na hapo, mhusika alikuwa tayari kuingia kwa nyumba yake. O: Amahiolo gavasuulanga koholitsa amadamanu, vakunganga mundu zana atula hagati havo T: Japo, maovu aliyotenda ilikuwa mbaya sana ya kutotakasika, basi mhusika alifukuzwa asiishi miongoni mwa jamiii yake. O: Nitali mundu niyamanyikana hango yaho kuva wamasahi malahi, lijiritsa siliali kuye. T: Iwapo mtu alijulukana kwa wenye boma kuwa mzuri, hakuandaliwa makaribisho rasmi. O: Mijiru ja Valogooli milala javikangwa kutihitsa amahiolo naho amatava gavuli kokolwa. T: Baadhi ya miiko ya Wamaragoli iliwekwa kuogofya watu wasitende maovu. O: Ni jindi jaliho kwigitsa. T: Nyingine ilikuwa kufundisha. O: Vatumi kiranga ling’ana “mujiru” kuli: T: Walitumia neon “Mwiko” kama: O: NU MUJIRU T: NI MWIKO O: 1. Kotema ligomia nimbatsi.. T: 1. Kukata ndizi kwa kutumia shoka. O: 2. Kwikala ku lugina lwavasieraku, kijira ulatula mugongo. T: 2. Kuketi kwenye jiwe la kusiaga nafaka, kwa sababu utapasuka mgongo. O: 3. Kutsia ahavandu vahuulanga ovolo nivatangi lihuula nutavee. T: 3. Kwenda mahali watu wanatwanga mtama usipokuwa na shughuli nao. O: 4. Musatsa kugunza ivwasi. T: 4. Mwanaume kukaa jikoni. O: 5. Kukuya mwisukulu naho navizala. T: 5. Kumchapa mjukuu au mkaza mwana. O: 6. Kwikala kondeve ya guga wovo. T: 6.Kuketi kwenye kiti kilichotengewa babu. O: 7. Kogona nu mwiiko. T: Kufanya tendo la ndoa na mtu wa ukoo. O: 8. Koseka musakulu, mukeere naho mundu walwala naho we li gonzo. T: Kumcheka mtu mzee, bibi au mtu mgonjwa au aliye na kovu. O: 9. Kwinyala naho kunia m'mbogono noveeye mundu uduuki. T: 9. Mtu mzima kwenda haja ndogo au haja kubwa kwenye malazi. O: 10. Kuva nu mukali naveeye mu vusinga. T: 10. Kujihusisha na mke akiwa kwenye hedhi. O: 11. Musatsa kweya munyumba mukali weve naveeyeho. ! T: 11. Mwanaume kufagia nyumba wakati mukewe yuko. O: 12. Mukali kwik ala kondeve yo musatsa. T: 12. Bibi kuketi kwenye kiti cha bwana. O: 13. Kwuhila mulam wa wovo amazi. T: 13. Kumwagia shemeji wako maji. O: 14. Kohenza navizala kumulugu. T: 14. Kuangalia mama mkwe au baba mkwe kwenye mhundi. O: 15. Kolola chahonyo cha navizala wovo. T: 15. Kuona uchi wa baba mkwe na mama mkwe. O: 16. Kolola mulwaye nu mukuzu lidiku lilala. T: 16. Kuona mgonjwa na mfu kwa siku moja. O: Niganiganga ndio, T: Yangetokea kwa pamoja hivyo, O: utánge kolola mulwaye ku inyima utsie kolola mukuzu. T: Umwone mgonjwa kwanza kabla ya mfu. O: 17. Dada kwadikila munyumba yumwana. (Navutswa mwana anyala kuvugula inyumba ya ise amenyemu.) T: Baba kuishi katika nyumba ya mtoto wake. (mtoto anaweza kuishi katika nyumba ya babake) O: 18. Dada kutumikira misala jinyumba yu mwana weve kwumba kira yeye, (Navutswa mwana anyala kutumikira misala jitula kunyumba ya dada weve kwumbakira yeye.) T: Baba kutumia fito za nyumba ya mwanawe kujengea yake, (mtoto anaweza kujengea fito kutoka kwa nyumba ya baba yake) O: 19. Kutsia kwanzala muliru mu vatende niva ukuziywi. T: 19. Kuchukua moto kwa majirani iwapo umefiwa. O: 20. Kutulamila wundi. T: 20. Kuonyesha wengine uchi wako. O: 21. Mukali ukikiri mwiha kutsia ivwasi wa navizala. T: 21. Mke ambaye bado ni mgeni kwenda jikoni kwa wakwe. O: 22. Avak ali kuyava kilindwa nukuyavila avakuzu. T: 22. Wanawake kuchimba kaburi na kuzika wafu. O: 23. Mukali kukuba mundede yo musatsa. T: 23. Mke kupiga sehemu nyeti za mumewe. O: 24. Mwikula kukuba kigalagala. T: 24. Mwanaume kupiga vigelegele. O: 25. Kwingila munyumba yo mundu nukuvita nduli. T: 25. Kuingia nyumbani kwa mtu na uwe na haraka ya kuondoka. O: Muliango gwa Katano T: Sura ya Tano O: AMAHIOLO NI MIJIRU T: MIIKO NA TAMBIKO O: MIIMA JI LIHOLITSA NI LILEKERANA T: TAMBIKO ZA UTAKASO NA KUSAMEHEANA O: Ligomia livisi, lineke, ligondi, nu vwuki vwangote nivio viatumiki rangwa ku miyinzi je lilekerana no kutulitsa amahiolo. T: Ndizi mbichi, lineke, kondoo, na asali ilokomaa ni baadhi ya bidhaa zilizotumika katika sherehe za kusameheana na kutakasana kutoka kwenye maovu ya miiko. O: Niva vandu valembananga, nukusulana vujira kogendelana nu kulia halala, mundu mukulundu yavavikanga halala kuhulira uvudinyu vwavo. T: Iwapo watu waligombana, na kususiana hata wasiweze kutembeleana na hata kula pamoja, hawa waliletwa pamoja na mzee wa jamii ili kusuluhisha tofauti zao. O: Maavakonya kogelanyia amang'ana gavo. T: Aliwasaidia kusuluhisha tofauti zao. O: Mayavugulanga ligomia livisi, akuvula, maavaha vamegana no kulia. T: Kisha alichukua na kubambua ndizi mbichi alilowapea wagawane na kulila. O: Kandi yavugu langa lineke nu vwuki vwangote avanwehitsa. T: Pia, angewan angechukua na kuwanywesha dawa za kienyeji na asali ilokomaa . O: Kutula lwene yilwo vavoolerwa kulia nukunwa halala nukusanga mu vindu viosi no koleka vutima. T: Tokea hapo ilisemekana wamekunywa na kula pamoja katika ushirika wa kukomesha hasira na uadui. O: Lwene yilwo avandu zana vatigala avanifu nuvu yanzi. T: Pia, wahusika walibaki wakiwa safi na wenye furaha. O: Amahiolo gandi gaali ho, agokwitila ligondi kuli liitana lia vandu vinyumba avene navene. T: Pia kulikuwa na miiko iliyalazimu kuchinjwa kwa kondoo, kama vila kuuana miongoni mwa watu wa familia au jamii moja. O: Vitanga ligondi ma nivakamala konyenya, mundu mukulundu yahutsanga imwiika mu kifu. T: Walimchinja kondoo na baada ya kumbambua ngozi, mzee aliyejukumika alipuliza hewa katika utumbo wa ke. O: Nichakavimba, mavakubitsa kifu kandi avaviida vwanga navoola amang'ana agokoholitsa kolondana nuvudamanu vwakolwa. T: Akishapuliza kibofu cha utumbo alitamka maneno ya ya kutakasa kulingana na maovu yaliyotendwa. O: Inyumba ya matava yang'anywangwa lwene nu lwene yilwo. T: jamii ya nyumba mllikotekea maovu walilazimika kuhama punde baada ya tambiko kufanya na kuiache mahame. O: Naho mwene yiruka vudiku. T: Fauka ya hayo, mwenye nyumba alitoroka usiku. O: Niva mundu yitanga musigu, yatanga kukunzakalitswa, siyi ngiranga munyumba mwavo mba. T: Japo mtu alimuua aduli, ilibidi atakaswe kabla ya kuingia kwa nyumba na kujiunga na familia yake O: Yagonanga ichova. T: Angelala nje. O: Anyala kogona munyumba yu mukeere muziriru mahamugamba vahenza engoko indavu. T: Angeruhusika kula;la kwa nnyumba ya ajuza kikee na keshoe, wangalitafuta kuku mweupe kujitakasa. O: Musakulu yavugulanga engoko yeyo nu vwanga ku kisanda, yetegeka navio. T: Mzee angalichukua kuku huyo na machicha kwanye kata na kujiweka tayari . O: Lwa wita mundu yatsanga, musakulu yamwaganira vwangu nu vwanga mumugitsi namuviida. T: Alipowasili mwuaji, mzee alikutana naye bustani mwake kwa haraka na kumutakasa O: Ma kandi yavugulanga engoko ndavu yila agemeyitsa kuye, ma luva lufeye. T: Tena alichukua yule kuku mweupe na kumpapasapapasa nayo kama ishara ya heri njema ya kamaliza utakaso wa jambo hilo. O: Kalunu anyala kwingira munyumba yavo. T: Na hapo, mhusika alikuwa tayari kuingia kwa nyumba yake. O: Amahiolo gavasuulanga koholitsa amadamanu, vakunganga mundu zana atula hagati havo T: Japo, maovu aliyotenda ilikuwa mbaya sana ya kutotakasika, basi mhusika alifukuzwa asiishi miongoni mwa jamiii yake. O: HA KIBAMBIRU T: Alipo sulubishwa O: Ki veeye kigulu yaho T: Kunao mlima hapo O: I kyova Lidala; T: sehemu O: Ha va mu bambira Yesu T: Alipo sulubishwa Yesu O: Ya kudza kuhonnya. T: Amekuja kuponya O: Ya ku Yanza, dodo, Mwene T: Hakika alitupenda O: Ku mu yanze kandi, T: Tumpende pia O: Ku mu suuvire ligali, T: Tumwamini zaidi O: Ku mu yinzirira. T: Tumfanyie kazi yake O: Si Ku nyala kubalidza T: Hatuwezi kuhesabu O: Busaliri bwibwe; T: Rehema zake; O: Ku manya asungwa yaho T: Tunajua alisulubishwa hapo O: Ku sameha voosi. T: Ili sote tusamehewe O: Likudza ya ku kudzira T: Kifo alichotufia O: Ku nyole buhonnyi; T: Tupate uponyaji O: Masahi gege ga tadza T: Damu yake ilitiririka O: Kwogidza vahyoli. T: Kusafisha dhambi zetu O: Si ha li wundi mulungi T: Hakukuwepo na mwingine mzuri O: Kutungira bwoni; T: Kutulipia dhambi zetu O: Ya kudza kukwigulira T: Alikufa kutufungulia njia O: Kwingira mwigulu. T: Kuingia mbinguni O: 75 WA SOMA LUGANO LWO MUSALA T: Ulisoma hadithi ya msalabani O: Wa soma lugano Iwo Musala? T: Ulisoma hadithi ya msalaba? O: Ha Yesu ya kudza; T: Alipofia Yesu O: He ligovi Iilyo lya tungirwa. T: Alipolipia deni lako O: Naa masahi gege. T: Na damu yake O: Ya kudzira ubwoni bubwo, T: Alikufa kwa sababu ya dhambi zako O: Ya kudzira bwoni bwetu: T: Alitufia dhambi zetu O: Tsimbabasi tya li tsinyingi T: Rehema zilikuwa nyingi O: Ya kudzira avoni. T: Alikufa kwa sababu ya wenye dhambi O: Wa soma ku gengata ya mafwa! T: Ulisoma kuhusu kata ya miba! O: Va mu vika Yesu! T: Walimvisha Yesu! O: Lwa ya saala, “O u va samehe, T: Aliomba, “Oh wasamehe, O: O, u va samehe.” T: Oh, wasemehe” O: Wa soma kuli ya honnya mwivi T: Ulisoma jinsi alivyomponya mwizi O: Wa Ii ku musala T: Aliye kuwa kwenye msalaba O: Wa mu henza nobuvereri, T: Aliyemwangalia kwa huzuni O: Ya vola, “Nzidzulitsa.” T: Aliyesema, “unikumbuke!” O: Wa soma kuli ya henza yaho? T: Ulisoma jinsi alivyoangalia hapo? O: Na vola “Ga fweye!” T: Akasema, “Yamekwisha!” O: U mu voleranga ku, Hasante T: Uwe unamwambia, asanti O: Mwami wa nzenaanira? T: Mungu ulinirudia? O: MUSALABA GWA YESU T: Msalaba wa Yesu O: Ku Kigulu hale, musala gu ve yo, T: Kwenye mlima mbali unao msalaba O: Gwo buvereri bunene. T: Wenye huzuni mwingi O: Ha Yesu Ya Kudza vandu vosi yaho, T: Yesu alifia watu wote hapo O: A twulidze bwoni bwavo. T: Awaondolee dhambi zao O: Nda yanza musalaba kase, T: Naupenda msalaba zaidi O: Kuduki nduke yo mwigulu. T: Lazima nifike kule mbinguni O: Nda ka dinye ku musalaba, T: Nitaushikilia msalaba O: Yesu aduke kumba itaji. T: Yesu anituze taji O: O musala yigu, Gu dunyirwa hosi, T: Msalaba huu O: Mu lirova lyosidza lero. T: Ulimwenguni kote sasa O: Yesu Ya leka bwami bwe mwigulu. T: Yesu aliacha ufalme wa mbinguni O: A kudze ku musalaba. T: Afe msalabani O: Ku muala yigu, Magahi ga tadza, T: Kwenye huo msalaba, damu ilimwagika O: Lwa Yesu Ya kukudzira. T: Alipotufia Yesu O: No mulahi muno, kigira ni yaho. T: Ni mzuri sana, kwa kuwa ni hapo O: Ya mala kukutakasa. T: Ameweza kututakasa O: Ku musala yigu, Nda va weligali, T: Kwenye msalaba huu, nitakuwa mwaminifu O: Tsisoni tsyo musalaba; T: Aibu ya msalaba; O: Nyala kutsiginga kuduka lwa nduka. T: Ninaweza kuibeba hadi nitakofika O: Ku menya halala naye. T: Niishi pamoja naye O: KWINYE KWOSI KU LAKUULE T: Sisi sote tuwachilie O: Kwinye kwosi ku lakuule T: Sisi sote tuwachilie O: Tsindamano tsyetu: T: Mahitaji yetu: O: Ku suuvire tsimbabasi T: Tuamini rehema O: Tsyo Muhonyi wetu. T: Za mponyaji wetu O: Yesu ya nkudzera. T: Yesu alitufia O: Ya kudzera lve. T: Alikufa kwa ajili yako O: Ya kudzera vandu vosi T: Alifia watu wote O: A ye Mutungiri. T: Ni yeye anatulipia O: Si ku nyala kwesosidza T: Hatuwezi kujipuzisha O: Kudze ive Yesu; T: Twende nawe Yesu O: Kwenya tsimbabasi tsitsyo. T: Tunahitaji rehema zake O: Ku suuvire ive. T: Tukuamini wewe O: Mutungiri wetu nive T: Mlipaji wetu ni wewe O: Wa kudzera kwosi; T: Ulitufia sote O: ku samehe bwoni bwetu. T: Tusamehe dhambi zetu O: Ku ve vandu vovo. T: Sisi ni wana wako O: Kwidzominye Mutungiri T: Tuna mshukuru anaye tulipia O: Wa tungira vandu; T: Aliyewalipia watu O: Kase, kase ku Ia yanza T: Milele, milele tutafurahia O: Yesu Mutungiri. T: Yesu mlipaji O: KWA KUDZA T: TUME KUJA O: Kwa kudza kwinye ‘voni, T: Tumekuja sisi wenye dhambi O: Nobwoni bwa kwononya, Bwa kusinyanga kase, Bwa kusinyanga kase. T: Dhambi zilituharibu, zimekuwa zikitusinya, zimekuwa zikitusinya. O: Kwa honywa na ki kwinye’? T: Tuliponywa na nini sisi? O: Bwa vunga bwoni bwetu, Bwa songwa kase, kase; Kwa henda myoyo gyetu, Kwa henda myoyo gyetu, Kwa honywa na ki kwinye. T: Dhambi zetu zikawa nyingi, zikawa mara dufu; mioyo yetu ikajaa wasiwasi, tuliponywa na nani sisi. O: Kwa tenga kase, kase, Kwa tidza Vindu vyosi, No Mwami mwene Yesu, No Mwami mwene Yesu; Kwa honywa na kwinye? T: Tulutenga kila mara, tuliogopa vitu vyote na Mungu mwenyewe Yesu, na Mungu mwenyewe Yesu; tuliponywa sisi O: Kwanira Yesu Mwami. Wa va kudzera voni, T: Tulimlilia yesu. O: Wa va kudzera voni, T: Ulifia wenye dhambi O: Ya kola tsimbabasi, T: Alifanya rehema O: Ya kola tsimbabasi, T: Alifanya rehema O: Mwene ya honya kwinye. T: Yeye mwenyewe alituponya sisi O: Ya kupa kivi Yesu, T: Alisumbukana Yesu O: Na a singa bwoni bwetu Lwa ya kudzera kwosi, Lwa ya kudzera kwosi; Mwene ya honya kwiny e T: Akaosha dhambi zetu alipotufia Yesu,Alipotufia sote; mwenyewe alituponya O: YA VIKWA ITAJI YA MAFWA T: ALIVISHWA TAJI YA MIBA O: Crowned With Thorns T: Alivikwa miba O: Mutwe gwa vikwa amafwa T: Kicwa kilivishwa miba O: Gu vikiywi taji T: Ikawekwa taji O: Ubukumi bwibe bwosi T: Utukufu wake wote O: Wetsingulu tsyosi T: Mwenye nguvu zote O: Bugono bwibwe mwigulu T: Malazi yake mbinguni O: Bu ye bweligali; T: Yake ya kweli O: Mwami wavami Munene T: Mfalme wa wafalme mkubwa O: Ya meha mbulavu T: Aliongoza waziwazi O: Buyanzi bwavo mwigulu T: Furaha yao mbinguni O: Buyanzi bwa hasi; T: Furaha ya chini O: Vosi va manya buyanzi T: Wote wajuao upendo O: A haana lyeta lye. T: Anapeana jina lake O: Ku yavo vomusalaba T: Kwa hao wenye msalaba O: Va la verererva T: Watasamehewa O: Lyeta lilye li menyanga T: Jina lako linadumu O: Buyanzi mwlgulu. T: Furaha mbinguni O: YESU MUSOLI T: YESU MTAFUTAJI O: Yesu Musoli a yanza vandu, T: Yesu mtafutaji anapenda watu O: A langa vosidza va mu londe. T: Anawaita wote wamfuate O: Iye u langwa nunu T: Ukiitwa leo O: U mu londe Yesu nunundi; T: Umfuate Yesu leo hii O: U langangwa lero, u la khola shi? T: Ukiitwa leo, utafanya nini? O: Yesu aIi hano khunanula iye, T: Yesu ako hapa O: Nunundi, nunundi, T: Leo hii, leo hii O: U hulire nunundi. T: Usikie leo hii O: Yesu ya bambwa, a khonye inze, T: Yesu alisulubishwa, anisaidie mimi O: Masahi ga rhonya khu musala. T: Damu ilimwagika msalabani O: Yesu ya khudzera bwoni bwa vandu T: Yesu alifia dhambi za watu O: Shigira a yanza voni vosi. T: Kwa sababu anapenda wenye dhambi wote O: Yesu ya vukha, muguurhi werhu T: Yesu aliamka, mshindi wetu O: Ya guurha likhudza lya Shetani. T: Alishinda kifo cha shetani O: Nyenya khurheva, wina wenyanga T: Nataka kuuliza nani anataka O: Khu mulonda Yesu Mwami wange? T: Kumfuata Yesu Mungu wangu? O: Mukon a li himbi nunu, T: Msaidizi yu karibu, O: Va ta guutwa veve; T: Wasioshindwa wake; O: A tsuuva vandu netsingulu; T: Anawarai watu kwa nguvu, O: Vidzominye Yesu. T: Wamsifu Yesu. O: Lyeta liIye lidzominywe T: Jina lake litukuzwe O: Kwinye kwosi ku mu yanze; T: Sisi sote tumpenda; O: Yesu Mwami a li himbi; T: Yesu mwokozi yu karibu; O: Yesu, Yesu, Yesu. T: Yesu, Yesu, Yesu. O: Ubwoni bwenyu no bunene T: Dhambi zenu ni nyingi O: Yeu u samihi; T: Ndiye wa kusamehe; O: Mu tsie nemirembe lero, T: Nendeni kwa amani leo O: Midzominye Yesu, T: Mtukuze Yesu, O: Ni lyeta lilye Iya ku yanza, T: Ni jina lake tulipendalo, O: Lyeta lilye lyeng’ine; T: Jina lake tu; O: Li kunga butii bwetu lero. T: Linatuondolea woga wetu leo. O: Kwidzominye Yesu. T: Tumtukuze Yesu. O: Nda midzominya munonono T: Nitamtukuza kabisa. O: Muguutiri wange: T: Aliyenishindia: O: Na nyanza lyeta lyo T: Na nalipenda jina hilo O: Muhonyi Nzidzominye Yesu. T: Mponyaji Namtukuza Yesu. O: Yesu yadza na a ndola, T: Yesu alikuja na kunikomboa, O: Inze iwa nda diva bei, T: Mimi niliyekuwa nimepotea, O: Ku, na a ndeta na a ninda T: Amenirejesha nan a ananilinda O: Nduuke naye hango he. T: Nifike naye nyumbani kwake. O: Yesu yadza na a venya T: Yesu alikuja na kuwatafuta. O: Avadivi kuvamunnya T: Waliopotea kuwaonyesha O: Inzira ye. T: Njia yake. O: Mwami Yesu womwigulu T: Bwana Yesu wa mbinguni O: Wa va yanza voosi bei. T: Anaye wapenda wote kikamilifu O: Naye u nkonyanga inze. T: Naye unisaidiaye. O: Ndoli ubulahi bwe. T: Nimeona uzuri wake. O: Yesu a ku yanza ive. T: Yesu anakupenda wewe. O: Utiruka Mwami mba; T: Usimtoroke Bwana; O: Udze mwoni bugirira T: Njoo mwenye dhambi itika O: Tsimbabasi nunuildi. T: Rehema leo hii. O: Yesu u nyanza, u manyire, T: Yesu anipenda, najua, O: Niye a musungirari: T: Ndiye mtetezi O: Avana vadidi avave T: Watoto wadogo wake O: Va Ia nyola amani gege. T: Watapata Amani yake. O: Yesu u nyanza T: Yesu anipenda O: Yesu u nyanza T: Yesu anipenda O: Yesu u nyanza T: Yesu anipenda O: Ya sungirangari. T: Alinirehemu. O: Yesu u nyanza niye yafwa T: Yesu anipendaye ndiye aliyekufa O: Fwesi okho khusigula, T: Ili sote tuokolewe, O: Ala khwigulira olwigi T: Atatufungulia milango ya mbingu O: Khwigalikhira ubwoni bwange T: Yeye ataosha dhambi zangu O: Yesu u nyanza: niye yesi T: Yesu anipenda: ndiye pia O: Ondekhela a li ninda; T: Aniachapo anilinda; O: A li khwosia ni khwikhonya T: Atatusaidia O: A ii nzidzulira mwigulu. T: Atanikumbuka mbinguni. O: Yesu a yanzangainze, T: Mungu anipenda, O: Na vandu vandi voosi T: Na watu wengine wote O: Tsingulu tsyerhu tsijehi, T: Tumepungukiwa na nguvu, O: Ala khu khonya ligali. T: Atatusaidia kabisa. O: Yesu a yanza inze. T: Yesu anipenda. O: Yesu a yanna inze, T: Yesu anipenda, O: Yesu a yanza inze, T: Yesu anipenda, O: Shitabu shi voola ndi. T: Maandiko yanasema. O: Yesu ya rhula hango he, T: Yesu alitoka mbinguni, O: Yadza, hano khukhudza T: Akaja kutufia O: Masahi gege ga rhonya, T: Damu yake ilimwagika, O: ya Shitabu shi voola ndi. T: Maandiko yanasema. O: Yesu Musoli wa vandu, T: Yesu mwokozi wa watu, O: ldza mu mwoyo gwanje; T: Alikuja moyoni mwangu; O: Nyenya u nombe mugoosi; T: Naomba unitengeneze kwa yote; O: Nonde iwe khazozo. T: Nikufuate milele. O: Yesu Muhonnyi, mu T: Yesu mponyaji, wa O: Bethiehemu T: Bethlehemu O: Yivuiwa kuli avana vetu: Inze ng’enyanga kigira T: Alizaliwa kama watoto wetu: Mimi nashangaa kwa sababu O: Nyasaye T: Mungu O: Yenyanga inze nunu, T: Anitaka kila mara, O: Yenyanga inze nunu, T: Anitaka kila mara, O: Yenyanga inze nunu, T: Anitaka kila mara, O: Inze ng’ enyanga kigira T: Ninashangaa kwa sababu O: Nyasaye, T: Mungu, O: Yenyanga inze nunu. T: Anitaka kila mara, O: Yesu, Muhonnyi ya bambwa ha Kalvari, T: Yesu, mwokozi alisulubiwa Kalvari, O: Na a tungira avoni ligovi, T: Na akalipia watenda dhambi deni, O: Inze nyanzanga kigira ya voola, T: Nina furaha kwa sababu alisema, O: U gingi bwoni bwange, T: Amebeba dhambi zangu, O: Yn ginga bwoni bwange, Yagingi bwoni bwange. T: Amebeba dhambi zangu, Amebeba dhambi zangu O: Inze nyanzanga kigira ya voola, T: Nina furaha kwa sababu alisema, O: Ugingi bwoni bwange. T: Amebeba dhambi zangu, O: Yesu Muhonnyi, a mbolera kandi T: Yesu mponyaji, ananiambia tena O: Yenyanga inze kulinda T: Anataka nilinde O: nokuteva; T: na anauliza; O: Kwogidzwa vyosi vi ta li vilungi. T: Kusafisha vyote visivyo laini. O: Roho a menye ninze. T: Roho aishi nami. O: Roho a menye ninze, T: Roho aishi nami, O: Roho a menye ninze, T: Roho aishi nami, O: Kwogidzwa vyosi vitali vilungi. T: Kusafisha vyote visivyo laini. O: Roho amenye ninze. T: Roho aishi nami, O: Yesu Muhonnyi, T: Yesu mponyaji, O: alidza kuuidza Kuhila voosi va ye vatakase Lwa a lirana mmalesi gegulu. T: Atakuja kuchukua watakatifu wake atakapo rudi mawinguni. O: A la vugula inze T: Atanichukua O: A Ia vugula inze, T: Atanichukua, O: A la vugula inze. T: Atanichukua. O: Lwa a lirana mmalesi gegulu, A la vugula inze. T: Akirudi juu mawinguni, Atanichukua. O: Hulira lugano lwefwe, Iwa Va Iwa haari va diva T: Sikiliza hadithi, walipokuwa wakiteseka O: Wiche nefwuma ye mwigulu, T: Nguvu za Mungu zije kutoka mbinguni, O: A khu honie efwe fwesi. T: Atuponye sisi sote. O: A kuheresia e khavi, A khuheresia ekilavi T: Atatupa bahati, Atatupa bahati O: Ga khola si? Ga khufwila. T: Alitenda nini? Alitufia. O: A li hena? Khumweyigine T: Yu wapi? Tunamtafuta O: A khulindira mwigulu. T: Anatusubiri mbinguni. O: Se Ii nengelosi yelilisia, bulili bwene mwigulu: T: Kuna malaika anatayarisha, makao yenu mbinguni: O: Gehaana ni gerwa khulwefwe, T: Alikufa kwa ajili ya dhambi zetu, O: Ga va Mwana wa Nyasaye. T: Alikuwa mwana wa Mungu. O: We haane khu Muyeti yuno, wiche omusigamire T: Aliyejitolea kutufia, uje umuabudu O: 0 khu maniye bulahi bwene, T: Tumejua uzuri wenyewe, O: A kha khu honia nesisa sie. T: Atuponye. O: Lwa ku singira imbiri T: Tusimamapo mbele O: Wa Yesu Munazarene, T: Za Yesu Mnazareti, O: Ku genya kigira a yanza T: Tunashangaa kwa sababu anafurahi O: Avoni va divanga; T: Watenda dhambi watesekao; O: Buyanzi bunene T: Furaha kuu O: Bwa Nyasaye ya ku ha: T: Tuliyopewa na Mungu O: Ku genya kigira T: Tunashangaa kwa sababu O: A ku yanza kuli ndi. T: Anatupenda hivyo. O: Kigira inze ya saala T: Kwa sababu ananiombea O: Bulaliri bwange tawe.” T: Si kwa mapenzi yangu. O: Si yeganagana Mwene, T: Hakujifikiria, O: Ya lira kigira inze. T: Alilia kwa ajili yangu. O: Lwa ku la vugana mwigulu T: Tutakapo kutana mbinguni O: Ku la lola mmoni mwimwe; T: Tutaona uso wake; O: Na voosi ku la sangala T: Na sote tutafurahia O: Kigira buyanzi bwibwe. T: Kwa sababu ya furaha yake. O: Wina wenyanga kuhonya vandu T: Ni nani anayetaka kusaidia watu O: Ni Yesu,Ni Yesu. T: Ni Yesu,Ni Yesu. O: Kandi ni wina a yanza voosi? T: Tena ni nani anayependa wote? O: Ni Yesu, Ni Yesu. T: Ni Yesu,Ni Yesu. O: Mwami Yesu a yanzi vandu, T: Mwokozi Yesu anapenda watu, O: A va linda madiku goosi. T: Anawalinda siku zote. O: Lero mulina wa vandu wina? T: Leo rafiki wa watu ni nani? O: Ni Yesu, Ni Yesu. T: Ni Yesu,Ni Yesu. O: Wina a yanza avandi voosi? T: Ni nani anayependa watu wote? O: Ni Yesu, Ni Yesu. T: Ni Yesu,Ni Yesu. O: Wina wa lomba inzira yavo? T: Ni nani aliyetengeneza njia yao? O: Ni Y esu, Ni Yesu. T: Ni Yesu,Ni Yesu. O: Wina wa kudza ku musalaba’? T: Ni nani aliyekufa msalabani? O: Ni Yesu, Ni Yesu. T: Ni Yesu,Ni Yesu. O: Wina ya guuta likudza lyosi? T: Ni nani aliyeshinda kifo? O: Ni Yesu, Ni Yesu. T: Ni Yesu,Ni Yesu. O: Wina u linda Mwigulu nunu? T: Ni nani anayengoja mbingu? O: Ni Yesu, Ni Yesu.’ T: Ni Yesu,Ni Yesu. O: Wina a ladza mirova kandi? T: Ni nani aliyekuja duniani tena? O: Ni Yesu,Ni Yesu. T: Ni Yesu,Ni Yesu. O: MTUNGIRI T: ALIYETULIPIA O: Mutungiri wetu T: Aliyetulipia deni O: Kwidzominye Yesu. T: Tumtukuze Yesu. O: Ku suuvire nunu, T: Tumwamini leo, O: U tungiye kwinye; T: Ametulipia; O: Mutungri ave’ T: Aliyetulipia yupo O: Yesu Mutungiri ave’ T: Yesu aliyetulipia yupo O: Yesu Mutungiri u ku sooye T: Yesu aliyetulipia ametuokoa O: U ku sooye. T: Ametuokoa O: Kwosi ku suuvire T: Sote tuamini O: Tsimbibagi titsye. T: Rehema zake. O: Akulanga nunu T: Anatuita leo O: Ku bugiri bwangu. T: Tuitike haraka. O: Kwa Ii ni ku diva; T: Tulikuwa tukiteseka; O: Mutungiri wetu, T: Aliyetulipia deni, O: Yesu ya ku soola, T: Yesu alituokoa, O: Na ku honi nunu. T: Na tumepona leo. O: Kwinye kwosi kwenya T: Sisi sote tunataka O: Tsimbabasi tsitsye; T: Rehema zake; O: Ku ve nobulahi T: Tuwe vizuri O: Hango ha Nyasaye. T: Nyumbani kwa Mungu. O: ALELUYA UMUMONYI T: HUZUNI O: Yesu Mwana Wa Nyasaye T: Yesu Mwana wa Mungu O: Va kupidzwa muno. T: Alisumbuliwa sana. O: Kwinye ku ta diva mba: T: Sisi tusiteseke: O: Aleluya! Umuhonyi T: Haleluya! Mwokozi O: Va mu lega ni va museka, T: Walimshinda na kumcheka O: Ya ngingira bwoni bwane. T: Alibeba dhambi zangu. O: Inze ni nta diva mba: T: Ili nisiteseke: O: Aleluya! Umuhonyi! T: Haleluya! Mwokozi! O: Kwinye voni vadamano T: Sisi watenda dhambi waovu O: Naye Mwana wa Nyasaye, T: Naye Mwana wa Mungu, O: Si ku li valahi mba; T: Sisi si wazuri; O: Aleluya! Umuhonyi! T: Haleluya! Mwokozi! O: Va mmbamba a kudzere T: Walimsulubisha atufie O: Bwoni bwetu kumsalaba, T: Dhambi zetu msalabani, O: Kwinye si kwa nyala mba; T: Sisi hatukuweza; O: Aleluya! Umuhonyi! T: Haleluya! Mwokozi! O: A la duuka kwidzominya, T: Atafika tumtukuze, O: Kwinye ku la mwidzominya, T: Sisi tutamtukuza, O: Ku ta leka kandi mba: T: Tusiwache tena: O: Aleluya! Umuhonyi! T: Haleluya! Mwokozi! O: MUKHONYI WANJE T: MWOKOZI WANGU O: Nii Yesu Mkhonyi wowo Nda khukhudzera ive, T: Ni Yesu mponyaji wako Aliyekufia, O: Nyenyanga khurhulidza Ubwoni bwobwo bwosi, T: Ili kusafisha dhambi zako zote O: Nda rhonya masahi ganje ndi Shigira nda khu yanza. T: Alimwaga damu yake kwa sababu ya upendo wake kwetu. O: Nda rhonya masahi ganje ndi Shigira nda khu yanza. T: Alimwaga damu yake kwa sababu ya upendo wake kwetu. O: Inyumba ya Nyasaye T: Nyumba ya Mungu O: Y li inyumba yanje, T: Ndiyo nyumba yangu, O: Nda Iekha hango zana Khuduukha hasi hanu, T: Nitawacha nyumbani penyewe na kushuka chini, O: Nda lekha ingo yanje ndi Shigira nda khu yanza. T: Nitawacha nyumba yangu kwa sababu nakupenda. O: Nda lekha ingo yanje ndi Shigira nda khu yanza. T: Nitawacha nyumba yangu kwa sababu nakupenda. O: Nda khupa shivi muno Shigira bwoni bwobwo, T: Niliteseka sana kwa ajili ya dhambi zako, O: Nyenyanga wiganire T: Nataka utubu O: U rhule hadamanu, T: Utoke pabaya, O: Nda khu gingira bwoni bwo Shigira nda khu yanza. T: Nilibeba dhambi zako kwa sababu nakupenda. O: Nda khu gingira bwoni bwo Shigira nda khu yanza. T: Nilibeba dhambi zako kwa sababu nakupenda. O: Nda lerha bunanuli T: Nimeleta ukombozi O: Khu vandu vomshvala, Nda lerha busamehe Khu vandu vianra, T: Kwa watu wa duniani, nilileta msamaha kwa wanaonililia, O: Bukhonyi bu lerherwi ndi! Shigira nda khu yanza. T: Msaada umepokea kwa sababu nakupenda. O: Bukhonyi bu lerherwi ndi Shigira nda khu yanza. T: Msaada umepokea kwa sababu nakupenda. O: LWA INZE NDOLA UMUSALABA T: NIONAPO MSALABA O: Lwa inze ndola umusalaba T: Nionapo msalaba O: Ha Yesu Kristo ya khu khudera. T: Alipotufia Yesu. O: Burhugi bwange ni vindu vutswa. T: Mali yangu ni bure. O: Na inze ndaama burhengu bwange. T: Nami nisiyezaa maua. O: U khonye. Yesu, khutsantaslikha T: Unisaidie. Yesu, nijazwe na furaha O: Mu likhudza lyo Mwami wange: T: Katika kifo cha Bwana O: Ivindu vyosi ni vya nkhayerwa. T: Vyote tulipewa. O: Vya nda rhulidzwa mmasahi gege. T: Nilivyopata kupitia damu yake. O: Na inze ndi noburhugi pei, T: Nami nina ukweli O: Khumuha Yesu shihaanwa shyange; T: Kumpa Yesu zawadi; O: Buyanzi bwebwe bu virha ndina, T: Furaha yake ni kubwa, O: Bwenyanga inze nomwoyo gwange. T: Yataka mimi na moyo wangu. O: GA LI MASAHI T: DAMU O: Shi ga li masahi T: Haikuwa damu O: Getsinyama tsyoi, T: Ya wanyama wote, O: Ga nyala khwogidza bwoni, T: Inayoweza kuosha dhambi, O: Nokhuburhulidza. T: Na kuziondoa. O: Masahi ga Yesu T: Damu ya Yesu O: Ga nyala khwogidza T: Inatakasa O: Ubwoni bwange bwogi bei, T: Dhambi zangu zote, O: Nokhulavidza myoyo. T: Na kusafisha moyo O: Yeu ni shihaanwa: T: Yeye ni zawadi: O: shulahi munono T: Nzuri kabisa O: Shya sira ligali muno, T: Ya siri kuu, O: Vihaanwa vyavandi. T: Vipaji vya wengine. O: Mukhonyi mulahi T: Mwokozi mzuri O: Ndolanga musigo, T: Naona mzigo, O: Gwa u gingi khu musala, T: Ulioubeba msalabani, O: Gwa li bwoni bwange. T: Zlikuwa dhambi zangu O: Nda suuvira ive T: Nakuamini O: Lwa mmali khweyama, T: Vile nimekiri O: Na nzeganira ubwoni T: Natubu dhambi O: Nda samefwa bwangu. T: Nisamehewe. O: MWANA WA NYASAYE T: MWANA WA MUNGU O: Ni wi u li Musoli? T: Ni nani aliye Mwokozi? O: Mwana wa Nyasaye Muderwa, T: Mwana wa Mungu mpendwa, O: Ni wi u yanza voosi’? T: Ni nani awapenda wote? O: Mwana wa Nyasaye Muderwa. T: Mwana wa Mungu mpendwa. O: Bulahi munono T: Vizuri sana O: Buyanzi bwa Nyasaye: T: Furaha ya Bwana: O: Ya haana musoli T: Alitoa mtoto wake mpendwa O: Mwana wa Nyaye Muderwa. T: Mwana wa Mungu mpendwa. O: Ni wi wa khudzera ive? T: Ni nani aliyekufia? O: Mwana ws Nyasaye Muderwa, T: Mwana wa Mungu mpendwa, O: Ni wi wa vushira ive? T: Ni nani aliyekukubali? O: Mwana wa Nyasaye Muderwa. T: Mwana wa Mungu mpendwa. O: Ni wi u lolanga ive? T: Ni nani anayekuona? O: Mwana wa Nyasaye Muderwa; T: Mwana wa Mungu mpendwa. O: Ni wi u lindanga ive? T: Ni nani anayekulinda? O: Mwana wa Nyasaye Muderwa. T: Mwana wa Mungu mpendwa. O: Ni wi udzanga khandi? T: Ni nani atarejea? O: Mwana wa Nyasaye Muderwa, T: Mwana wa Mungu mpendwa, O: A vugule vandu ye, T: Anyakue walio wake, O: Mwana wa Nyaaye Muderwa. T: Mwana wa Mungu mpendwa. O: TSIMBABASI T: REHEMA O: Hena ku Yesu ha Kalvary, T: Mtazame Yesu wa Kalvari, O: Ha ya tsuka masahi gege T: Alipomwaga damu O: Tsimbabasi tsitsye tsinene, T: Rehema zake ni kuu, O: Tsivita bwoni bwetu bwosi. T: Zashinda dhambi zetu zote. O: Tsimbabasi tsya Nyasaye, T: Rehema zake Bwana, O: Tsi la lavidza myoyo gyetu, T: Zitatakasa mioyo yetu, O: Tsmbabasi tsya Nyasaye, T: Rehema za Bwana, O: Tsivita bwoni bwetu bwosi. T: Zashinda dhambi zetu zote. O: Bwoni bwa guuta vandu voosi, T: Dhambi zinazoshinda wote, O: Bwaha a nyala kubutwulidza? T: Nani awezaye kuziosha? O: Henza! masahi go muhonnyi T: Tazama! Damu ya mwokozi O: Ga nyala kwogidza vosidza. T: Ina uwezo kusafisha kabisa. O: Ku genya ku tsimbabasi yitsi, T: Tunashangazwa na rehema hizi, O: Tsi hebwa vutswa ku va suuviri. T: Zatolewa bure kwa waaminio. O: Bwaha wenyanga kubohololwa? T: Nani anayetaka kukombolewa? O: Saala ku Yesu, Mutungiri. T: Omba kwake Yesu, Atulipiaye. O: KU MUSALABA YA KUKUDZIRA T: MSALABANI ALIFIA O: Si mbeye soni ku Mwami T: Sitaaibika katika Bwana O: Naho kumusula; T: Na msalabani; O: Nyenyanga lidzominya lye T: Nitamsifu O: Nobukumi bwibwe. T: Na ukuu wake. O: Ku musalaba gwa ya kukudzira T: Msalabani alitufia O: Ku twulidza tsimbi tsya voni T: Kuondoa maovu ya watenda dhambi O: Nilwo Iwa nda nyola bulavu, T: Ndipo nilipopata mwanga, O: Nunu mu yanzanga. T: Leo ninampenda. O: Manyi lyeta Yesu Mwami T: Najua jina Yesu Bwana O: Ni lyo lya suuvira T: Ndilo ninaloliamini O: Si a nyala kundeka inze. T: Hawezi kuniacha. O: Naho ku nzivirira. T: Au kunisahau. O: Lilagano lilye yili T: Agano hili O: Ala li duukidza. T: Atatimiza. O: Ni nzirana kuye mwene T: Nikirejea kwake O: Ala mbugirira. T: Atanikubali. O: Naye ala kidzominywe T: Naye atatukuzwa O: Dada, Mwana, Roho! T: Baba, Mwana, Roho! O: Mu Yerusalemi Impya T: Katika Jerusalemi mpya O: Ni mwo mwa ndi menya. T: Ndipo nitaishi. O: KHU MUSALABA KHU GA FWIRA T: MSALABANI ALIPOFIA O: Khu Musalaba khu ga fwira. T: Musalabani alipofia. O: Muyeti wange ga njosia. T: Mwokozi wangu alinikomboa O: Mwoyo gwa siwa mmavanga ge; T: Moyo wangu ulioshwa kwa damu yake O: Luyali khuye T: Uyukufu kwake O: Luyali khuye! Luyali khuye! T: Uyukufu kwake! Uyukufu kwake! O: Mwoyo gwo siwa mmavanga ge T: Moyo wangu ulioshwa kwa damu yake O: Luyali khuye! T: Uyukufu kwake! O: Mbukanga lu na lekha woni, T: Nafurahia nilivyowacha dhambi, O: Menya na Yesu Mwami wange. T: Niishi na Yesu Bwana. O: Khumusalaba khu gananga, T: Msalabani niliitwa, O: Luyali khuye! T: Uyukufu kwake! O: Esevere yi wonianga mwoyo: T: Yeye ndiye huponya moyo: O: Sangalanga lu nengira mo: T: Nafurahia nilipoingia: O: Yesu mwene niye wanjeta: T: Yesu mwenyewe aliniita: O: No wunyali we! T: Na uwezo wake! O: Yija kwisevere yo wuyeti. T: Alikuja kuniokoa. O: Fuva mwoyoi gugwo khu Yesu; T: Weka moyo wako kwa Bwana; O: Niwiyinamo ola yetwa: T: Ukimkubali Yesu utasaidiwa: O: No muhe fuma! T: Kwake utapata hifadhi! O: HASI HO MUSALABA GWA YESU T: CHINI YA MSALABA WA YESU O: Hasi ho musalaba, Ndenya khusinjira, T: Chini ya msalaba, Nitasimama O: Nagwo lwanda mu lujendo, shinini shilahi, T: Nitaanza safari ya kuelekea kuzuri O: Ligali mu mwoyo gwanje ndukhe Khusangala, T: Kwa kweli moyoni mwangu niweze kufurahia O: Ndiyama Ubwoni bwanje liuva nilyakhana. T: Nitakiri dhambi zangu peupe. O: Ya ha na halahi muno, Lukaka ludinyu, T: Hapa ni pazuri sana, mwamba imara, O: Hazana ha lo Iekhanga, Buyanzi bwa dodo. T: Penyewe panaonekana kuwa na furaha ya milele. O: Khuli Yakobo ya lola tsinyinga tsia khale, T: Jinsi Yakobo alivyoota enzi za kale, O: Musalaba ni i njira yokhutsia mwigulu. T: Musalaba ni njia ya kuelekea mbinguni. O: Yesu khu musalaba va mukhalajira, T: Yesu alihukumiwa msalabani, O: Ya khutsa shijira Inze wali ni ndagora: T: Alikufa kwa ajili yangu niliyekuwa nimepotea: O: Ndolanga nijenya muno, Makhuwa gaviri; T: Nashangaa sana kwa ajili ya mambo wawil; O: Khuli yali ni ya nyanza, Ni shiri khummanya. T: Jinsi alivyonipenda, hata kabla nimjue. O: Wenyanga khulolana na Yesu mwigulu, T: Ukitaka kumwona Yesu mbinguni, O: Injira yolujendo lwe ni khu musalaba; T: njia ni kupitia msalabani; O: Mukhonyi a li hanu, Shihali nowundi; T: Msaidizi yu hapa, hakuna mwingine; O: Khandi hali nuvuyanzi halala no Mwami. T: Tena ana furaha pamoja na Bwana. O: NYASAYE MUTAKATIFU T: MUNGU MTAKATIFU O: Nyasaye Yahova, Umutakatifu, T: Baba, mwana, Roho, Mungu mwenye enzi O: Inyinga yomugamba ku limbira lve: T: Kila tukiamka, tunakuabudu O: lve, Yesu Roho, Mu veeye mulala T: Baba, mwana, Roho, Mungu mwenye wa mapenzi O: U gasidzeywi, Mutakuifu. T: Ewe Utatu, tunakusifu O: Nyasaye Yahova, Umutakatifu, T: Baba, mwana, Roho, wakuaminio O: Voosi va sigame mbiri ntebe yo T: Wanakutolea shukrani zao O: Tsingelosi voosi, va Ku sigamira, T: Wakusujudia malaika nao O: Waali: nu veeho, nu U li va ho. T: Wewe U mwanzo, nawe U mwisho O: Nyasaye Yahova. Umutakatifu. T: Baba, mwana, Roho, sisi tu gizani O: Vandu vadamano si va Ia ku lola: T: Utukufu wako haoni mkosa O: U veeye Mwideeri, si ha Ii ho wundi, T: U Mtakatifu, nawe U mapenzi O: Mudukiru, kandi Wetsingulu. T: U peke yako, mwenzio hauna O: Nyasaye Yahova, Umutaktifu; T: Baba, Mwana, Roho, Mungu Mwemye enzi O: Vindu vya wa lomba vidzominye lve, T: Ulivyoviumba vyote vyakusifu O: U veeye Munyali, kandi wobuyanzi T: Baba, Mwana, Roho, Mungu Wa wa mapenzi O: Wetsimbabasi ku ku gohanga. T: Ewe Utatu, tunakusifu O: YAHOVA MWAMI T: BWANA MUNGU O: Yahova Mwami Nyasaye Munene, T: Mungu Baba Mfalme mwenye enzi O: U veeye netsingulu tsyosidza; T: Mungu mwenye nguvu zote O: Wa lomba vindu vyosi kale, ive, T: Mwumba wa viumbe vyote O: Kandi wa lomba vandu voosi—ninze. T: Ukatuumba sisi wanadamu – hata nami O: Nyasaye; kase u lindanga vyosi, T: Kila kiumbe chakutegemea O: Tsimoni tsitsyo tsi molidza mba; T: Watumulika kwa macho yako O: U lola mmbasu nomukisundi kyosi; T: Uko imar usiku na mchana O: Nive u henza vandu voosi—ninze. T: Unatuangalia sisi sote – hata nami O: Nyasaye; wenya voosi va wa lomba, T: Watutaka sisi wote eh Mungu O: Si ha ye mundu u ta mwenya mba. T: Hapana hata mmoja usiye mtaka O: Vindu vilahi vyosi vya wa va ha; T: umetupatia kila kitu kizuri O: Ndola u yanza vandu voosi—ninze. T: Wewe wampenda kila mtu – hata nami O: Nyasaye; wa letera vandu voosi, T: Eh Mungu: umemtuma mwanao O: U Mwana wowo, va ta kudza mba, T: Yesu Kristo tTupate kuokolewa O: A la va konya va mu suuvira; T: Kila amwaminie apate kuokolewa O: Yenya kukonya vandu voosi—ninze. T: Yu tayari kuokoa wote – hata nami O: UDZE MWAMI MUNENE T: NJOO MUNGU MKUU O: Udze Mwami Munene, Konya Kwimbe ku ive T: Mungu baba njoo, twaimba sifa kwako O: Kwidzominya, Dada wobukumi, T: Twatukuza, baba mwenye enzi O: Uguuti vyosidza, Udze ku kwameha Muhindiri. T: Juu ya yote, njoo ututawale O: Udze Ling’ana Yesu, Boha Kivavi Kikyo, T: Tujaze neno lako, Yako silaha silaha tuvae O: U ku linde; Gasidza avandu T: Kaa nasi, takasa nyoyo zetu O: Kandi mang’ana go: Leta butakatifu ku voosi. T: zako habari njema, ulete utukufu kwa wote O: Udze Roho Muhonyi, U Ia ku vuulikira T: Njoo roho ya mwokozi, utufunukie O: Nunundina, U Ii wetsingulu T: Wewe uliye mweza, leo hata milele O: U kwamihe kwinye uta kuleka mba wobuyanzi T: Tutawale siku zote kwa pedo llisilo pungua O: Kwenya kusigamira, Dada, Mwami, na Roho T: Tutakusujudu, Baba, Mwana na Roho O: Kwidzominya; Kwimbe ne mirembe, T: Tuabudu, tuimbe, tukae kwa amani O: Mihiga gyosidza; Ku Ia lola bukumi mwigulu. T: Milele hata daima, utukufu wako tuuone. O: YESU MWAMI WANGE T: YESU MFALME WANGU O: Nguyu Yesu Mwami wange Yikalanga ha mukono Umulungi gwa Nyasaye T: Yesu Kristo tumwabudu Ni mtoto wake mungu Kiti chake cha enzi O: A la kadze kuvugula Vatakatifu va Nyasaye A Ia kadze kuvahila Vatovole va Nyasaye T: Atakuja kunyakua watakatifu wa Mungu Atakuja kuwalaki wateule wa Mungu O: NdoIi vindu vyobugasu Vyavitanga vya nda lola Hambi, m’lole vindu zana T: Nimeona vitu safi, Zaidi kushinda vyote, njoni nyote tusadiki O: Yesu alanganga mwinye Yenya voosi kudza bwangu A lombanga vindu vyosi. T: Nyote njoni awaita Fanya hima tuje wote Ndiyue mweza wa yote O: Inze mwene si nda manya Mwami wange ha a veeye Mwene amanya bulahi. T: Sinayo yote fahamu Aliko Mwokozi wangu Ndiye yeye ajuaye O: Nunu a langanga mwinye Mucdze himbi ha a veeye Ala mu ha ubugasu. T: Sote twaitwa kwake, Tuje karibu naye Tupopokee utakaso O: A ve bobuyanzi bwosi Mwinye ni mulonda Yesu Mu la nyoola vya mwa daka T: Ni furaha ilo je sote kumfuata Yesu atulishe tushibishwe O: Kale si nda manya lve, lve mwene wa nanga: Nyenya nduke ha u veeye T: Nilikosa kufahamu ukanita kaitika Ninataka niwe nawe O: UBULAHI WE LIROVA T: UZURI WA ULIMWEGU O: Kigira lirova lyosi, kandi bwerefu yaho T: Kwa sabau ya ulimwengu, na hat mbingu O: Kigira buyanzi bubwo bu ku kumbiridzanga T: Kwa sababu ya pendo lako liltukumbatialo O: Ku santidzanga lve, Nyasaye wobukumi: T: Twakushukuru wewe, Mungu Mtakatifu O: Kigira bulahi bwosi bwombasu bobuIiku T: Kwa sababu ya uzuri wako,mchana na usiku O: Vigulu kandi vivanda, misala no vimuli, T: Milima na mabonde, miti na hata maua O: Kigira yava venyumba, mwavo, mbotso vivuli T: Kwa sababu ya jamii yangu, bdugu, dada na wazazi wangu O: Valina vetu vosidza, tsimbabasi tsya voosi. T: Marafi wetu wote, msamaha kwao wote O: Kigira ve livugana, kusantidia munono. T: Kwa sababu ya waumini, twashukuru sana O: Kigira buhaani bwetu, vihaanwa vyo buyanzi. T: Kwa sababu ya ukarimu wetu. Twazawadi kwa furaha O: Kigira vihaanwa yivi ku tsihiri tsiosidza, T: kwa sababu ya zawadi hizi, kwa makabila yote bila ubaguzi O: Ku Ia kulonda bulahi madiku getu gosi. T: Tutakuandama siku zote za maisha yetu. O: MWOYO GWANGE GUVEYE NO BUYANZI T: NIKO NA FURAHA MOYONI O: Mbeye no lwimbu mwoyo gwange, T: Nina wimbo moyoni wmangu O: Lutwulanga mwigulu; T: Utokao mbinguni O: Luveeye lwimbu lunolu muno, T: Wimbo ulio mtamu sana O: No lwimbu lwo buyanzi. T: Ni wimbo wa furaha O: Mwoyo gwange guyanzi muno, T: Moyo wangu hufurahia mno O: Yee guyanzi muno, T: Hakika hufurahia mno O: No lwimbu lunolu, T: Kwa wimbo mtamu O: Mwoyo gwange guyanzi muno, T: Moyo wangu hufurahia mno O: Yee, Guyanzi munonono. T: Hakia, Hufurahia tena sana O: Yesu yakudza ha Kalvary, T: Pale lalvary, Yesu alikufa O: Kuhonya mwoyo gwange, T: Moyo wangu kuuponya O: Yavika lwimbu mu mwoyo gwange, T: Akanipa wimbo moyoni mwangu O: Lumenyanga mu kase. T: Wimbo unaodumu milele O: Ndamenya nalwo kase kase, T: Huimba wimbo huu siku baada ya siku O: Ndimba ne tsingelosi, T: Nitaimba pamoja na malaika O: Luliva Iwimbu lwo busangali. T: Utakuwa wimbo wa kumsifa O: Lwakulimba mwigulu. T: Ni wimbo tutaimba mbinguni O: MWIDZOMINYE NYASAYE NO MWANA T: ATUKUZWE MUNGA NA MWANA O: Mwidzominye Nyasaye T: Tumsifu Mungu O: Netsinyimbu tsindahi; T: Kwa nyimbo tamu O: Khutsimbabasi yitsi T: Kwa neema zake O: E tsi kha nyala khuhwa. T: Zisiko pungua O: Niye wa lomba mweli T: Yeye aliyeumba mwezi O: Ogwakhana ni mwami, T: Uwakao kwa nguvu za Mungu O: Khu yanze miyinzi gye T: Kazi zake tupende O: Gyi li netsingulu tsye. T: Nguvu zake zatambulika O: Khuvira vindu vyosi T: Twaamini nguvu za Mungu O: Ni likhudza lya Yesu; T: Hata kifo cha Yesu Kristo O: Ya Ii muderwa wewe; T: Mwana wake wa pekee O: Ya haana masahi ge. T: Aliyemwaga damu yake O: Vilombe vivye vyosi T: Viumbe wake wote O: Mu sigame mu Saale; T: Wasujudu wamuabudu O: Khu tsimbabasi yitsi. T: Kwa neema zake O: E tsi ka nyala khuhwa. T: Zisizo pungukiwa O: Nwami ntsitsa khu ive; T: Naja kwako Eh Bwana O: Vugula mwoyo gwange. T: Utwae moyo wangu O: Khuli mushingi wange, T: Unifanya kiumbe kipya O: Vagehi venya ive. T: Twakuhitaji wewe O: NYENYA TSINIMI ELFU MOJA T: NITENENA NDIMI ELFU MOJA O: Nyenya tsinimi elfu moja T: Nitanena ndimi elfu moja O: Khwidzominya Yesu, T: Nimsifu yesu O: Shigira ubuyanzi bwibwe, T: Kwa upendo wake O: Khandi tsimbabasi, T: Na neema zake O: Yeu Kristo, Mwami wange, T: Yesu Kristo, Baba yangu O: Nkhonye khwililwadzira T: Nitahubiri wema wake O: Khu vandu voosi ha nda tsia, T: Kote kote kwa watu wote O: Va manya Lyerha Lyo. T: Watambua Jina lako O: Nyee, Lyerha Yesu linulu, T: Hakika, Jina Yesu ni tamu O: Li leminya myoyo: T: Latulita nyoyo O: Li khunga uburhii bwosi, T: Latufanya jasiri O: Li lerha ubuyanzi. T: furaha kwalo twapata O: Ya boholola vahambe T: Wafungwa hufanywa huru O: Na masahi gege; T: Kwa damu yake O: Inyingi ya khukhudzera T: Alipotufia kwa pendo O: Khu msalaba, khale. T: Pale msalabani O: YIDZOMINYWE MWAMI YESU T: ATUKUZWE BWANA YESA O: Yidzominywe Mwami Yesu: T: Atukuzwe Bwana Yesu O: Umwana Wa Daudi T: Mwana Wa Daudi O: Yidzominywe U tovoiwa, T: Atukuzwe Mteule O: U tangi kwameha, T: Mfalme mpya O: A Ia duuka Kubobolola T: Atafika kuweka huru O: Vahambe mu kivi T: Wafungwa wa dhambi O: Ku twulidza bwosi T: Kuosha dhambi zote O: Nokwameha hoosi. T: Pote kutawala O: A la duuka hasi hano T: Hapa dunia atafika O: Kwirova lyamanga; T: Nchi ya mazao O: Ubuyanzi lisangaIa T: Kwa furaha kumtukuza O: Inyinga yivulwa. T: Azaliwapo Bwana O: Imbiri wo Umwami wetu, T: Mbele ya Bwana wetu Yesu O: Buyanzi bu la va T: Furaha twapata O: Kisinuku kyobuyanzi. T: Chemichemi ya furaha O: Liduukanga hoosi. T: Twaipata wote O: Avami va la mwidzominya, T: Watasujudu watawala O: Va la haana thahabu; T: Sadaka kutoa O: Vetsihiri va la duuka T: Mataifa yatafika O: Kwimba lidzominya, T: Na nyimbo za kumsifu O: Kigira a veeye Umwami, T: Hakika kweli ndiye Bwana O: Ku madzi na vyosi T: Juu ya maji na vyote O: A la meha kuli indidzu, T: Kama ninga atawale O: Na kuli likulu. T: Kama njiwa atawale O: UMULINDI WETU T: U MLINZI WETU O: Oh Nyasaye Umulindi T: Eh Mungu mlinzi O: Wa linda vandu vo, T: Walinda watu wako O: Kutwula mu buhambe T: Kutoka utumwani O: U va linde kazozo. T: U mlinzi kila siku O: Lisaala lyetu kuleta T: Zetu saala twaleta O: Ha virenge vivyo, T: Miguunui mwako O: Nyasaye Muhonyi wetu. T: Mungu Mwokozi wetu O: Nomulindi wetu: T: U mlinzi wetu O: Ku tsinzira tsyetu tsyosi: T: Katika njia zetu zote O: U la kwimirira T: Unatuongoza O: U ku he vya ku saalanga T: Jibu maombi yetu O: Na u la ku linda. T: Na uwe mlinzi wetu O: U ku kunike voosidza, T: Tufunike sisi sote O: Na ku la ku londa, T: Tutakufuate wewe O: Na kuduuka lwa u lidza, T: Hadi kurudi lwako O: Na u la kuhila. T: Kutuchukua kwenda nawe O: O KADALA KA BETHELEHEMU T: MJI MDOGO WA BETHLEHEM O: Lidala lya Bethelehemu lye lemelidzanga, T: Mji wa mtulivu wa bethlehem O: Igulu mu ubwerefu, Voosi va yanzanga, T: Juu mbinguni, wote wanafurahia O: Kivalaki sangalanga kigira bulavu, T: Nchi inachangilia kwa sababu ya mwanga O: Lyenya Iyosi lyemihigi li nyoleki lero. T: Leo tumepata tumaini la milele O: Kristo wivulwa na Maria, Mwana wi Nyasaye T: Kristo Mwana wa Mungu, kazaliwa na Maria O: Tsingelosi va lindanga, Voosi va yanzanga T: Malaika washika dhamu, wote washangilia O: Tsing’ereng’ani tsi henza, tsi manya livulwa, T: Nyota juu mbinguni, ishara ya Mwana kuzaliwa O: Yimbi, mwidzominye Mwami, vandu va yanzeywi. T: Imbeni, sifuni Bwana, wapendwa wa Mungu O: Nobuyanzi bwe lihuga ku khannwa zana! T: Ni furaha ya ajabu kwa zawadi ya Mtoto O: Muye Mwami a va manyia ubuyanzi bwibwe, T: Ndani yeye, upendo wa Bwana unadhihirika O: Liidza lilye si lila manywa mu lirova lyosi, T: Kuja kwake ni kwa wale wanaoamini O: Mu myoyo milungi muno Kristo a lingira T: Kristo apate kuingia katika nyoyo safi O: 0, Mwana wa Bethelehemu ku saala ku lve; T: Twaomba kwako Oh Bethlehemu O: Twulidza bwoni, wingire, Wivulwe mu kwinye: T: Ondoa zambi zetu, uingie, uzaliwe ndani yetu O: Kwimbanga livulwa liyo, Ii landidza hoosi, T: Twaimba ujio wake, twatangaza kote kote O: Hamba, mwadza, U ku linde Mwami Imanueli. T: twakusihi njoo, Emmanueli utuponye O: KWIDZOMINYA YESU LERO T: NJONI NA FURAHA O: Avandu va Kristo mu sangale nunu, T: Njoni na furaha, Enyi wa Imani O: Kigira Yesu yivulwa mu Bethelehem; T: Njoni Bethlehemu upesi! O: Hambi kulole Yesu Mwami wetu, T: Amezaliwa jumbe wa la mbinguni O: Kwinye ku mu yanza, kwinye ku muyanza T: Njoni tumwabudu, njoni tumwabudu O: Kwinye ku mu yanza, A Yesu Mwami. T: Njoni tumwabudu, MWokozi. O: Nyee mwimba aveve mwidzominye Yesu T: Mungu wa waunguMwanga wa mianga O: Muginge lyeta lilye igulu lero. T: Amekuwa radhi kuzaliwa O: Mu he bukumi. a veeye Nyasaye. T: Mungu wa kweli, wala si kiumbe O: Nyee, Yesu. Omwami ku Ia ku cheridza; T: Jeshi la mbinguni, imbeni kwa nguvu O: Kigira wa duuka hano kukuhonnya. T: Mbingu zote na zuijae sifa! O: Lero kudzanga kusantidza ive. T: Sifuni Mungu aliye mbinguni O: Omwana wa Dada ya twula ingo wewe, T: Ewe Bwana mwema, twakubarikia O: Yivulwa mu Maria kukonya avandu, T: Yesu utukufu uwe wako O: Mudze kalunu kumusigamire. T: Neno la baba limekuwa mwili. O: Huliri kalunu tsingelosi vimba, T: Leo sikizeni waimba malaika, O: Makuva gokwidzominya Yesu, Mwami T: Wakimusifu Yesu, Mwokozi O: Kwinye kalunu ku la mu santidza. T: Sote tuimbe tumusifu Mungu O: Ku Yesu, Omwami, ku lidiku yiri, T: O Yeu Mwokozi, twaja kwako leo O: Kuleta makuva gokumukuminya. T: Twaimba nyimbo za kukuabudu O: Kwinye kuyanza kwidzominya Yesu. T: Twafurahia kumsifu Yesu. O: UBUSANGALI BU VE KU LIROVA T: FURAHA KWA ULIMWENGU O: Ubuyanzi bu ye hosi Yesu udzi hasi T: Furaha kwa ulimwengu Bwana amekuja O: Avandu ve lirova mu bugiriri Mwami, T: Nyote mukaribisheni, Mioyo yenu na mpeni O: Vandu voosi vimbe, vandu voosi vimbe, T: Wote tumshangilie, wote tumshangilie O: Vandu, vandu voosi vimbe. T: Na wote na wote wamshangilie. O: Ubuyanzi bu ve hoosi; Vandu voosi vimbe; T: Furaha kwake dunia, MwokoziniMfalme O: Vigulu ne vivanda, vi landidze makuva. T: Bonde na mlima na mwamba, maji mitoni na shamba, O: Mwami wetu, udzi, Mwami wetu udzi, T: Rudisheni sauti, rudisheni sauti O: Mwami, Mwami wetu, udzi. T: Rudisheni, na rudisheni sauti. O: Ubwoni si bu nyala mba, Kwameha avandu: T: Dhambi zisiongezeke, wala wahalifu O: Yesu a li Muhonyi kutwulidza ubwoni, T: Yuaja kutubariki, atuletea ushindi, O: Voosi va msuuvira, Voosi va msiluvira T: Kuharibu dhambi, kuharibu dhambi O: Voosi, voosi va msuuvira. T: Na kuharibu , na kuharibu dhambi. O: Leta ku Yesu bukumi! Vakristayo voosi: T: Atawala na neema, kwao mataifa O: Ku mwidzominyanga Iyeta lilye kalunu: T: Utukufu na waone, haki yake itendeke O: Kwimbekuye lero, Kwimbe kuye lero, T: Kwa upendo wake, kwa upendo wake O: Kwimbe, kwimbe kuye lero. T: Kwa upendo, na kwa upendo wake O: INYINGA AVAYI VAYA T: WACHUNGA WALIPOLINDA O: A vayi vaya mmbudiku T: Wachunga walipolinda O: Voosi ni vikaye, T: Kucha nyama zao, O: Ingelosi wa Nyasaye T: malaika mtukufu O: Ya loleka kuvo. T: Alishuka kwao. O: Mu ta tia mba mu letera T: Wakacha sana wachunga O: Lingana lyomwana; T: Akawatuliza O: Buyanzi bunene muno T: “Nawaletea habari O: Ku mwinye na voosi. T: Ya kuwapendeza.” O: Mu lidala Iya Daudi T: “Mji ule wa Daudi O: Yivuliywi mwana: T: Leo amezaliwa O: Muhonyi Yesu Umwami T: Mwokozi, ni Kristo Bwana O: Ngiki kilolero. T: Ilivyoandikwa: O: Mwana womwigulu Yesu T: “Huyo Mwana wa mbinguni O: Yivulwa ku vandu; T: Ataonekana, O: U lingiywi mu tuguvo T: Amelazwa kihorini O: Ma a ye mu kego. T: Malazi hapana.” O: Kuminyi Nyasaye voosi. T: Alipokwisha yanena O: Mirembe, mwirova; T: Malaika hao O: Kihanwa kinene muno T: waliimba wimbo huu O: Vuguli, mu linde. T: Usio na mwisho O: LIVULWA LYA YESU T: KUZALIWA KWA YESU O: Yesu yivulwa mu Bethlehemu. T: Alizaliwa, huko Bethlehemu O: Lwa avivuli va tsia kung’odwa T: Wakati wa hesabu ya nchini O: Na va mu lingira mu ingubo yomwana T: Akalelewa, mguo za kitoto O: Va mu gulika ilyeta Vesu T: Jina lake akaitwa Yesu O: Yesu. Musoli, ya twula mwigulu. T: Yesu mwokozi, katoka mbinguni O: Ya gwa mudambi halala na kwinye T: Kaja dunia, kuishi na sisi O: Ma ya viruka kuli avana, T: Akalelewa, walivyo watoto O: Na a yanzidza Nyasaye. T: Akawa wa kumpendeza Mungu O: Avayi va linda magondi mbudiku. T: Walipolinda wanyama wao O: Lwe tsingelosi va twula mwigulu. T: Wachunga waliona malaika O: Na a va va volera, “Ku leta makuva T: “Habari njema, nawalwaletea O: Gokuyanzidza avandu voosi” T: Walimwengu waokoke nwote” O: Lwa va hulira va tsia midala, T: Liposikika, habari za mwana O: Va nyoola akana halala na nnya; T: Wakatafuta kitoto na mama. O: Na voosi va genya Iwa va hulira T: Kwa furaha tele na mshangao O: Makuva malahi ga vayi va voola. T: Ujumbe mzuri ya wachungaji O: Kandi kalunu ku Ia sangala T: Tutamwabudu milele daima O: Lwa kwidzulitsa makuva malahi T: Habari njema tuikumbukapo O: Na ku Ia mu yanza madiku gosi. T: Kwa pendo la dhati, tumsudie O: Yesu Mulombi, Muhonyi, no Mwami T: Yesu muumba, Mwokozi Bwana. O: NI SIGUKU LERO T: LEO NI SIKU KUU O: Ni Siguku lero, ni Siguku lero; T: Ni siku kuu leo, ni siku kuu leo O: Hambi mwinye, kuvugane mu buyanzi bwa Nyasaye; T: Njooni wote, tushiriki pamoja upendo wa Mungu O: Avana mu mwimbire mu Siguku yiyi, T: watoto wote tumwimbie hii siku kuu O: Mu landidze amang’ana, Yesu wivuliywi. T: Mtangaze habari ya kuzaliwa kwa Yesu O: Ni siguku lero, ni Siguku lero; T: Ni siku kuu leo, ni siku kuu leo O: Mu volere vandu voosi ubukumi bwa akana T: Tangazeni utukufu wa Mwana kwa mataifa yote O: Vadze ku ka lola, tsingelosi vadza, T: Waje nao washuhudie, pamoja na malaika O: Ni va vola Yesu yadza ku mu ha mirembe. T: Ujumbe wa amani anoaulete Yesu Kristo O: Ni Siguku lero, ni Siguku lero, T: Ni siku kuu leo, ni siku kuu leo O: Tsii mu vivala vyosi, mu landidze amang’na T: Kote tgwendapo, tutangaze habari njema O: Myoyo gyavo gya hya inyinga va hulira T: Nyoyo zao zivunjike wasikiapo habari hii O: Amang’ana gemirembe, Yesu wivuliywi. T: Ujumbe wa amani, na kuza;iwa kwa Yesu O: Ni Siguku lero, ni Siguku lero, T: Ni siku kuu leo, ni siku kuu leo O: Kwenya kwidzominya Yesu wa ku letera buyanzi T: Tumsifu Yesu Kristo atuleteaye furaha O: Kwenya ku musaale, ku lidiku yili, T: Kwake siku ya leo, tunataka kuomba O: Voola bwangu amang’ana, Yesu yadze lero. T: Toa zako habari leo, upesi Yesu yuaja O: Kwenya voosi va hulire Yesu yadza lero, T: Wato wote na wajue, Yesu yuaja leo O: Ni Siguku lero: ni Siguku lero: T: Ni siku kuu leo, ni siku kuu leo O: Lwa ku voola amang’ana, ga akana kobukumi; T: Tunaposema habari zake, Mtoto Mtakatifu O: A Ii nobuyanzi kuvo voosi lero; T: Mwenye pendo kwa watu wote. O: YESU YIVULWA NDI T: HABARI ZA KUZALIWA KWA YESU O: Kale mmandiku yago munwa gwa twula T: Amri ilitolewa, enzi ya mfalme O: Ku Kaisari Augusto kuug’odwa, T: Kaiza Agostino kusajili watu O: Yosefa ya ka tsia ha Bethlehemu, T: Yusuf kaondoka kwenda Bethlehem O: Halala na Maria, mukali T: Pamoja na mkewe Maria O: Lwa va menyanga yeyo Yesu yivulwa. T: Huko walikoishi kazaliwa Yesu O: Ya li muyai wewe wembiri T: Kifungua mimba mwana wa kiume O: Ya gona he tsing’ombe tsi lira Ku T: Kalazwa porini, zizini mwa ng’ombe O: Si ha Ii nobugono bulahi T: Hapakuwa na nafasi chumbani O: A vayi va li ho mu kivala zana T: Hata nao wachunga walikuwapo O: Na ingelosi ya va volera: T: Naye malaika kawapasha O: Lero muhonyvi wetu, a veeve Kristo T: Leo mwokozi wetu, akiwa Kristo O: Yivulwa mu lidala lye Bethlehemu. T: Amezaliwa mji wa Betjhlehem O: Kandi va tsia bwangu, ni va va nyola, T: Hima walifika, wakawapata, O: Maria na Yosefa na akana, T: Maria na Yusuf na mtoto O: Lwa va ka lola Yesu va va volera, T: Walipomuona Yesu wakawaambia O: Makuva ga va nyola ku akana yaka. T: Ujumbe walipata kwa mtoto huyu. O: Inyinga Va hulira, va genya voosi, T: Kwa mshangao mkuu waliwasikiza O: Ku vindu vya avayi va va volera: T: Yale wachunga waliyanena O: Na Maria ya vika makuva yaga, T: Naye Maria kachukua ujumbe huu. O: Na a ga ganagana mu mwoyo gwigwe. T: Akawaza yote haya moyoni mwake. O: YADZA KUMBONNYA T: ALIKUJA KUNIOKOA O: Lwa Yesu ya twula mwigulu, T: yesu alipofika toka mbinguni O: Yadza ku mbonnya; T: Alifika kuniokoa O: Ku msalaba ya nkudzera, T: Akanifia msalabani O: Yadza kumbonnya. T: Alikuja kuniokoa O: Nda sangala, nda sangala, T: Nitamtukuza, nitamtukuza O: Nda sangala, Yesu ya leta T: Nitamtukuza, Yesu aliyelete O: Tsimbabasi; T: Neema O: Nda sangala, nda sangala. T: Nitamtukuza, nitamtukuza O: Nda sangala. Yesu yadza T: Nitamtukuza, nitamtukuza O: Yadza kumbonnya. T: Aliyekuja kuniponya O: Mu mwoyo gwange a menyanga, T: Huishi Rohoni Mwangu O: Yadza ku mbonnya; T: Aliyekuja kuniponya O: Nzidzominyanga lyeta Iilye, T: Jina lake litukudzwe O: Yadza kumbonnya. T: Aliyekuja kuniokoa O: No mukono gwigwe, gunzimirira T: Nao mkono wake huniongoza O: Yadza ku mbonnya; T: Aliyekuja kuniokoa O: Na si nda tia kindu mba T: Wala sitaogopa mabaya O: Yadza kumbonnya. T: Aliyekuja kuniokoa O: Na Suuviranga Yesu nunu T: Namuamini yesu hata sasa O: Yadza kumbonnya: T: Aliyekuja kuniokoa O: Mwoyo gwange gu sangalanga T: Nafsi yangu inakusifu O: Yadza kumbonnya. T: Aliyekuja kuniokoa O: LWIMBU LWE INGELOSI T: KUZALIWA KWA YESU NA UFUFUO WAKE O: Va Ii ho mu Bethlehemu avayi va linda Kyayo, T: Waimba sikizeni, Malaika mbinguni O: Na va lola ingelosi yikakuvo ubudiku. T: Wimbo wa tamu sana, wa pendo zake BNwana O: Ya letera amakuva amalahi gobuyanzi. T: “Duniani salama, Kwa wa kosa rehema O: Ga la va ga vandu voosi. Krito Mwami wivuliywi. T: Sisi sote na twimbe, Nao wale wajumbe O: Nunu kwinye Kwidzominya T: Waimba, sikizeni O: Yesu Kristo wivuliywi T: Malaika mbinguni. O: Tsingelosi vandi vika avanyingi kuli lihe T: Ndiye Bwana wa mbingu, Tangu milele Mungu O: Vidzominyanga Nyasaye, namakuva amalahi T: Amezaliwa mwili, Mwana wa mwanamwali O: “Ubukumi Ku Nyasaye nemirembe Ku ayandu” T: Ametoka enzini, kuja ulimwenguni O: Voosi va la gasidzwa, lwa va manyi Omwami T: Mwokozi atufie, Ili tusipotee, O: Kristo ave Uyanzeywi, Krito ave Mwami wetu T: Seyidi wa amani, Ametoka mbinguni O: Ku mu lola lwa ya duuka, yivulwa na fwana kwinye T: Jua la haki, ndiye, Atumulikiaye O: Ya loleka kuli mundu navutswa ave Nyasaye: T: Amejivua enzi, Alivyo na mapenzi O: Mwene ya tovola kuudza nokumenya na vandu: T: Ataka kutuponya, kutuzalisha upya O: Ave Mwami wemirembe, ave Mundu wobulungi T: Njoo upesi, Bwana, Twakutamani sana O: Livamwoyo nobulavu a letera vumkivala, T: Kaa nasi, Mwokozi, vita hatuviwezi O: Yegehidza na a leka ubukumi bwibwe bwosi. T: Vunja kicha cha nyoka, Sura zako andika O: Kuvukidza avadivi va lavidzwe mu masahi T: Tufanane na Wewe, kwetu sifa upewe O: O Nyasaye, udze, nunu menya mu mbiri gyetu; T: Eh Bwana njoo kwetu, daima kaa nasi O: U ku konye kumuguute uyu umusigu wetu. T: Pamoja katika vita, tumshinde shetani O: Girunkanya myoyo gyetu, gyi dukidzwe kuli lve. T: Mioyo yetu safisha, tufanane na wewe O: Mwami Yesu womwigulu leta ubuyanzi bubwo. T: Mungu Mwana wa mbinguni, tufikishie furaha O: Induvatiru T: Wayo O: Indimu Kituunda Ulolaa induvatiru yiyi? T: Ndimu, tunda unaona wayo huu? O: Induvatiru indavu neindahi erolekaa ndi?! T: Wayo nyeupe ni nzuri na inaonekana aje? O: Indimu indahi eveeye kumusaala. T: Ndimu nzuri iko mtini. O: Umundu yagulaa indimu yira. T: Mtu alitunda ndimu ile O: Litunda liveeye lirahi. T: Tunda ambalo ni zuri O: Litunda lirahi liigoti. T: Tunda zuri limepotea. O: Nuvulahi avandu vakoleki kumatunda? T: Ni vizuri watu kufanya nini kwa matunda? O: Nikutaaga matunda kulakoleraki? T: Tukipanda matunda nini itafanyika? O: Umundu wagulaa matunda ula ahira haliki? T: Yule mtu anayetunda matunda anayapeleka wapi? O: Voola uvulahi voveeye kumisaala. T: Sema umuhimu wa mti O: Tivula amiita govulimu vulandaa mukivanda. T: Taja majina ya nyasi zinazomea mtoni O: Vulandaa ahekituunda keveeye. T: Nyasi inamea penye kuna tunda. O: Musikaali yikalaa kukituunda naalinda vidundu mukivanda. T: Mlinzi aliketi kwenye Mtunda akilinda mianzi mtoni O: Aveeye mulindi mulahi. T: Ni mlinzi mzuri O: Amagondi galondaa Amondo. T: Kondoo wanamfuata Amondo O: Indimu enderere eveeye indulu. T: Ndimu laini ni chachu O: Endohi eveeye kuligondi. T: Kupe yuko kwenye kondoo O: Inyaanya Munyolo T: Nyanya kwenye nyororo O: Inyama Wataaga haliki inyaanya yoyo? T: Inyama ulipanda wapi nyanya yako? O: Egengere T: Kengele O: Ingavo T: Ngao O: Musa akubaanga egengere. T: Musa alipiga kengele O: Niimali kukuba ulanyagula. T: Ikishapiga utakimbia O: Nuveeye munyaguli mulahi ulanguha kuduuka. T: Ukiwa mukimbiaji hodari, utatangulia kufika. O: Kegoye vaanyagula vulahi nivanyoola ingavo. T: Kegoye walikimbia vizuri wakapata ngao O: Yiyi ningavo ya Vavo. T: Hii ni gao yao Wajaluo O: Eng'ereng'ani T: Nyota O: Ling'ongoi Eng'ereng'ani eveeye igulu. T: Ling’ong’oi nyota iko juu. O: Eng'ereng'ani yaakanga vudiku. T: Nyota huangaza usiku. O: Eng'ereng'ani ekonyanga mundu kulola mukisundi. T: Nyota humsaidia mtu kuona gizani O: Unyala kololaki mukisundi? T: Unaweza ukaona nini gizani? O: Nikinduki kikukoonyaa kulola mukisundi? T: Ni kitu gani hukusasidia kuona gizani? O: Niwumika yigulu mukisundi ulalolaki? T: Ukiangalia juu gizani utaona nini? O: Niwumika yigulu mukisundi uliiduya kerenge. T: Ukiangalia juu gizani utajigonga mguu O: Eng'ende neveeye mu kerenge ulasaalira. T: Funza akiwa mguuni utaumia. O: Ling'ong'oi ligonaa haliki mukisundi? T: Mbona Ling'ong'oi (Aina ya mdudu) hulala gizani? O: OLigonda mulose. T: Hulala katika uchafu. O: Unyala kulirola numulika naho? T: Unaweza kumuona ukimulika? O: Nuumulika ling'ong'oi lirabuluka. T: Ukimulika mdudu huyu atatoroka. O: Amang'ong'oi yaga gahimanga madeede. T: Wadudu hawa huwinda nzige. O: Eng'ereng'ani niyaguluka ulalola vulavu. T: Nyota akianguka utaona mwangaza. O: Lumuli luveeye nuvulavu vukekeke. T: Mdudu anayetoa mwanga huwa na mwanga wa kadri. O: Namang'ang'a gagenda sigaviri. T: Ni maneno yaliyosambaa. O: Enzoka T: Nyoka O: Inzuki T: Nyuki O: Kalunu kulolaa enzoka mulisoma yiri. T: Leo tunaona nyoka katika kusoma huku. O: Mundu mti siyenyaa kulola enzoka. T: Mtu mwoga hapendi kuona nyoka. O: Enzoka nekinduki? T: Nyoka ni nini? O: Emenyaa haliki? T: Anaishi wapi? O: Enyoolangandi vaana vayo? T: Hupataje watoto wake? O: Eveeye navudamanuki? T: Na ina ubaya upi? O: Enzoka yolugano lundi emenyi munda. T: Aina tofauti ya nyoka huishi tumboni. O: Enzoka yumunda eueeye indamanu. T: Nyoka wa tumboni ni mbaya Zaidi. O: Mundu uyu akuyaa enzoka. T: Mtu huyu humpiga nyoka. O: yenyaa yiite enzoka. T: Anataka kuua nyoka. O: Siayanzaa imulume. T: Hapendi imuume. O: Inzuki irasi enzogu. T: Nyuki hurusha ndovu mshale. O: Inzali iteraa mavuyu manyingi. T: Inzali(aina ya mdudu) hutaga mayai mengi. O: Anzemo yirukaa enzogu. T: Anzemo alitoroka Ndovu O: Enzoli yengeta neenene. T: Mbegu hiyo ni kubwa. O: Enzeere enyoolekanga munyanza. T: Enzere(mdudu) hupatikana ziwani. O: Yaagulanga inzagayaga nenzagu. T: Aliangua matunda. O: Munwa T: Mudomo O: Kinanwa T: Kidevu O: Kederu T: 1 Kidevu O: Henza kumundu uyu. T: Angalia mtu huyu. O: Ulalola munwa. T: Utaona mudomo O: Isi womunwa ulalola kederu kukinanwa. T: Chini ya mudomo utaona ndevu kwa kidevu O: Nomundu waluganoki uveeye nekederu? T: Ni mtu wa aina gani aliye na kidevu? O: Uveeyeku nekederu kukinanwa? T: Una ndevu zozote kwa kidevu chako? O: Musomi mudamanu asekaa musakulu kederu. T: Mwanafunzi mtukutu anacheka kidevu cha mzee. O: Mkeere yaavega musakulu kukinanwa. T: Ajuza alimnyoa mzee kidevu. O: Inyima wokuvega mkeere yateenya nomukaana. T: Baada ya kunyoa, ajuza pamoja na msichana waliokota kuni. O: Mkaana yanweka mkeereoyo nuluku. T: Msichana alimpiga nyanya mwenyewe kwa ukuni. O: Kandi yamugesera amavere nigavunga. T: Tena akamuvunia mtama ikajaa. O: Mkeereoyo yamuha maveere naanwa. T: Ajuza naye akampa maziwa akanywa. O: Gasunduka kukinanwa. T: Ikamwagika kwa kidevu. O: Avandi vaamuseka. T: Wenzake wakamcheka. O: Nuvulahi uvuli kuseka vandi gase navo valakuseka. T: Si vizuri kuwacheka wenzako kwa sababu na wao pia watakucheka. O: Mweri T: Mwezi O: Mwami wa Vaisiraeri yaali numwoyo mulahi. T: Mfalme wa Waisraeli alikuwa mwenye roho safi. O: Valinda avandu mihiga minyingi. T: Walitawala watu kwa miaka mingi. O: Mioyo javadu valahi manga madiku gavo gameedeka. T: Nyoyo za watu wazuri hufanya siku zao kuongezeka. O: Nuveeye numwoyo mulahi ulava mwiko wa Nyasaye. T: Ukiwa na moya safi utakuwa na ukoo na Mungu. O: Mieri jerimenya lirio jirava mirahi. T: Miezi ya maisha yako itakuwa mizuri. O: Vasomi valahi vamanyi amiita namadiku gemieri jomuhiga. T: Wanafunzi wazuri wanajua majina na siku ya miezi katika mwaka. O: Nivanga avakikiri kumanya? T: Ni wangapi bado hawajafahamu? O: Mwoyo guveeye kuli ugulola mubicha yiyi. T: Moyo uko jinsi unavyouona katika picha hii. O: Mwoyo gukubagaa masahi nigagenda. T: Moyo hupiga damu ndiposa inazunguka mwilini. O: Mwoyo T: Moyos O: Masahi gatulanga mumwoyo gingira mumasuku kandi mummbiri. T: Damu itokapo kwa moyo huingia mapafuni na kwa mwili mzima. O: Masahi galuhi girananga kandi mumwoyo. T: Damu ikishachoka baada ya kuzunguka mwilini, hurudi katika moyo. O: Mwana mutindi akuyaa avandi nembiimbu. T: Mtoto muchokozi huchapa wenzake kwa kiboko. O: Musakulu yediira imbiimbu. T: Mzee hutembea na bakora O: Lugembe T: Wembe O: Imbiimbu T: Bakora O: Nimiyinziki jolugembe lukolaa? T: Wembe hufanya kazi gani? O: Lugembe luveeye navuguliki? T: Bei ya wembe ni nini? O: Lugembe luvega liisu. T: Wembe hunyoa nywele. O: HEART T: MOYO O: ARTERICS T: MISHIPA O: Nuveeye numwoyo mulahi ulava mwiko wa Nyasaye. T: Ukiwa na roho safi utakuwa na ukoo na Mungu O: Mieri jerimenya lirio jirava mirahi. T: Miezi yako ya kiushi itakuwa nzuri O: Vasomi valahi vamanyi amiita namadiku gemieri jomuhiga. T: Wanafunzi wazuri wanajua majina ya siku na miezi ya mwaka O: Nivanga avakikiri kumanya? T: Ni wangapi hawajui? O: Mwoyo guveeye kuli ugulola mubicha yiyi. T: Moyo ni kama vile unavyouona katika picha hii. O: Mwoyo gukubagaa masahi nigagenda. T: Moyo unapiga ukizungusha damu O: Mutwi T: Kichwa O: Masuku T: Mapafu O: Tsingeho T: Mishipa O: Mwoyo T: moyo O: Michi ja masahhi T: Mzizi ya damu O: OMbiri T: Mwili O: Tugeho Masahi gatulanga mumwoyo gingira mumasuku kandi mummbiri. imbu. T: Damu kutoka kupitia vishipa hutoka moyoni kuingia mapafuni na pia mwilini. O: Masahi galuhi girananga kandi mumwoyo. T: Damu huzunguka tena na kurudi moyoni O: Mwana mutindi akuyaa avandi nembi. T: Mtoto mchokozi anawapiga wenzake kwa fimbo O: Musakulu yediira imbiimbu. T: Mzee amejishilikia kwa fimbo O: Lugembe T: wembe O: Imbiimbu T: Fimbo O: Nimiyinziki jolugembe lukolaa? T: Wembe unafanya kazi gani? O: Lugembe luveeye navuguliki? T: Wembe huuzwa kwa bei gani O: Lugembe luvega liisu. T: Wembe hunyoa nywele O: LUGANO LWOGUNANI T: Hadithi ya Jini O: Mundu mugeni yaali nagendaa kunzira nimisiigo. T: Kulikuwa na mgeni aliyekuwa safarini pamoja na mzigo wake. O: Ugunani gwatula inyima netsisigi tsiali nitsibulukaa yigulu. T: Jini likatokea nyuma wakati nzige walikuwa wanapaa angani O: Mundu uyu yahenza yigulu maniyiduya ekeno. T: Huyu mgeni alingalia juu angani na akajikwaa kidole chake cha mguu. O: Yaagwa hasi vudinyu ligali. T: Akaanguka chini kwa kishindo O: Yasaalira kuvita. T: Akaumia sana O: Mwoyo gwigwe gwaliduha ligali nalwayaheenza yigulu yaalola gunani. T: Moyo wake ukasononeka sana na alipoangalia juu, akaona jinni. O: Yaahenda mwoyo ligali nogunani yigwo gwisuunda hayaali nigumugumila. T: Alifathaika moyoni sana na hilo jini likamsongea likamshika. O: Gwamugiinga nigumuhira mmbulimu. T: Jini likambeba likampeleka msituni. O: Gwali ugukomeru muno. T: Jini alikuwa mnene kwelikweli O: Gwagenda vwangu vwangu nigudidikana manigugwa hasi. T: Jini alitembea harakaharaka na kwa wasiwasi hata akaanguka chini. O: Nagwo gwamanya nigwadika inda yagwo. T: Naye jini akapasuka tumbo. O: Gwa T: Anguka O: Lola mama numwana. T: Ona mama na mtoto. O: Lieta liomwana uyu Daudi. T: Jina la huyu mtoto ni Daudi. O: Daudi avalitsaa mirimi javo. T: Daudi anahesabu mashamba yao O: Akoonyanga mama kutaaga vugutsa mumulimi. T: Anamsadidia mamake kupanda mbegu shambani. O: Baba yaagula libada nerikanga. T: Baba alinunua bata na kanga O: Yaagaleta hango namama numwana vagayaanza. T: Alipowaleta nyumbani mama na mtoto waliwapenda O: Libada nerikanga gaateera mavuyu. T: Bata na kanga walitaga mayai O: Mwana yakoonya baba namama kuvalitsa viminyu vialulwa. T: Mtoto aliwasaidia wazazi wake kuhesabu vifaranga walioanguliwa O: Miyinzi jomwana nukukoonya avivuli hango T: Kazi ya mtoto ni kuwasaidia wazazi wake nyumbani O: Mirala kujo nukwaya, kulera, kusia, kuteenya, kutsia mukidaho, kudeeka, kweya, no nukwiga. T: Moja yapo ni kulisha mifugo,kusiaga,kuchanja kuni,kuteka maji mtoni,kupika,kufagia, na kusoma O: Mwana ukola yiji ayanzwa navivuli veeve ligali. T: Mtoto anayefanya haya yote hupendwa na wazazi wake sana O: Daudi yaayanzwa naise namama weve. T: Daudi alipendwa na wazazi wake O: Mwana wenya ayaanzwe navivuli veeve gamudukira avakoonye miyinzi. T: Mtoto akitaka apendwe na wazazi wake ni lazma awasaidie kazi O: MUKEERE NAVAANA VEEVE T: MAMA NA WATOTO WAKE O: Kale mumadiku gaavita, yaaliho mukeere mulala waali navaana veeve vaviri. T: Hapo zamani za kale palikuwepo na mama mmoja na watoto wake wawili O: Mukeere uyo yaviika muduya kumahiga nayavoolera avaana veeve kwigereritsa muliru. T: Mama aliinjika maharagwe kwa meko na akawaambia watoto wake moto ili yaive O: Avaana yavo vigereritsa muliru kudukanivalola muduya niguhiiye. T: Watoto hao walisongeza moto hadi maharagwe yakaiva O: Vaaganagana nuvulahi vatsatsameku T: Walifikiria kuwa ni vizuri waonje O: Vaavugula kisaala nivina mumuduya manivatsatsamaku vosi. T: Walichukua kijiti wakaingiza kwenye maharagwe na kuonja wote O: Gagasirimaguu! T: Nitamu sana ! O: Vamena kisaala kuduuka nikirava ligali T: Walilamba kijiti hicho kikangara O: Mkeere uyo yiivisa havuliri mumalala naagonaho galaha. T: Nyanya huyo alikuwa akipumzika katika chumba cha kulala. O: Vamudiira nivateevana galaha nivavoola, “Heene akagonaa naho?" Valala vagaya, na vandi vavoola, "Yee agonaa." T: Waliomkuta hapo waliulizana ikiwa analala.Baadhi wakasema kuwa analala na wengine wakapinga. O: Vateevana kuli vakola mukeere uyo. T: Waliulizana kile ambacho watamtendea nyanya huyo. O: Avalala vavoola, "Kumute mumuliru." Navutswa sivaamutamu mba vaavugula vusalu nivutavagira niviika mugutu gulala T: Wengine walisemezana wamweke sebuleni lakini hawakufanya hivyo bali walichukuwa uji uliotokota na kuweka sikioni mwa nyanya huyu. O: . O! Leka gave! Leka! Mukeere uyo yilduuda, niyigibula viguma, naakuba kivi naasaalira ligali. T: Lo! Nyanya huyo aliteseka na kuhisi uchungu na maumivu zaidi. O: Aviguliri yavo vosi vagotera museko-nivaluha ligali. T: Waliotekeleza unyama huo walicheka sana O: Vaaseka ligali kuduuka nivasalira tsimbigu.. T: Walicheka hadi kuumia figo. O: Ma, mukeere uyo yaavuka naalola vosi vakutsi beyi T: Nyanya huyo aliamka na kupata wameaga wote. O: Yaagenya muno; ma navaavugula naavata mulukeyo. Amasakira gatsa nigavalia vosi. T: Alishangazwa sana kisha akawaeka shambani na wakaliwa. O: Kalunu muhulilye lugano nilumanyia "Utakolera wundi vudamanu naho kumukolera kehenyahenye nimusekelera kivune vugira dave. T: Leo hii mjue hadithi inayoeleza kuwa usimtendee mwingine maovu au kumfanyia mzaha bila sababu O: Aviguliri vaaseka mukeere kigira yaali mukivi, navo vaduuka mukivi cherikutsa. T: Waliofurahia nyanya huyo akiteseka nao waliweza kuaga dunia. O: Avaana vasekasekaa madiku gosi sivaveeye avageri mba T: Watoto wachekao kila siku ni wapumbavu. O: Tivula mateeva yaga: T: Jibu maswali yafuatayo: O: 1. Niluganoki usomi? T: 1.Ni hadithi ipi uliyoisoma? O: 2. Mukeere yaali naakolaki kumahiga? T: .Nyanya alikuwa akifanya nini jikoni? O: 3. Nivaaha vingira mukidioli chiche? T: Kina nani waliingia chumbani mwa nyanya? O: 4. Mukeere uyo yilvisa haliki? T: Nyanya huyo alikuwa akijificha wapi? O: 5. Aviri vaakolaki kuye? T: Walimfanyia nini nyanya huyo? O: 6. Mukeere uyo yaamanya naavandi? T: Nyanya huyu alikuwa vpi baada ya kitendo hicho? O: 7. Yaata kaliki aviguliri? T: Walizikwa wapi? O: 8. Kigiraki aviguliri vaakutsa? T: Kwa nini watu hawa walikufa? O: 9. Aviguliri nivandu valuganoki? T: Watu hawa ni wa tabia zipi? O: 10. Lugano yiru lukwigitsangaki? T: Unajifunza nini kutokana na hadithi hii? O: ANAKAMUNA NA ANAKANANI (1) T: ANAKAMUNA NA ANAKANANI (1) O: Kale ligali mumadiku gaavita, Anakamuna na Anakanani vavayaa halala. T: Hapo zamani, Anakamuna na Anakanani walitembea kwa pamoja. O: Lidiku lirala lwavaali nivavayaa vaatala kuliiva lievindu lugano lugano. T: Siku moja walipokuwa wakitembea walitaja vitu mbalimbali. O: Vosi vaavoola, "Kuveeye nulusa muno, kuliaki ulusa lugote, kigira lukuvuhi." T: Wote wakasema, “Tuna hamu mno ya kula, tule nini ndiposa hamu hii ipotee, maanake imetuzidi” O: Anakamuna yavoola, "Ng'anagana nikuliiye avamama vetu ulusa lulagota." T: Anakamuna akasema, “Nafikiri labda tule mama zetu hamu hii ipotee.” O: Aheene yaho vavoolerana kuli vakola. T: Hapo hapo wakaambiana la kufanya. O: Anakamuna kavoolera Anakanani vaavukane nanivaduuki yengo waavo syamulala alie mama weeve. T: Anakamuna alimwambia Anakanani waagane na wakifika nyumbani kwao kila mmoja wao amle mamake. O: Anakanani yaduuka waavo manaavolera mama weeve amuvetere amalala gaali mukiriango avitirimu. T: Anakamuna alifika kwao na kumwambia mamake kuwa amuondolee matawi ya ndizi yaliyokuwa mlangoni ili apite. O: Mama weeve yaaveta malala ma Anakanani niyingira muhiiru. T: Mamake aliyaondoa na Anakanani akaingia sebuleni. O: Ku, yaavugula kivaavi naatsooma mama weeve. T: Ndipo alipochukua silaha na kumdunga mamake. O: Nnya yaagwa hasi bu! T: Mamake alianguka chini pu! O: Manaamutema ligoti nekivaavi. T: Na akamkata shingo kwa silaha. O: Yaamulia. T: Alimla. O: Anakamuna kaali akageri muno; kigira kaavula kulia nnya. T: Anakamuna alikuwa mwerevu sana; maanake hakumla mamake. O: Lwa Anakanani yaamanya yaga yeenya kutsia kumulia, Anakamuna yaali niyeganihitsa nnya atligulira wundi mundu. T: Wakati Anakanani alijua haya alitaka kwenda kumla, Anakamuna alikuwa amemtahadharisha mamake asimfungulie mlango mtu mwingine. O: Anakamuna kaamanya nikamwigitsa Iwimbu yiru: T: Anakamuna alimfundisha mamake wimbo huu. O: "Mma, mma sung'usa mugoye niinewe nine, wee nliinewe, wee nliinewee niinewe." T: “Mama, mama tingisha kamba niingie,niingie,niingie niingie.” O: Madiku gosi yiimbanga wimbu yiru, kumama weeve amwigulira maavita. T: Siku zote alikuwa akiimba wimbo huu, ndiposa mamake amfungulie aingie. O: ANAKAMUNA NA ANAKANANI (II) T: ANAKAMUNA NA ANAKANANI (II) O: Lidiku lirala Anakanani yaaduuka aha Anakamuna vaali Yaalola T: Siku moja Anakanani alifika alipokuwa Anakamuna na akaona O: Anakamuna naaveeye nuvuyanzi. T: Anakamuna akiwa na furaha. O: Yaamuteva, T: Alimwuliza, O: "Yive uveeye nuvusangali muno, ukaliiyeki?" T: “Wewe una furaha mno, umekula nini?” O: Navutswa yaamanya vulahi nnya Anakamuna akiri mwoyo. T: Lakini alijua kwamba mamake Anakamuna angali hai. O: Anakanani yaamulondehitsa naamanya Iwimbu Iwokwigulihitsa. T: Anakanani alimfuatilia na akajua wimbo wa kufunguliwa mlango. O: Yaatsia lidiku lindi niyiimba kuli Anakamuna yimbanga. T: Alienda siku nyingine na kuimba kama Anakamuna alikuwa akiimba. O: Nnya Anakamuna yamwigulira manonoho yaamugumira naamwita naamlia. T: Mamake sungura alimfungulia na papo hapo akamshika akamuua akamula. O: Lidiku lindi Anakanani yaateenya amavivi naafwana muliru kuluhia nivoota nomulina weeve. T: Siku moja sungura aliota magugu byaliyokauka na akawasha moto sokoni na wakaanz a kujishasha pamoja na rafikiye ili wasihisi baridi . O: Anakamuna yaganagannya kuli Anakanani yiita nnya. T: Sungura akaanza kufikiria jinsi jinni (anakanani) alivyo muua mamake. O: Aheene yaho yaalira maliga nigiidooloka. T: Hapo akalira machozi ikamdondoka O: Anakanani yaamuteeva, "Uliriraaki gu?" T: uSungura akamuuliza, *unalilia nini?” O: Naye yaativula "Mwoki gunzitsaa mmoni." T: Naye akamjibu “ Moshi unaniwasha machoni,” O: Mavaavukana. T: Wakaachana. O: Anakamuna yeenya vugeri vwokwita Anakanani. T: Subgura akawa anatafuta marifa ya kumuua Jini (Anakanani). O: Yaamuvoolera vatsie kulia vwuki kumsala. T: Aka murai waende kuchovia na kula asali mtini. O: Anakamuna yaalomba ikiyayi manaavoolera Anakanani kuniina kumusaala. T: Sungura akawasha kitita cha moto O: Lwayaali naaninanga Anakamuna yaahambitsa umusembe gwa Anakanani. T: Jini (Anakanani) alipokuwa anapanda mti, Sungura (Anakamuna) akawasha mkia wa jinni (Anakanani) O: Lwayaahulira naahitsanga yiika hasi vwangu naanyagula mukivanda. T: Alipohisi anaungua, aliteremka chini haaraka na kukimbia mtoni. O: Yiyina mmatsi nago nigakama kamu. T: Akajitumbukiza majini ila maji nayo ikakamuka gafla. O: Yaamanya naahia nagodooloka. T: Akachomeka ngozi ikamtoka. O: Tivula mateeva yaga:- T: Jibu maswli yafuatayo:- O: (Livoolerana) T: (Kusemezana) O: Ni vaaha avaali nuvulina? T: Ni kina name waliokuwa marafiki? O: Mulala yagaada ndi wundi? T: Mmoja alimdang’anyaje mwenzake? O: Waaleka nnya yaali vwaha? T: Ni nani hakumula mamake? O: Yaahongera kwimba Iwimbuki? T: Ni wimbo upi alizoea kuimba? O: Lugano yiru lukwigitsaaki? T: Hadithi hii inatufundisha nini? O: KUGUMIRA AVIIVI T: KUNASA WEZI. O: Lero giviti mihiga giduuka makomi gatano nagiviri Yaaliho musaakulu mulala waali mutugi muno. T: Zaidi ya miaka 12 iliyopita, paliishi mzee mmoja aliyekuwa na mali nyingi sana. O: Lidiku lirala yeenya kutsia ihale mumadaala kulola avalina veeve kuvavoolera vatuge mitugu. T: Siku moja akaamua kwenda vijiji vya mbali kuwatembelea rafikize ili kuwahimiz wafuge mifugo. O: Yaganagana nuvulahi aviiko veeve vaatse kumulola halala navayayi veridaala vamusiivule. T: Akawaza na kuamua kuwaita watu wa ukoo wake pamoja na majirani ili wamuage. O: Vaaduukaho vosi nivamusiivula kutsia lugendo lwamadiku gavaga. T: Wakaja wote wakamuaga kwa safari yake ya siku tatu. O: Naamali kutulaho, mundu undi kuvayayi vaamusiivulaa yatsa vudiku nyiiva tsisiringi mumusiigo, musakulu uyo naakikiri kwirana. T: Akishatoweka, mmoja wa wale waliomuaga akaja usiku akamuibia pesa kwa mfuko kabla mzee huyo hajarudi O: Lwayilarana mkeere weeve naamuvoolera kuli aviivi viiva tsisiringi. T: Aliporejea, bibi yake akamusimulia jinsi wezi walivyoiba pesa zake. O: Naye yaalira muno, navutswa yaali nerisuuvira uwiiva yaali mulala kuvayayi vaaliho mulisiivula. T: Naye alilia sana ,lakini alikuwa na imani aliyeiba alikuwa mmoja wa wale vijana ambao walikuwepo wakati wa kupalilia O: Yaalola nuvulahi avalange vaduukiho avateeve T: Aliona ni vyema awaite waje ili awaulize O: Mavosi vaaduuka, nayavavoolera kuli yaali naaveye ihale mamulala kuvo naavugula tsisiringi vudiku. T: kasha wote wakaja akawaeleza jinsi alivyokuwa mbalimmoja wao alichukua pesa usiku O: Yaali musakulu mugeri muno. T: Alikuwa mzee mwenye busara mno O: Yaavugula litimu navavoolera, T: Alichukua panga kasha akawambia O: "Lero waavugula tsisiringi alalola." T: ”Aliyeiba pesa leo ataona” O: Lwayaginga litimu yigulu, muyayi mulala mukiduma yaabivuka niyiiruka T: Alipoinua panga juu, kijana mmoja kutoka kwenye umati alikimbia O: Muyayi wiiruka niye waali niyiiva, nayasuuviraa musakulu tsana yetegekaa kumulasa T: Kijana aliyetoroka ndiye aliyekuwa ameiba, alithania kuwa Yule alitaka kumrusha O: Avalio mukiduma vatigala muuseko nivaseka ligali. T: Waliokuwepo kwenye umati walibaki wakicheka sana O: Inyima hake vaalola naatuliye netsisiringi! T: Badae walimuona akirudi na pesa O: Musakulu uyo yaavugula tsisiringi nuvusaangali. T: Yule mzee alizichukua zile pesa akiwa na furaha mno O: Mateva na Mativuli: T: Maswali na majibu O: 1Usoomi mang'anaki? T: Umesoma maneno yapi ? O: 2. Nivaaha avo musakulu yalanga? T: Ni kina nani Yule mzee aliita ? O: 3. Kigiraki yavalanga? T: Kwa nini aliwaita ? O: 4. Yaamala wayatsia madiku ganga? T: Alijua akaenda siku ngapi ? O: 5. Nimang'anaki gaali inyima wayaatula? T: Ni maneno yapi yalikuwa nyuma alikotoka? O: 6. Musakulu uyo yaamanya ndi muyayi wiiva? T: Mzee Yule alimjuaje kijana aliyeiba ? O: ANIIGOKE NA MAMA WEEVE T: ANIOGOKE NA MAMA YAKE O: Kale yaaliho mukeere mulala waali nakaana kakaana. T: Hapo zamani za kale palikuwepo na mama mmoja na mtoto wake msichana O: Mukeere uyo yakagulika Aniigoke. T: Mama huyu alimpa msichana wake jina Aniiogoke O: Aniigoke yaali mukaana mulavu numunifu muno. T: Aniiogoke alikuwa msichana mweupe na msafi mno O: Avayayi yanyingi veenya kumukwa. T: Wavulana wengi walitaka kumpa posa na mahari O: Namukaana uyo wayalolaa ava kuye mulahi, wayalolaa ava kuye mulahi. T: Msichana Yule aliona mmoja wao kuwa mzuri, alipomuona aliyekuwa mzuri. O: Yavugiirira vosi nivava avalina veeve. T: Aliwakubali wote wakawa marafiki zake O: Mukeere Uyo yaali novoveereri ligali kigira siyaalolaa muyayi mulahi ulimuhira mba. T: Mama huyo alikuwa na huzuni kwa kuwa hakuona mvulana mzuriwa kumuoa mwanawe O: Yaalira niyikuula navoola T: Alilia kwa uchungu na kusema O: "Avaveeye Evologovo Aniigoke T: ”Hawana msimamo Aniiogoke O: Avaveeye Ivumavi Anilgoke, Avaveeye vigulu Anligoke na vaveeye 'lvukitsungu ivusuva Antu ivusuva Aniigoke. T: Walioko mashariki Aniiogoke,waliojuu Aniigoke walio kaskazini mashariki Aniigoke O: Yee, kukiri, yee, kukiri, kukiri kulola kuyaga, T: Ndio,bado,hatujawai kuona mambo kama haya. O: Kukiri,kukiri,vayayi T: Bado tungali vijana O: Jese yaali niyenyi amanye kuli vaali nivaaveye T: Jese alitaka kujua jinsi walivyokuwa. O: Daudi yavanyoola nivasetaa avasigu vaavo T: Daudi aliwapata wakijipanga kukabiliana na adui wao. O: Liihe liali niriveeye lirulu ligali nivakubanga isaango enene T: Vita vilikuwa vimechacha kati yao hadi wakaunda O: Goliathi yaali mundu munene wa vafiristi T: Goliathi alikuwa kiongozi wa wafilisti O: Yaaduka mumuse hagati natanga kwiyaya naatumba. T: Alipofika kati kati mwa bonde alianza kujigamba O: Yaalanga avaisiraeri vatume mundu valwane naye T: Aliwaambia Waisraeli walete mtu apigane naye. O: Goliathi yaali netsingulu ligali siyaali numundu yena kutsia kulwaana naye. T: Hakuna mtu aliyetaka kupigana na Goliathi kwa sababu yaukubwa wake. O: Yaali nerikooti netsinguvu tsingerenganu tsiomugasa halala nevirato T: Mavazi yake yalingaa pamoja naviatu vyake. O: Yaaginga kivaavi kenene niritimu linene ligaali T: Alibeba mkuki mkubwa na mti mkubwa wa fumo O: Nyasaye yaali niyaatuma kale musarisi samweri kuhenza kuvayayi va jese nokutovola uliha uliva mwami T: Mungu alimtuma samweli kwa Jese kumwuliza kuwa ni mvulana yupi ambaye angekuwa kiongozi O: Samweli yali niyavaka daudi maguta T: Samweli alikuwa amemchagua danieli O: Yali niyayanza navivuuli veeve halala na Nyasaye. T: Alipenda wazazi wake pamoja na Mungu. O: Uvutumwa vugiranga uyanzwa kandiohevwa ikivisiywi. T: Utumwa husababisha upendo na kupewa kile kilichofichwa. O: Daudi maguta. T: Daudi na mafuta. O: Daudi niyie waavakwa maguta. T: Daudi ndiye aliyepakwa mafuta. O: Yaavakwa kigira yaall mutumwa, mugoosi numuhooma kuvandu noku Nyasaye. T: Alipakwa mafuta kwa vile alikuwa mtumishi, mpendwa na mpole kwa watu na kwa Mungu. O: Miima jilje jaagira naavakwa maguta alavikwi mwami. T: Mienendo yake ilifanya apakwe mafuta na kutawazwa kuwa kiongozi. O: Lwayaaduka aheriihe liali, avandu vamuteeva, "Uloli mundu munene ula? T: Alipofika palipokuwa na vita, watu walimwuliza, “Umeona yule mtu mnene?” O: Umundu naanyooleka umwita, Mwami alamuha vutugi vunyingi kandi alamuha mukaana weeve. T: Akipatikana mtu atakayemuua, Kiongozi atampa mali nyingi na bintiye. O: Naye yaavativulira naavoola, "Mundu munene kuli uyu siaveeye kindu, kigira atihitsanga nokutindira amahe gavandu va Nyasaye werivamwoyo. T: Naye alitamka na kuwaambia, “Mtu mkubwa kama huyu si kitu, maanake anatisha na kuchokoza watu wa Mungu wa uzima wa milele. O: Inze ndalwana naye." T: Mimi nilipigana naye. O: Munene weriihe lia Vaisiraeri yaamuvugula naamuhira imbiri wo Mwami ahulire kumang'ana gayaavolanga. T: Mkubwa wa majeshi wa Waisrairi alimchukua na kumpeleka mbele ya kiongozi ili akasikie aliyokuwa akisema. O: Yaamanya naavoolera Mwami. T: Akamwambia kiongozi. O: "Inze ndalwana naye." T: “Mimi nitapigana naye.” O: Saulo yaahenza Daudi naavoola, "Yive ukikiri mwana mung'erere siunyala kulwana numundu munene kuli uyu mba." T: Saulo alimtazama Daudi na kusema, “Wewe ungali mtoto mdogo na hauwezi kupigana na mtu mkubwa kama huyu.” O: Daudi yaamuhenza namwivaalira kuli yaali naaveeye nemitugu niyayaa maniylita king'ang'a. T: Daudi alimwangalia na akamwelezea jinsi alivyokuwa akichunga kondoo kisha akatokea Simba. O: Kandi yindi nyama yommbulimu yatsa na Nyasaye yamuha tsingulu naaguuta. T: Na mnyama mwingine wa mwituni pia alikuja na Mungu akampa nguvu akamshinda mnyama huyo. O: Yaavoola, "Nyasaye alamba tsingulu kwita Mufirisitia uyu." T: Alisema, “Mungu atanipa nguvu kuua Mfilisti huyu.” O: Ku Mwami yammbolera, "Katsie na Nyasaye Woovo avehalala niive." T: Kiongozi akwamwambia, “Basi enda na Mungu wako awe pamoja nawe.” O: Daudi yasaala Nyasaye naavoola, "Nzitsominyaa Yive Kigira waamba tsingulu kwita tsinyama. T: Daudi alimwomba Mungu akasema, “Nakusifu Wewe maanake ulinipa nguvu kuwaua wanyama mwitu. O: Nuvulahi umbe tsingulu tsiokwita musigu wiitu." T: Ni vizuri unipe nguvu za kuua huyu adui wetu.” O: Avamwavo veeve vanene avaali muliihe vaasinyika ing'inga vaahulira naavoolanga ndio, navanuleemba. T: Ndugu zake wakubwa waliokuwa katika vita hivi walikasirika wakati waliposikia na kuona haya, wakamgombeza. O: Vaatuma vandu kumukunga ylirane yengo. T: Walituma watu wamfukuze arudi nyumbani. O: Vaaganaganaa aveeye mwigiingiri Vaaniga kuvoola akungwe vwangu ylirane kwaya mitugu jaise. T: Walidhani alikuwa akijigamba na wakawa na haraka ya kumfukuza arejee kuchunga kondoo wa baba yao. O: Naye yaasuula. T: Naye alikataa. O: Ku Daudi tsana yaagumira imbiimbu yeeye yokwaya magondi, halala namagina gatano materere nolukova, Yasaala naatsia wa Goliati yaali. T: Sasa Daudi mwenyewe alichukua fimbo yake ya kuchungia kondoo, pamoja na mawe tano yanayoteleza na kombeo, Aliomba kisha akaenda alipokuwa Goliathi. O: Kinywere T: Kinywere (mongoose) O: Nuuhenza yigulu mulisooma yiri ulalola ibicha yekinywere. T: Unapoangalia hapo juu katika sura hii unaona nini? O: Niiva mundu akuteeva, 'Kinywere nikinduki?" T: Iwapo mtu atakuuliza “Kinywere ni nini?” O: Ulamutivulirandi? T: Utamjibu aje? O: Yiyi niinyama emenyi mmbulimu ifananga kibaga nairiitsanga tsingoko. T: Huyu ni mnyama aishiye msituni anyehufanana paka naye hula kuku O: Kinywere kemenyanga mmbulimu mutsimbangaywa. T: Kinywere huishi msitumni na katika mapango. O: Kihiimanga tsingoko kigira nitsiotsiakinyaanyanga. T: Huwinda kuku kwa sababu hicho ndicho chakula chake. O: Avandu niveenyi valole naho viite kinywere vakolangaki? T: Watu hufanya nini wakitaka kuona au kuua kinywere? O: Nuvulahi kutange komoloma kumang'ana geene yaga. T: Ni vizuri taanze kujadili jambo hili. O: Muhiitsi natali netsiimbwa tsinyala kufunyliritsa malusu nukunyagula vwangu, sianyala kwita kinywere mba. T: Japo mwindaji hana umbwa shupavu wa kunusa na kukimbia sana, basi hataweza kuua knywere. O: Kandi mundu unyala kwinywereritsa mmbulimu nokuhenzeritsa mwakivitira yie unyala kukiita. T: Tena ni yule mwindaji makini anayeweza kupenya msituni na kuchunguza mapito yake ndiye awezaye mumuua kinywere. O: Kalunu kulamoloma kuli avandu vandi vaali maliihe vinywereritsanga nivaguutiywe. T: Leo hii tutazungumzigiye watu Fulani ambao walishiriki vita na baada ya kushindwa, walirejea kisirisiri wasitambulike. O: Ihiiri yaakubitsanga Avaisiraerl kivi yaali ya Vafi lisitia: T: Jamii iliyo waangaisha Waisraeli ilikuwa jamii ya Wafilisti: O: Mulisooma liviti kuhuliye kuli muyayi wa Jese yeenya kugwa muguuti mulahi. T: Katika somo lililotangulia, tumesikia jinsi Jese alitamani kuwa mshindi mwema. O: Ing'inga Daudi yaatsa, avasikaali veriihe vaamuteeva, "Uloliku mundu munene ula?" T: Wakati Daudi aliwasili, askari wa vita walimuuliza, “ Je, umeona yule mtu munene?” O: Vaaganagana fana Daudi aliinywereritsa. T: Wakafikiria labda Daudi ataogopa na kuhepa polepole. O: Isimindwa T: TELEKA O: Avandu vanyingi vakiri kuva avalina vamanyonyi. T: Watu wengi kabla ya kuwa marafiki na ndege. O: Nivanga avamanyi linyonyi yiri? T: Ni wangapi wanamjua huyu ndege? O: Linyonyi yiri lirangwa isimindwa. T: Huyu ndege anaitwa teleka O: Isimindwa yaalulanga ndi avaana vayo? T: Teleka aliangua vipi vinda vyake ? O: Emenyi haliki? T: Anaishi wapi ? O: Mumadiku gavandu vaatanga kugwa vakristayo, wali vudinyu ligali muvivala vinyingi. T: Wakati watu wengi walianza kuwa wakristo ,nchi nyingi zilikuwa na shida O: Isimindwa yayanza kumenya mulirina. T: Teleka alipenda kuishi kwenye shimo O: Iritsanga tsinzalo halala namalova. T: Anakula changarao na udongo O: Iyavanga kidivu chayo numunwa mu tsimbangaywa tslevigulu nokuluginga Iwo mugera munene, inyanza naho kuumbalabala. T: Huchimba shimo lake kwa kutumia kidona na kwato za juu kando ya mto mkubwa, ziwa ama kwenye barabara O: Tsisimindwa tsiteraa mavuyu gaviri Yaalulanga ahimbi mumasitsa gavaga. T: Teleka hutaga mayai mawili kisha anaangua baada ya majuma matatu O: Avaana vayo valindwa vulahi muno. T: Vinda vyake huchungwa vizuri O: Eheetsanga avaana vayo amadede neviguuguli vinyingi. T: Huwalisha vinda vyake nzige na wadudu wengi O: Tivula mateeva yaga: T: Jibu maswali haya O: Umanyi tsing'ano tsianga tsietsislimindwa? T: Unafahamu ngano ngapi za teleka? O: Nihaliki hetsisimindwa tsigunzanga? T: Teleka hushinda wapi? O: Voola viokulia vietsisimindwa tsiritsanga? T: Taja vyakula ambavy teleka shukula? O: Tsiteeraa haliki mavuyu gatsio? T: Hutagia wapi mayai yake? O: Voola vudamanu novukoonyi vwetsisimindwa kuvandu. T: Waeleze watu ubaya na uzuri wa teleka KI TABU CH AKAVIRI CH OKUSOMA MU LULOGOOLI B. G. Lwane J. G.Kisia Li manyia Av ana vanyingi madiku gano vanyolanga vudinyu kumanya liva lya vandu vetu vamenyanga mu mihiga makomi gatano gaviti. Akatabu kuli yaka kavaletanga ahimbi kulimanya yili. Amanyingi gamanyianga liva lya valogooli navutswa gahambanyianga avaluhya vandi kuvita ligali avaluhya ve vugwe. O: Liviruka lyo mundu T: Kukuwa kwa mtu O: LIVULWA T: KUZALIWA O: Inyinga yo mukali yalange naveye ni inda avandu valindanga kolola ni lina alivula mwana zana waherizwa uyu. T: Wakati mwanamke alikuwa mjamzito walikuwa wakisubiri ni lini atajifungua huyo mtoto aliyekuwa amebeba O: Mukali lwa yatanganga kusaalira yavoleranga avandu alumangwa. T: Mwanamke alipoanza kuumwa aliwambia watu kuwa anaumwa O: Si gaali alumangwa na mino dave navutswa umwana yenyanga inzira yatulira munda mwayamenyanga imyeri josi tisa. T: Sikwamba anaumwa na meno bali ni mtoto anataka njia ya kutokea kutoka tumboni alimokuwa akiishi miezi zote tisa O: Halikanyingi avakali valange no vulamu vulahi vavoleranga T: Mara nyingi wanawake waliokuwa sawa walikuwa wakisema O: ku mundu wosi valumangwa dave. T: Si wote watu walikuwa wakiumwa O: Vakolanga miyinzi javo josi avalala kali vatulanga vatsia logendo lwavo wa venyanga kutsia. T: Walifanya kazi zao zote wangeni walikuwa wanatoka wanaenda safari yao wanapotaka kwenda O: Inyinga yindi mwana ya munyolereranga kuinzira mayivula ma aginga akana zana atsia yengo avaleki hango valola vutswa alingira na kana. T: Wakati mwingine mtoto angempata njiani kisha anajifungua kisha anakabeba katoto kenyewe anaenda naye nyumbani aliowaacha nyumbani wanamuona akiingia na mtoto O: Vali vayegitswa navakeere kuli vanyala kukala lulera no kolovoha mwana avule kutaatsa dave. T: Walikuwa wamefunzwa na kina mama jinsi wanavyoweza kukata mshipa wa kitovu mtoto asimwage damu nyingi O: Mwana ni yivulangwa mu nyumba naveye muyai vavugulanga kesero cheng'ombe vasunga mu muliango mundu wosi uvita ho amanye mwana wivuliywi munyumba yimu numuyai, na naveye mukana vavugulanga ingata vasunga mu muliango avavita vamanye mwana mukana wivuliywi munyumba yimu vavugulanga ingata vafunga kumuriango vavitanga vamanye ni mwana mkana yivuliywe mu nyuma yimu T: Mtoto mvulana akizaliwa kwa nyumba ngozi ya ngombe ingechukuliwa na kuanikwa juu ya mlango ili yoyote anayepita ajue kwamba mtoto aliyezaliwa ni mvulana, na kama ni mtoto msichana amezaliwa kwa ile nyumba walichukua kata na kufunga kwa mlango ili yeyote anayepita ajue mtoto msichana amezaliwa kwa nyumba ile O: Mama mwene siyali anyala kutula mu nyumba kuli ayanzi dave. T: Mama hakuruhusiwa kutoka kwa nyumba ovyovyo O: Kuduka alonde mu gwandangu atsie mu magomia naho atsie mmbulimu. T: Ilibidi apitie mlango wa nyuma aende kwa shamba la ndizi au kichakani O: Yakolanga ndyo kuduka madiku gaduka lisitsa Avandu vanga mukali ni vamalanga vahulire mukana wavo yamala konyola mwana valombanga logendo kuutsa kuluta. T: Alifanya hivyo kwa muda wa wiki moja watu wa ukoo wa huyo mwanamke wanaposkia kuwa msichana wao wamejifungua mtoto walipanga safari ya kuenda kumtembelea O: Kuluta yiku kwalangangwa ukutulitsa. T: Ugeni huu ulijulikana kama shughuli ya kumtoa mama aliyejifungua kwa nyumba O: Litulitsa lyali ligali kuhaana munwa uwivula atule mu nyumba agende ichova kuli avandu vandi. T: Kutolewa huku ilikuwa kama ishara ya kumruhusu aliyejifungua kutoka kwa nyumba na kutembea nje kama watu wengine O: Hali kanyingi avaluti valetanga vyokulia kuli vihaanwa ku nyumba yo mwana yivuliywi mu. T: Mara nyingi waliomtembelea walitenga vyakula kama zawadi kwa nyumba ya Yule aliyejifungua O: Mundu na fwananyia miima yigi ne miima gya kololanga mu vangeli mu lilaga lya kale gifwanananga ligali ne miima gya vaisraeli. T: Mtu anayelinganisha desturi hizi na desturi zinazoelezewa katika bibilia agano la kale zinafanana na zile desturi za wana wa Israeli. O: Kutula mu tsimoni tsya vandu ku lwa madiku himbi lisitsa gavolanga atange kutula mu vuchafu vwe livula. T: Kutoonekana hadharani kwa karibu juma moja ilikuwa na maana kuwa amalize uchafu wa uzazi kwanza. O: Avaluuti kutula wanga mukaana na vandu valetaanga vihanwa ku mwana. T: Wageni kutoka kwa kina msichana ni watu walioleta zawadi kwa mtoto O: Kulanga mwana lyeta T: Kuita mtoto jina O: Avaluhya vevugwi halikanyingi valanganga mwana lyeta lyo mundu wavo wamala kukutsa na nivali ni va muyanza. T: Waluya wa mashariki mara mingi walimuita mtoto jina la mtu wao aliyekufa na walikuwa wakimpenda O: Avalala valanganga lyeta lya Ise naho Nyia yava ni yali ni yamala kukutsa. T: Wengine walikuwa wanamwita jina la baba ama la mama ambaye alikuwa amekufa O: Musango gwo kulanga avana vayai lyeta gwalange musango munene. T: Mwiko wa kuwaita watoto wavulana ulikuwa ukiitwa mwiko mkubwa O: Vahenzelitsanga mwana wivuliywi mmbiri gwosi. T: Walikuwa wakimwangalia mtoto aliyezaliwa mwili mzima O: Ni vanyolanga ku imbala yosi ku muviri gwo mwana kuduka vahenze mu vandu vavo vamala kukutsa vanyole ni vwaha wali ku nembala kuli eloleki ku mwana yila. T: Wangempata na alama yoyote kwa mwili wa mtoto ilibidi watafute kwa watu wao waliokufa wapate ni nani aliyekuwa na alama kama ile iliyokuwa kwa Yule mtoto O: Naho ni vwaha witwa mu vulwani na yatotswa ha vundu himbi ahembala eroleki ku mwana eveye. T: Ama ni nani aliyeuwawa kwa vita na alidungwa mahali karibu na alama iliyoonekana kwa Yule mtoto O: Mundu kuli mwene uyu namanyikani lyeta lilye lyamanya lihebwa mwana mwene uyu. T: Mtu kama Yule angejulikana jina lake lilipewa Yule mtoto O: Niganyolekanga avandu vaviri avasangi kimanyiru chene yiki mwana yamanya ahebwa ameta gombi. T: kama watu wawili walikuwa na alama hiyo mtoto alikuwa akipewa majina yote mawili O: Ulundi nivalolonga afwananga leve vamanya valanga lyeta zana. T: Wangeona anafanana mtu Fulani O: Mwana niyaliranga vutswa vugira kivuni vuli inyinga kuduka vageritsa lyeta lindi kuduka lwakiring’ana. T: Mtoto angelia mara kwa mara bila kunyamaza bila sababu ilibidi wampe jina lingine hadi atakavyo nyamaza O: Inyinga yindi ni valange na meta kuvita gaviri agavenyanga mwana alangwe ku musakulu mu salisi yalangangwa yaatsa ne kituva na matsi ne kivango chavatswa vulahi. T: Wakati mwingine O: Mavatengeka kituva cha matsi ku muvango yigu. T: Kisha wanaekelea kigoda cha maji kwenye mwiko huo O: Na nivalanga ku meta gavali nago. T: Na wanapoita baadhi ya majina walio nayo. O: Lwe kituva na chedungerere ma vamanya lyeta livoleywe nilyo lyenyekanga. T: Wakati kigoda kinaponinginia huwa wanajua jina walilopeana ni lile lililohitajika O: Mwana naduka mu luyai naho mu lukaana yamanya anyola lyeta lyo luyai naho lyo lukaana komeda ku lyeta lya yagulikwa. T: Mtoto akifika katika ujana wake ilibidi apewe jina la ujana kuogeza kwa jina alilopewa O: Amita gavikula nohenzelitsa galange ga guga. T: Majina ya wanaume ukichunguza yalikuwa ya babu O: Mwana halikanyingi yavugulanga lyeta lya ise wa baba weve naye aligulika mwana wewe lyeta lya Ise wewe. T: Mtoto mara nyingi alichukua jina la baba yake na kumpa mtoto wake jina la baba yake O: Kwegitsa mwana kogenda T: Kufunza mtoto kutembea O: Kudinyia vigumba vyo mwana muleri yatulitsanga mwana ku magulu ma ahagata. T: Ili kuvipa viungo vya mtoto nguvu, mlezi aliweza kumpakata.O: Ni yakahagata mayikalitsa hasi nadiririra magulu ma ahagata T: Alimpakata kisha kumkalisha na kumpakata tena. O:Ni yakahagata mayikalitsa hasi nadiririra kuduka lwo mwana anyala kwikala vugira kudirwa. T: Mtoto angeketishwa kwa kushikiliwa hadi wakati ule ataketi mwenyewe.O: Mwana yamanyanga atanga limoola naho kuswegenya T: Mtoto alianza kuongea au kujifunza kuongea.. O: Kutula ku limoola yili mwana ya manyanga mwene atanga lisingirira ku visaala maatanga litambagira. T: Mtoto alianza kusimama kwa vitu au kutambaa baada ya kuongea.O: Mu litambagira mwana yamanya atanga lyega komoloma. Kunalitsa mwana T: Baada ya kutambaa mtoto alizoea kuongea sasa. O: Amadiku gene gakale gala muhalikwa yalange nomunwa kunyunyia mwana wa muhalikwa wewe koloveere lwire. T: Hapo zamani mkemwenza alinyonyesha mtoto wa mke mwenzake O: Kwegitsa mwana kogenda T: Kufunza mtoto kutembea O: Kudinyia vigumba vyo mwana muleri yatulitsanga mwana ku magulu ma ahagata. T: Ili kuvipa viungo vya mtoto nguvu, mlezi aliweza kumpakata.O: Ni yakahagata mayikalitsa hasi nadiririra magulu ma ahagata T: Alimpakata kisha kumkalisha na kumpakata tena. O:Ni yakahagata mayikalitsa hasi nadiririra kuduka lwo mwana anyala kwikala vugira kudirwa. T: Mtoto angeketishwa kwa kushikiliwa hadi wakati ule ataketi mwenyewe.O: Mwana yamanyanga atanga limoola naho kuswegenya T: Mtoto alianza kuongea au kujifunza kuongea.. O: Kutula ku limoola yili mwana ya manyanga mwene atanga lisingirira ku visaala maatanga litambagira. T: Mtoto alianza kusimama kwa vitu au kutambaa baada ya kuongea.O: Mu litambagira mwana yamanya atanga lyega komoloma. Kunalitsa mwana T: Baada ya kutambaa mtoto alizoea kuongea sasa. O: ligenda muleri yamugumiranga mu maha atanga ku mugеnditsa kumunalitsa okogenda. T: Ili mtoto aweze kutembea mlezi wake alimshika makwapani na kumzoesha kutembea. O: Kolomba mwana anale ligenda vwangu vavugulanga amasambu ge viroka vahyuhitsa ku luuya na vaminira mu vyungu vye virenge. T: Kumwezesha mtoto atembee haraka,walichukua matawi na kuyachemsha kisha kufinyilia kwernye viungo vya miguu.O: Mugamba zuri ligali vatulanga no mwana vagenda naye ni vamugеnditsa mu liime ndi vu aluhe anale. T: Walimtembeza mtoto kwa umande ili aweze kuzoea. O: Miyinzi jo mwana mukana T: Majukumu ya mtoto msichana O: Mwana mukana muliviruka lilye yalange ahimbi na mama wewe T: Katika kukuwa kwa mtoto msichana alikaa karibu na mamake. O;Yatumangwa koleta naho kwanzala muliru mu vatende. T: Alitumwa kupalia moto kwa jirani. O: Natsia kutsia himbi mihiga jine ndi yenyekanga kalunu ave muleri wo mwana T: Akifikisha miaka mine hivi alifaa kuwa mlezi. O: Hali Kanyingi mwana mukana yaleranga mwana olonda omulonda. T: Mara nyingi mtoto msichana aliwalea ndugu wanaomfuata kwa uzao wao.O: Hali Kanyingi umwiko yaatsanga kusava muleri vamanya vahaana mwana mukana we muhiga sita naho saba atsia Kolerera mwiko. T: Mtu wa jamii yake alipokuja kuomba mlezi alipewa msichana wa miaka sita au saba.O: Muyinzi gwo muleri gwalange T: Hiyo ndiyo ilikuwa kazi ya mlezi. O: Likevwa T: Kupashwa tohara O: Muyai si yali anyala koleta mukali nakikiri kokevwa dave T: Mvulana ambaye hajatahiriwa hakuruhusiwa kuoa.O:Mundu si yavalitsangwa nu mundu uduki nakikiri kokevwa dave. T: Mtu hakuhesabiwa kama mtu mzima kama hajapashwa tohara. O: Nakikiri ndyo yalangangwa umusinde T: Kabla ya kupashwa tohara aliitwa umusinde. O: Avandu vavalikiranga mu makula ge vikevo. T: Walihesabiwa marika kulingana na jinsi walivyotahiriwa. O: Vakevanga inyima we mihiga saba naho ni vavitizi kigira inzala jiva mihiga likomi. T: Upashaji tohara ulifanyika baada ya miaka saba au miaka kumi ikiwa kulikuwa na njaa. O: Mu mihiga jene yigi avayai valange kutula ku mihiga 16 kuduka mihiga 25. T: Wavulana walikuwa na umri wa miaka 16 hadi 25 walipokuwa wakipashwa tohara. O: Wachelevanga mu kekevo chiche yamanya akevwa kali naduki mihiga makomi gavaga. T: Waliochelewa kupashwa tohara walitahiriwa wakiwa na miaka 33. O: Avaluhya vakevanga ne miima lugano lugano. T: Waluhya walitahiri wakifuata mila tofauti tofauti. O: Nuvugula vadirigi vahiranga avatsitsanga kokevwa mu kivanda vakeverwa yo avakali vavule kolola ku kuli vakevwa. T: Mfano Wadiriji waliwapasha vijana tohara mtoni ili wasionwe na wanawake. O: Valógooli vavikanga avatsitsa kokevwa ku luhya ha vulavu. Avakali vali nuvwiyangu kolola ku. T: Vijana wamaragoli waliokuwa wakipashwa tohara waliwekwa hadharani na wanawake waliruhusiwa kuona. O: Tsyali tsisoni tsinene mundu okevwa kulira T: Aliyepashwa tohara akilia alipata aibu. O: Mwene yasingiranga vudinyu imbiri wo mukevi. T: Anayetahiriwa alifaa kuwa jasiri mbele ya ngariba O: Avakevi venyanga kumanya vuluviriri vwo mundu vakalanga ku ligodo lye igulu nani vavita ma virana ku malirira. T: Ngariba alitaka kujua ujasiri wa mtu kwa kukata ngozi ya mbele. O: Ageligali vali avandu valuviriri avali vanyala kwikutsira ku muvano kuli ndi. T: Watu jasiri waliweza kuvumilia tohara hii. O: Nivakakevwa vatsitsanga komenya halala kuli mudomitori na vanyola musingiriri mundu wakevwa kale. T: Walipopashwa tohara walienda kuishi pamoja na kupewa mlinzi aliyepashwa tohara kitambo. O: Vamulanganga MUDIRI. MUDIRI yali niye unyala kuvigitsa kuli vanyala kulinda amakalaga gavo zana yago. T: Aliitwa Mudiri na aliwafunza jinsi ya kujitunza O: Avakana vagoosi avatali avahenzahenzi vatovolangwa vava yivo avanyala kuhila chokulia. T: Wasichana wenye tabia nzuri waliteuliwa kuwapa waliotahiriwa chakula. O: Avakevwa vamenyanga halala, valitsanga halala vagendanga halala. T: Waliotahiriwa waliishi pamoja, kula na kutembea pamoja. O: Yiyi niyo inyinga yavegitsangwa imiima. T: Huu ndio wakati walikuwa wakipewa mafunzo. O: Ni gaveye nukulinda inyumba yeye lwa aleti mukali naho kuli anyala kulwana avasigu naho kokola miyinzi gya makono. T: Walifunzwa jinsi ya kutunza nyumba,kupigana na adui na pia kufanya kazi ya mikono. O: Ni vahonanga vatumikira vwiyangu vunyingi kuhima no kwita tsimbeva kigira valitsanga tsimbeva. Majungu dave, kigira majungu galange kunu dave. Agene yaga gaatsira mutsimeeri. T: Waliopashwa tohara walitumia muda wao mwingi kuwinda fuko wala si panya. O: Mundu wambooye wakevangwa naviti mihiga makomi gaviri na jitano haundi yali yamala koleta mukali na yayivula ku mwana. T: Mtu anaweza kutahiriwa akiwa na miaka ishirini na tano na pia akishaoa na kupata mtoto. O: kwikala no mwana ku magulu naho kuhagata nu kumulihitsa ligomia. T: Kuketi ukiwa umebeba mtoto au kumpakata huku ukimlisha ndizi. O: Ligagula lyali vutswa linyala kokolwa no mundu uduki kigira muleri yali anyala kumiga mwana niva yakagerizi kokola ku. T: Kulisha mtoto kulifanywa tu na mtu mzima kwa sababu yaya angeweza kumnyonga mtoto na chakula iwapo angejaribu. O: Nyina mwana ni yakamiranga waatsiye muleri yatsitsanga kulangira musiongo ma yaatsa. T: Mama mtoto iwapo angechukua muda kurejea baada ya kuondoka yaya angeenda kuitia jina katika chungu kisha mama angerejea. O: Valeri vassuviranga kuduka yaatse. T: Walezi waliamini kuwa atarejea. O: Mukana natsia kutsia mu mihiga likomi ndi yigitsangwa kutsia mukidaho no kotenya itsingu. T: Msichana akielekea miaka kumi hivi alikuwa akifundishwa kwenda mtoni na kutafta kuni. O: Avana vakana vali vanyala kwiyunga halala vatsia kukalaga umunyu. T: Wasichana wangeweza kujiunga pamoja ili kutafuta kilichotumika kama chumvi ya zamani. O: Amadiku gene yago ijumbi yalange ho dave. T: Enzi hizo chumvi haikuwepo. O: Vakalaganga ilise lyo mukivanda ma vasamba umunyu. T: Walikuwa wakikata nyasi zinazopatikana mtoni na kuchoma ili kupata chumvi hiyo ya zamani. O: Vavugulanga lisiza lyosi kolomba umunyu zana yigu na vayoya valeta yengo. T: Walikuwa wakichukua jivu yote baada ya kuchoma na kupeleka nyumbani. O: Mukana naduka okola miyinzi jo mulimi valombanga vufwuva na vandi vatsia kahonga mu mulimi. T: Msichana akifika wa kufanya kazi za shambani walikuwa wakishirikiana na wengine na kwenda shambani mchana kutwa. O: Mukana naduka mu mihiga komi na mbili yamanya atula mu nyumba ya mama wewe atsia kogona na vandi mu chavogono. T: Msichana akifika miaka kumi na mbili alikuwa akihama kutoka kwa nyumba ya mamake na kwenda kulala na wengine palipotengewa wasichana kulala. O: Avakana vatsitsanga kogona mu nyumba yo mukeere waleka liivula naho wo musakulu wewe yakutsa ma yavula kwiranywa kigira sia nyala kandi kwivula dave. T: Walikuwa wakienda kuishi kwa nyumba ya mwanamke aliyefikia kikomo kwa uwezo wa kupata watoto au kwa mwanamke mjane ambaye hakuolewa tena kwa sababu ya kufikia kikomo kwa uzazi. O: Miyinzi jo mwana muyai T: Shughuli za mtoto mvulana O: Mwana muyai mu liviruka lilye yatanganga kolonda ise mu chayo. T: Mtoto wa kiume katika kukua kwake alianza kumfuata babake malishoni. O: Hango muyinzi gwa yali anyala kokola nu kutumwa mu vatende kwanzala muliru, kwinula tsingutsa. T: Nyumbani kazi ambayo angeweza kuifanya ni kutumwa kwa majirani kupalia moto, na kupakua mboga. O: Kwinula yiku si koveye kwinula mu luvindi dave navutswa nu kutumwa wo mutende nivaveye ne tsingutsa tsya vadeki vavahe ku vaatse kuliira mu nyumba mwavo. T: Kupakua huku hakukuwa kupakua kutoka kwenye chungu bali kutumwa kwa jirani iwapo wana mboga walizopika wawasaidie wale kwao. O: Natsitsagilira kuviruka yamanya atanga kolekerwa lyaya tsimbuli. T: Akiendelea kukua alikuwa akiachiwa jukumu la kuchunga mbuzi. O: Tsing'ombe tsyatsitsagirira kwaywa na vandu vakulundu ho. T: Kuchunga Ng’ombe kuliachiwa watu wazima. O: Mu chayo yimwo mwa vana vigiranga komoloma ku vandivavugananga na vana vandi avatende na vetsisoma tsindi tsiveye ahimbi. T: Katika kuchunga huku walijifunza kuongea na wengine walikutana na majirani na wa ukoo tofauti. O: Yiyi niyo inyinga yaviganga ameta ga vandu vaveye T: Huu ndio wakati waliokuwa wakijifunza majina ya watu walio O: avalulu na vahooma. T: Wakali na wapole. O: Tsimbuli nitsyatsitsanga mu mulimi gwo mundu vamanyanga ni vwaha wavanyala kwiruka ligali kali nigaveye mwene naalete tsimbuli yengo ma navamanye cha ise mwene anyala kokola. Lusala lwa dada si loveye lwaka fwanana no lusala lwo mundu mululu dave. T: Iwapo mbuzi wangekata kamba na kuingia katika shamba la mtu mwingine, wangetambua nani alikuwa na uwezo wa kutoroka Zaidi, mwenyewe angewarejesha mbuzi hao na wangejua ni kipi babake angefanya. O: Chavogono cha vana vayai chalange mu nyumba yo mukeere naho musakulu. T: Chumba cha malazi cha wavulana kilikuwa katika nyumba ya baba au mama. O: Havundu halala avana vayai vakiri kuduka mu luyai vagonanga mu nyumba ndala na vakana nitali si vasanganga vogono dave. T: Mahali pengine wavulana kabla ya kubaleghe walikuwa wakiishi katika chumb kimoja na wasichana lakini hawakutumia kitanda kimoja. O: Hali kanyingi avakana vaduki vavugula avana vavo vayai vatula navo mu nyumba vatsia navo mu chavogono chavo. T: Wakati mwingine wasichana wakikua wangechukua wavulana wao na kwenda nao katika chumba chao cha malazi. O: Gakolekanga ndi kigira ise na nyia valange vutswa ne nyumba ndala, vwiyangu si vwalange munyumba ku vana vaviti mihiga likomi dave. T: Ilifanyika hivyo kwa sababu baba na mama walikuwa na nyumba moja tu, na hapakuwa na nafasi kwa watoto waliopita miaka kumi na mbili. O: Litula lya vana kutula mu nyumba mwavo kutsia kogona ahandi kwalangangwa ukutsia isimba. T: Watoto kutoka kwa nyumba zao kwenda kulala kwingine kuliitwa kwenda isimba. O: Lwo vukristayo vwatanga mukivala avandu vatanga limenya mu madala na mumadala yimu vombakira avang'elele tuyumba two kogona mu. T: Wakati ukristo ulianza duniani watu walianza kuishi katika boma na waliwajengea watoto vyumba vya malazi. O: Tuyumba yitu twalangangwa idisi. T: Vijumba hivi viliitwa idisi(jina lililotumiwa kizirejelea). O: Vayai vamnya ni vatangalyombaka avene tsidisi. T: Wavulana walianza kujenga wenyewe vijumba hivi. O: Mundu kuli mwene uyu yatungizangwa nu mukevi ndi yavita lilago. T: Mtu kama huyu alitozwa faini na ngariba kwa kutofuata sharia. O: Si genyekanga mundu yingiri ku lusatsa nakiri kokevwa dave. T: Haikufaa mtu aingie katika utu uzima kabla ya kupashwa tohara. O: Kusaata. T: Kuwekwa alama mwilini. O: Tsisaate gwali umwima gwa vakaana vavitiranga mu. T: Kuweka alama mwilini ilikuwa tambiko walilopitia wasichana. O: Avayai vakevangwa kumanyia vuluviriri vwayo Iwa vatanganga kuva avandu vanyala kwelinda. T: Wavulana walipashwa tohara kuonyesha ujasiri wao wanapoanza kuwa watu wanaoweza kujilinda. O: Na vakana navo vanyola kindu cha vavitira mu kumanyia na valuviriri. T: Na wasichana nao walikuwa na kitu walichokuwa wakipitia ndani kuonyesha ni wajasiri. O: Yaga galange a maridadi gokumuviri, Mundu mukali mulala yalange yamanya vusitsa vwo kusaata na yalangwa "musaati". T: Haya yalikuwa maridadi ya mwilini, mwanamke mwingine alikuwa anajua kuweka alama hizi mwilini na aliitwa “musaati” O: Mukana lwa yadukanga ma alola gadukana asaatwe tsisaate yavugulanga otolo mu kakunge ahirira musaati kuli ifisi. T: Msichana alipoona kuwa wakati wa kuwekwa alama mwilini umewadia alikuwa akichukua wimbi kwenye kijikapu na kumpelekea anayefanya kazi hiyo. O: Mukumu T: Mganga wa kienyeji O: Umukumu yalange umundu wavandu vatsitsanga ku vulwaye ni voveye munyumba. T: Mganga wa kienyeji alikuwa mtu ambaye watu walimwendea ugonjwa ukiwaandama nyumbani kwao. O: Vasuuviranga vulwaye vwaletangwa ne vigingi naho avalogi. T: Mukivala che vologooli mukumu ivangwa ihale dave. T: Katika eneo la maragoli mganga wa kienyeji hakutolewa mbali. O: Yalange mundu omenyi mu losoma zana hali kanyingi yali niyamanya avandu avanyingi avali vanyala live avalagule. T: Alikuwa mtu aliyeishi katika jamii pana hiyo na mara nyingi aliwajua watu wengi waliotaka kusaidiwa. O: Yali yavika amagina amekuyungu ne kesero kilahi cha yakubiranga ku amagina zana yaga T: Alikuwa ameweka mawe yaliyoviringwa na ngozi nzuri aliyotumia kugongea hap ohayo mawe. O: Mundu wali no vulwaye munyumba niva vulwaye vwakakira. T: Iwapo ugonjwa ungemzidia mtu nyumbani. O: mundu mukali yamanyanga aniga mundu musatsa, “umanye vulwaye vutsitsanga ni vokoyemberera muno, utsie ku magina. T: Mwanamke alikuwa akimsihi mumewe, “Ujue ugonjwa unakulemea sana, uende kwa mawe. O: Musatsa maatsia wo mukumu. T: Kisha mumewe anaenda kwa mganga wa kienyeji. O: Mukumu yamanya amwikalitsa hasi maavika keseero chiche hasi maaleta magina gege atanga kukina nago kokeseero na muteva amateva kuli ndi, oveye ku ne ngoko isasage? T: Mganga wa kienyeji alikuwa akimketisha chini na kuweka ngozi ya mnyama chini na kuleta mawe yake na kuanza kuyachezesha kwenye ngozi hiyo na kuuliza maswali hivi, je, una kuku aliyechinjwa na kukatwa vipande? O: Naho. T: Au. O: Vuyu wakutsa ula mwamukolera ku misambwa? T: Yule aliyeaga mliwahi kumfanyia matambiko? O: Nyenya ndeve. T: Nikuulize. O: Wamanya ku umundu umanya agendaa hango vudiku? T: Unajua mtu yeyote ambaye hutembea nyumbani kwako usiku? O: Nyenya ndeve. T: Nikuulize. O: Mwana ulwalanga uyu atsitsanga ku we Kegoli? T: Mtoto huyu anayeitwa huwa anaenda kwa Kegoli? O: Hi, ma vagenda nu mwana weve. T: Ndio, huwa wanatembea na mtoto wake. O: Mukumu yirana kukuba mu magina gege ma atovola ku kindu kilala naho viviriku vyatevangi kuli ayanzi ma avolera mwene mulwaye amagina gange gasingiye ku kindu yiki. T: Mganga wa kienyeji alikuwa akirejelea kupiga mawe na kuuliza kwa kitu kimoja au viwili alivyoulizia hapo awali na kuuliza aliye na mgonjwa mawe yangu yamesimama kwa kitu hiki. O: Engoko isasage yagwa luswa itsie kwitwa. T: Kuku aliyechinjwa na kukatwa vipande aletwe. O: Haundi yalola engoko yene yila niyo yalulanga hango. T: Pengine alidhani pengine kuku huyo ndiye aliyekuwa akimwona nyumbani. O: Naho ‘vuyu' wakutsa ula vatsie kuyavulula vigumba vivye visambwe kigira niye usyukanga. T: Au,yule aliyeaga waende kufukua mifupa yake ichomwe kwa sababu ndiye anayerejea kama jinamizi. O: Naho “Kegoli” yavika mwana nu mukumu alatsia kutulitsa vindu vya yavika zana vila. T: Au “Kegoli” aliweka mtoto na daktari wa kienyeji ataenda kutoa vitu alivyoviweka. O: Ndi ku alagenda ne miri nayaatse kuvisa ha vundu ma nayatse kutulitsa ho. T: Sasa atatembea na mizizi na aende kuficha mahali na kisha aje kuzitoa. O: Ni yakolanga ndyo mo mwana ahona kigira avandu va madiku gene yago valwalanga ma vahona kigira tsingulu tsya masahi tsyalwananga vulwaye ma vasuuvira mukumu okonyi. T: Akifanya hivo ndipo mtoto apone kwa sababu watu wa enzi hizo waliokuwa wagonjwa walipona kwa sababu nguvu za damu zilipigana na ugonjwa kisha wangedhani mgonjwa wa kienyeji ameponya. O: Na niyakutsanga ma vavola agandi galondeye mu go mukumu yali nakiri kolóla. T: Na iwapo angekufa walikuwa wakisema mambo mengingine yalikuwepo ambayo hayakutatuliwa na mganga wa kienyeji. O: Endembe T: Tambiko (Entembe)inayofanyikakwenye Mti wenye miiba aina ya muchongoma. O: Avandu vatemanga endeme kindu kidamanu ni keloleki. T: Watu walikusanyika kwa tambiko la endembe iwapo jambo bovu lilitendeka O: Avandu vasuuviranga avandu valala na vadamanu na sivenyanga kumanyikana mu tsimoni tsya Vandu dave. T: Watu waliamini kulikuwa na watu wabaya wasiotaka kutambulika kua maovu yao machoni mwa jamii. O: Valala T: Baadhi O: vaya ..za maduma lugano lwene yiru ligali. T: wangekula mahindi sambuli hiyo kabisa. O: Liria lyavo lya maduma lugano yiru nirwo lwa vayanza. T: Kula kwao kwa mahindi sambuli hiyo ndiyo iliyowapendeza. O: Inyinga yaduka lwa serikali yenya avandu vatage amaduma lugano lulala ulutali lwa mazugane dave. T: Wakati ulifika wakati serikali ilitoa amri watu wapande mahindi sambli moja isiyo ya mchanganyiko. O: Valeta imwu yamaduma malavu kuli kugalolanga amadiku gano. T: Wakalete mbegu ya mahindi meupe tunayoyaona siku hizi. O: Vatumikiranga ling’ana lyo luswahili MBEGU lwa vagavulanga imwu yokutaga. T: Walitumia msamiati wa Kiswahili “ MBEGU” wakati walichukua mbegu ya kupanda. O: Serikali yatuliza lirago amaduma gosi agali nigasimikywi mu mirimi gifwe na vatage imwu imbya ya serikali yali ne leti. . . T: Serikali ilitoa amri kwamba mahindi yote ilokuwa imepandwa katika mashamba ing’olewe ili wapende mbegu mpya iliyoletwa na serikali. O: Lwa maduma yaga gamera, ni gaduka ku lilia gamanya ni ganyola lyeta lihya “Embego". T: Mahindi ilipomea, ikafika wakati ya kula ilipewa jina mpya “Embego”. O: Amaduma gandi yaga kali ndyo si gagotera ligali dave. T: Hata hivyo mbegu ya mahindi ya kiasili haikupotea yote. O: Givisa ku mu tsisoma nigalolekanga ku navutswa amalavu ni gahevwa lyeta EMBEGO. T: Mbegu hii ilifichika katika baadhi ya maeneo ikawa inaonekana ila mahindi meupe ikapewa jina EMBEGU. O: Inyinga yene yiyi si vwali vodoto kolomba uvukima kutula ku maduma dave. T: Wakati huu, haikuwa rahisi kusonga ugali kutoka kwa mahindi. O: Kivune si vali vanyala kusia amaduma kuli vasietsanga ovolo na mavere dave. T: Sababu maalumu ikiwa hawakuwa na njia ya kusaga mahindi jinsi walivyokuwa wakisiaga wimbi na mtama. O: Inyinga yokutanga kolomba uvusie ku maduma vaduyiranga mu kinu. T: Wakati wa kuanza kusiaga unga wa mahindi, watu waliyagogagonga katika kinu. O: Yigu gwali muyinzi mudinyu kuduya amaduma na kandi vasese. T: Kugonga mahidi kwa kinu ilikuwa ni kazi ngumu na pia walipepeta mahindi ili kutoa uchafu. O: Numanyi si vali ne kichungiru da. T: Kumbuka hawakuwa na kichungi. O: Kutsitsagilira vamanya ni vatanga kolomba tsitundu no musumali mu kekobo che libati ma vakirihitsa ku liduma kolomba uvusie. T: Kwendelea mbele, walianza kuwa wabunifu kwa kutengeneza kifaa cha kusaga mahindi kisiagi kwa mkebe uliotobolewa kwa misumari. O: Galaha, galaha, tsing’ina tsya makono tsyamanya ni tsiretwa na vasungu ma lero tsing'ina tsya matsi ni tsyombakwa. T: Polepole, visiagi vya mkono vililetwe na wazungu, kisha visiagi vya kutumia maji vikajengwa. O: Musungu mumissioni walangwa REES evologoli niye wegitsa avandu kwombaka tsing'ina tsya matsi ma lero avandu nivatanga kulagira uvukima vwe liboso mu vunyingi T: Mzungu mmisionari kwa jina REES ndiye aliyefundisha watu kujenga visiagi vilivyotumia maji katika maeneo ya Maragoli na kuwafanya watu kuanza kula ugali mahindi kwa wingi. O: vaganaganangwa na valogi na vandi na vandu vavoolanga vindu vitadukana. T: waliofikiriwa kuwa walogi na wengine na watu waliozoea kusema vitu visivyofaa. O: Kali vanyala kwiva na vavula kumanyekana. T: Hata kuna wale wangeiba bila kujulikana. O: Na vandi valange avasoohi avanyala kohenza ku kindu cho mundu ma choneka. T: Baadhi ya watu walikuwa wachawi ambao wangeweza kuharibu kitu cha mtu kwa kukiangalia macho mabaya. O: Avasakulu voluhya vikalanga halala ma vavola venyanga kolomba kivala keve kilahi avandu vadamanu vamanyekane. T: Wazee wa jamii walikuwa wakikaa kwa nia ya kutakasa nchi yao kwa kuwatambua watu wabaya. O: Vamanyanga vatovola inzira yavo enene itsitsanga mu luhya mavatovola havundu halala vavika lugaga lwa hasi lwa vandu vanyala kusiira kovodoto ma vavika mu mutembe. T: Wangechagua njia moja ya kwenda barazani mwa wazee na kutenga mahala pamoja ambako walijenga zizi ya kurukwa na watu wote kwa urahisi na kasha kutega mti wa mtembe (aina ya mchongoma) O: Musalisi yamanya asingira ho avola mundu wosi mudamano navita yaha aladiva. T: Mtakasaji angesimama hapo na kutangaza kwamba mtu yeyote muovu akipita hapo atakufa. O: Avandu vadamanu vevenderanga havundu yaha. T: watu wote waovu wangehepa kuvuka hio zizi. O: Avavamanya valolanga vwangu avadamanu yava na vamanya kuli vanyala komenya navo. T: Waliowajua waliwatambua kwa haraka wale waovu na kujua jisi ya kuishi nao. O: Gali amalago amanene go mundu yali avule kusiira ku dave. T: Hii ilikuwa ni amri kuu ambayo mtu hangeepuka. O: Galolekanga kali gali ni gavita amalago ge. dini ya madiku gano. T: Huenda masharti haya yalikuwa makali zaidi kuliko masharti ya dini za kisasa. O: Luhya T: Waluhya O: Mihiga amakoni saba giviti avandu vaduki velikula lya vise vana vavugananga mu luhya. T: Miaka sabini imepita na watu wamefika umri ambao babazao walikuwa wakikutana pembeni. O: Yaha na havundu halange halavu himbi hagati he tsinyumba tsyo komenya. T: Hapa palikuwa peupe katikati ya nyumba za kuishi. O: Vasatsa vosi vikalanga ho kuhuliritsa niva ling’ana lilatula. T: Wanaume wote walikuwa wakiketi hapo ili wasikilize kama kuna jambo. O: Niva nukutsia kulwana musigu naho nokutsia kokola muyinzi gwe lisanga kuli kwombaka inyumba yo mulala kuvo. T: Kama kwenda kupigana na adui au kufanya shughuli za ushirikiano kama vile kujenga nyumba ya mmoja wao. O: Nu muluhya yimu mwavihaniranga tsinderu. T: Hapo pia ndipo walipokuwa waking’oana ndevu. O: Tsisaa tsya mugamba zuri vafwananga muliru kwota. T: Asubuhi na mapema walikuwa wakiwasha moto ili waote. O: Havundu yaha niho havali vanyala koleta mwana osoleye vasakulu vamukumbiriza vamuha mageri. T: Hapa ndipo wangeweza kumleta mtoto asiyeheshimu wazee na kumzunguka huku wakimpa ushauri. O: Vasakulu ve tsingulu vagimiranga musoleri umanyikani si a huliranga malago vamunyweka tsisaala tsinditu atula ho na manya si gadukana akole ivindu vyagayangwa na vandu va muviti. T: Wazee wenye nguvu wangemshika kijana ajulikanaye kutotii sharia na kumpiga viboko vikali na angetoka hapo akijua kuwa hapaswi kufanya vitu anavyokatazwa. O: Inyinga ya mugolova avakali valuganga uvukima valetera vasakulu valira halala. T: Nyakati za jioni wanawake wangepika ugali na kuletea wazee kula kwa pamoja. O: Yiyi ni inzira indala yamanyianga liyanzana lya vandu vakale vali ni vayanzana na kandi kuli valiranga halála. T: Hii ni njia iliyoonyesha kupendana kwa watu wa kale waliopendana na pia jinsi walikula pamoja. O: Yiyi kandi yali niyo inzira yo kumanya ni muka vwaha wamanya kodeka na ni muka vwaha mwimani. T: Hii ilikuwa pia njia ya kujua mke wa nani anajua kupika na mke wa nani ni mchoyo. O: Lyeta lyetu “AVALUHYA” nohenzeritsa ulanyola lyatula ku ling'ana ‘LUHYA' avikalaanga ku ‘Luhya' vali avandu vo loleera lulala. T: Jina letu “WALUHYA” ukichunguza utapata lilitokana na neno ‘LUHYA’ waliokuwa wakikaa hapo walikuwa watu wa jamii moja. O: Avandu vali mu district' yalangangwa “NORTH KAVIRONDO” vanyoleka na vandu vamolomanga lulimi lulala kali niva vavukananga ku mu mativuli lugano lugano. T: Watu waliokuwa katika wilaya iliyoitwa “KAVIRONDO KASKAZINI” ilibainika kuwa ni watu waliozungumza lugha moja hata kama walikuwa na matamshi tofauti tofauti. O: Ku yaga vikala halala ni vakalaga nuvulahi kwenyolere lyeta likuhambanyia. T: Kwa hivyo waliketi pamoja na kuamua ni vizuri kujipatia jina la kuwaunganisha. O: Vakalaga valangwe “AVALUHYA” T: Wakaamua waitwe “WALUHYA” O: Keteve T: Kiti moto O: Amalwa ga valogooli gatulanga ku vuswage vwo volo naho amavere. T: Pombe ya wamaragoli ilikuwa ikitoka kwa unga wa wimbi au mawele. O: Volo-vasietsanga ovolo mavalomba kenoko vinika mirova himbi lisitsa ma vatulitsa mu vakalanga tsimbaale ma vavagala. T: Wimbi-walikuwa wakisiaga na kutengeneza mcahanganyiko wa maji na unga huo walikuwa wakiiwacha igande kwa wiki moja na kisha kuzitoa na kupika na kuzianika. O: Kutsilomba tsive amalwa vinikanga kandi ma vavika mu amamera. T: Ili kutengeneza pombe kutoka kwa mchanganyiko huo walikua wakiiwacha igande tena. O: Ni gakalula ma vaha avandu kunwa kuli amalwa. T: Ikishakuwa chachu walikuwa wakiwapa watu kama pombe. O: AMAVERE- Vinikanga amavere gatanga limera ma vatulitsa vavagala guma. T: Mawele-Walikuwa wakiyaweka kwenye maji yakishamea wangeanika yakauke. O: Vagalanganga amadia. T: Walikuwa wakiyaita ‘amadia’ O: Vamanyanga vasia amadia ma vinika ekenoko kuduka lwa kirula mavatulitsa ni waminaga kuli ovosera vulitu ligali. T: Walikuwa wakisiaga ‘amadia’ kisha wanachanganya unga huo kwa maji na kuiwacha igande kisha ikishakuwa chachu walikuwa wakitoa na kupika kam uji. O: Vamanya vavika mu amamera T: Walikuwa wakitia ndani viungo vingine. O: Mugoye T: Kamba O: Mu livola lyetu ling'ana mugoye ne kamba yasitwa kutula ku makambi kovoha vindu. T: Kwa fahamu zetu neno “mugoye”linamaanisha kamba inayotengenezwa kutoka kwa makambi na hutumiwa kufunga vitu. O: Naho kindu chosi kitumika kovoha kukiranganga mugoye T: Chochote ambacho hutumiwa kufunga vitu huitwa kamba(mugoye) O: Navutswa inyinga ndala mu muhiga myeli gyo kumala muhiga gwe livuna lya maganda ni litanga lyo kulima ovolo, T: Kwa mwaka kuna mwezi wa kumaliza kuvuna maharagwe na kuanza kupanda wimbi. O: Inyinga yiyi imbula yalange niyagoti na vandu valange no vusangali kokola mikinu josi jo kuyanzitsa. T: Wakati huo mvua haikuwa na watu walikuwa watu walifurahia michezo iliyowapa furaha. O: Mulala ku mikinu yiji gwali kusindana kulwana kwa vayai. T: Miereka ya wavulana Ulikuwa mmoja wa mchezo uliochezwa. O: Kutula ku mihiga likomi kuduka ku mihiga makomi gane mu vandu vali no vulamu vulahi. T: Mchezo huu ulichezwa kwa watoto walio na umri wa kuanzia miaka kumi hadi kumi na nne O: Mugoye T: Kamba O: Mu livola lyetu ling'ana mugoye ne kamba yasitwa kutula ku makambi kovoha vindu. T: Kulingana nasi neon kamba hutoka kwa makambi ili kufungia vitu. O: Naho kindu chosi kitumika kovoha kukiranganga mugoye. T: Au chochote kile kitumikacho kufunga tunakiita kamba. O: Navutswa inyinga ndala mu muhiga myeli gyo kumala muhiga gwe livuna lya maganda ni litanga lyo kulima ovolo, Inyinga yiyi imbula yalange niyagoti na vandu valange no vusangali kokola mikinu josi jo kuyanzitsa. T: Lakini wakati mwingine mwakani miezi ya kufunga mwaka wa mavuno wa maharagwe na kuanza kupanda wimbi, wakati mwingine iwapo mvua ingepotea watu wangefurahia kucheza michezo ya kufurahisha. O: Mulala ku mikinu yiji gwali kusindana kulwana kwa vayai. T: Moja wapo ya michezo hii ilikuwa kupigana kwa wavulana. O: Kutula ku mihiga likomi kuduka ku mihiga makomi gane mu vandu vali no vulamu vulahi. T: Kuanzia miaka kumi hadi miaka kumi na nane kwa watu waliokuwa na afya nzuri. O: vwene. T: Yenyewe. O: Mugoye gwavohangwa mu kiguti kirahi ahavandu ve tsisoma tsiviri naho tsivaga tsivuganiranga. T: Kamba ilikuwa ikifungwa kwa kiwanja ambacho jamii mbili au tatu zilikutania.O: Naho mwirago he tsisoma tsivuganiranga, sia losoma lwikalanga mu kiduma chavo. T: Mahali walipokutania hawakuwa wakikaa pamoja. O: Avayai averolanga vadukani kulwana na vayai volosoma lundi vatsitsanga kutuumba na volosoma lundi vaatsa kutuumba. T: Wavulana walioafikiwa kucheza mchezo huu walienda kuucheza kwa jamii nyingine ilhali wale wa jamii tofauti wangekuja pia kupigana kwingine. O: Mulala ahenza undi mu lusoma lundi ma amutovola. Navugiriye mavandi vatula mu muse. T: Mmoja angechaguliwa kutoka kundini na wakishakubaliana kupigani basi wengine wangetokea. O: Vatigala mu yavo avavugirizani kulwana. T: Walibakia wale ambao walikuwa wamekubaliana kupigana. O: Lirwana lyavo livolanga mulala atule undi hasi. Natuleywe avolovega lwo utuye vasaala ni vasieva kumukumbiriza utuliywe. T: Kulingana na mchezo wao wa kupigana ilifaa mmoja amwangushe mwingine chini.Aliyefaulu kundi lake lingeshangilia kwa kucheza na kukumbatiana. O: Kumanyia uguteywi vingirizana kandi atuulwe naho naye atuule ma vavukana. T: Kudhibitisha ameshinda walirudi kucheza na aliyeshinda angeangushwa au aangushe kisha waondoke. O: Vakolanga ndyo kuduka avayai vosi ve tsingulu valwana. T: Walifanya hivyo hadi wavulana wote wenye nguvu wapigane. O: Losoma lwa tuulanga avingi, yilwo lwirananga yengo no lusuma lwe liguyta. Virananga sia mugolova kuduka madiku go mabasu gafwa. T: Walioshinda mchezo huo walirudi nyumbani na walioshindwa walirejea nyumbani jioni wakati hakuna jua. O: Tsinyinga tsindi visundanga kuhambana kali no losoma lwa himbi lwa valwanangi nalwo ku lwana no losoma lundi ihale ho hadi T: Wakati mwingine wangekuja pamoja na wale kutoka jamii ya hapo karibu walilokuwa wakipigana nalo ili wapigane na wale kutoka jamii nyingine ya mbali.. O: vwene. T: Yenyewe O: Mugoye gwavohangwa mu kiguti kirahi ahavandu ve tsisoma tsiviri naho tsivaga tsivuganiranga. T: Kamba ilikuwa ikifungwa kwenye kiwanja kizuri mahali ambapo koo mbili au tatu zilikuwa zikikutania. O: Naho mwirago he tsisoma tsivuganiranga, sia losoma lwikalanga mu kiduma chavo. T: Ama kwenye makubaliano mahali koo zinakutania ,kila koo ilikuwa ikiketi kwenye kundi lao. O: Avayai averolanga vadukani kulwana na vayai volosoma lundi vatsitsanga kutuumba na volosoma lundi vaatsa kutuumba. T: Wavulana waliojiona wanaweza kupigana na wavulana wa ukoo mwingine walikuwa wakienda kukutana kisha wanapigana. O: Mulala ahenza undi mu lusoma lundi ma amutovola. T: Mmoja anamtafuta mwingine kwenye koo lingine na kumchagua O: Navugiriye mavandi vatula mu muse. T: Akikubali wengine wanatoka ndani O: Vatigala mu yavo avavugirizani kulwana. T: Hao waliobakia hapo ni wale wamekubaliana kupigana. O: Lirwana lyavo livolanga mulala atule undi hasi. T: Katika kupigana huko mmoja anafaa kumwangusha mwingine chini. O: Natuleywe avolovega lwo utuye vasaala ni vasieva kumukumbiriza utuliywe T: Akiangushwa, wale wa upanda wa aliye angusha wanaomba wakicheza kumchekelea aliye angushwa. O: . Kumanyia uguteywi vingirizana kandi atuulwe naho naye atuule ma vavukana. T: Ili kujua aliyeshinda wanamwingiza tena aliyeangushwa pia naye amuangushe kisha wafumukane. O: Vakolanga ndyo kuduka avayai vosi ve tsingulu valwana. T: Wanafanya hivyo hadi wavulana wote wenye nguvu wapigane. O: Losoma lwa tuulanga avingi, yilwo lwirananga yengo no lusuma lwe liguyta. T: Ukoo uliotoa wengi ,ndio unaorudi nyumbani na ushindi . O: Virananga sia mugolova kuduka madiku go mabasu gafwa. T: Wanarudi kila siku jioni hadi vile siku ya jua itakapo isha. O: Tsinyinga tsindi visundanga kuhambana kali no losoma lwa himbi lwa valwanangi nalwo ku lwana no losoma lundi ihale ho hadi. T: Wakati mwingine wanaungana na ukoo wa karibu waliokuwa wakipigana nalo ili wapigane na ukoo mwingine ulio mbali kidogo. O: Ivale. T: Kaskazini. O: Lulogoli. T: Kimaragoli. O: Zimbega zyi kivala. T: Dira ya dunia. O: Ivale yi imadyoli. T: Kaskazini magharibi. O: Ivale yi vugwi. T: Kaskazini mashariki. O: Imadyoli. T: Magharibi. O: Ivugwi. T: Mashariki. O: Isavalu yi imadyoli. T: Kusini magharibi. O: Isavalu yi ivugwi. T: Kusini mashariki. O: Isavalu. T: Kusini. O: TSITSANGA MWIGULU T: NAENDA MBINGUNI O: Tsinyanga tsimaliye kuduka T: Hatimaye siku zimefika. O: Unangi kuza yahoo mwigulu T: Umeniita mbinguni kwako baba O: Tsitsanga yahoo T: Nakuja huko O: Tsitsanga yahoo T: Nakuja huko. O: Nuyanza unzingirizi. T: Kwa mapenzi yako unikubali O: Menye halala na ive T: Niishi pamoja na wewe bwana O: Muvumenyo vwe mihiga T: Milele daima O: Inze maliye miyinzi gyange T: Nimemaliza mambo yangu hapa duniani O: Tsitsanga mwigulu mwa dada wange T: Naenda mbinguni kwa baba yangu. O: Inze maliye miyinzi gyange T: Nimemaliza mambo yangu hapa duniani. O: Tsitsanga mwigulu mwa dada wange T: Naenda mbinguni kwa baba yangu O: Vulwani vwa ndalwana mulilova. T: Vita nilivyovipiga duniani O: Kalunu vufweye vwosi. T: Vimekwisha vyotex2 O: Vatende vange na viko vosi T: Majirani na wakoo wangu wote O: Kalunu vaveleye ligali T: Wamehuzunika sana wakati huu.x2 O: Kali valina vange nivalila T: Hata marafiki wangu wakilia O: Inze maliye gange mulilova x2 T: Nimemaliza yangu duniani O: Vamutigaye hano mulilova T: Waliobaki hapa duniani O: Muhendele myoyo gwenyu mwinye x2 T: Mdadisi mioyo yenu O: NINDA MMAGELITSU T: UNILINDE KUTOKANA NA MAOVU O: Mkivala mwizuye kivihiri. T: Dunia imejaa maovu O: Magelitsu na manyingi muno x2 T: Majaribio ni mengi mno. O: Nyasaye wange unzizulizi T: Yesu unikumbuke. O: Lwa magelizu gamali kuduka, T: Majaribio haya yameshatufika O: Mbuli kugelizwa kuvita kegero T: Nisijaribiwe na maovu O: Nduhi nduki kukwivilila T: Ili nisiweze kukusahau. O: Lwa kudambizwangwa hano mulirova T: Tunaposumbukana hapa duniani O: Kutakutsa imioyo jitu mba x2 T: Tusife mioyo O: Muhonyi Yesu yaza mulilova T: Yesu atarudi duniani O: Yakugutira uvwoni vwosi x2 T: Alikomboa dhambi zetu zote O: Komenye ne mirembe mu Yesu Kristo T: Tuishi kwa amani ndani ya Yesu Kristo. O: Kigira yamala kuguta lilova x2 T: Kwa sababu alishakomboa ulimwengu O: YESU YAVAMBWA. T: YESU ALISULUBIWA O: Kumsalaba Yesu yavambwa T: Msalabani Yesu alisulubiwa. O: Yavola lero gafweye x2 T: Alisema yote yamekwishwa O: Yavambwa Yesu yavambwa T: Alisulubiwa Yesu alisulubiwa. O: Kumsalaba Yesu yavambwax2 T: Msalabani yesu alisulubiwa O: Kumsalaba Yesu yavambwa. T: Msalabani Yesu alisulibiwa O: Yavora baba uvavere x2 T: Yesu alisema kuwa mumesamehewa. O: Kumsalaba Yesuyavambwa T: Msalabani Yesu alisulubiwa. O: Yalila eloi eloi T: Alilia eloi eloi O: Vayuda vazama Yeso T: Wayuda walimsaliti Yesu. O: Vagira yesu navambwa x2 T: Walisababisha Yesu asulubiwe O: Uvwoni vwa vandu vosi T: Dhambi za kila mtu O: Vwagira Yesu navambwa x2 T: Ulisababisha Yesu kusulubiwa O: Kumsalaba Yesu yavambwa T: Msalabani Yesu alisulubiwa O: Kumlonde konyole lihona. X2 T: Tumfuate ili tupate uponyaji. O: YESU YAVAMBWA T: YESU ALISULUBIWA O: Kumsalaba Yesu yavabwa T: Msalabani Yesu alisulubiwa O: Yavova lero gafweye T: Akasema leo imekwisha O: Yavabwa Yesu yavambwa T: Alisulubiwa Yesu alisulubiwa O: Kumsalaba Yesu yapambwa T: Msalabani Yesu Alisulubiwa O: Kumsalaba Yesu yavambwa, T: Msalabani Yesu Alisulubiwa O: Yavora baba uvavere T: Alisema Baba uwasmehe O: Kumsalaba Yesu yavambwa, T: Msalabani Yesu alisulubiwa O: Yalila eloi loi T: Alilia eloi eloi O: Vayuda vazama Yesu, T: Wayahudi walimsaliti Yesu O: Vagira Yesu navambwa T: Wakafanya Yesu Asulubiwe O: Uvwoni vwa vandu vosi, T: Zambi ya watu wote O: Vwagira Yesu na Vambwa T: Ilifanya Yesu Asulubiwe O: Kumsalaba Yesu yavambwa. T: Msalabani Yesu alisulubiwa O: Kumlonde konyole lihona. T: Tumfuate tupate uponyaji Se ntensi 15 O: YESU YAVAMBWA T: YESU ALISULUBIWA O: Kumsalaba Yesu yavabwa T: Msalabani Yesu alisulubiwa O: Yavova lero gafweye T: Akasema leo imekwisha O: Yavabwa Yesu yavambwa T: Alisulubiwa Yesu alisulubiwa O: Kumsalaba Yesu yapambwa T: Msalabani Yesu Alisulubiwa O: Kumsalaba Yesu yavambwa, T: Msalabani Yesu Alisulubiwa O: Yavora baba uvavere T: Alisema Baba uwasmehe O: Kumsalaba Yesu yavambwa, T: Msalabani Yesu alisulubiwa O: Yalila eloi loi T: Alilia eloi eloi O: Vayuda vazama Yesu, T: Wayahudi walimsaliti Yesu O: Vagira Yesu navambwa T: Wakafanya Yesu Asulubiwe O: Uvwoni vwa vandu vosi, T: Zambi ya watu wote O: Vwagira Yesu na Vambwa T: Ilifanya Yesu Asulubiwe O: Kumsalaba Yesu yavambwa. T: Msalabani Yesu alisulubiwa O: Kumlonde konyole lihona. T: Tumfuate tupate uponyaji Se ntensi 15 O: YESU YAVAMBWA T: YESU ALISULUBIWA O: Kumsalaba Yesu yavabwa T: Msalabani Yesu alisulubiwa O: Yavova lero gafweye T: Akasema leo imekwisha O: Yavabwa Yesu yavambwa T: Alisulubiwa Yesu alisulubiwa O: Kumsalaba Yesu yapambwa T: Msalabani Yesu Alisulubiwa O: Kumsalaba Yesu yavambwa, T: Msalabani Yesu Alisulubiwa O: Yavora baba uvavere T: Alisema Baba uwasmehe O: Kumsalaba Yesu yavambwa, T: Msalabani Yesu alisulubiwa O: Yalila eloi loi T: Alilia eloi eloi O: Vayuda vazama Yesu, T: Wayahudi walimsaliti Yesu O: Vagira Yesu navambwa T: Wakafanya Yesu Asulubiwe O: Uvwoni vwa vandu vosi, T: Zambi ya watu wote O: Vwagira Yesu na Vambwa T: Ilifanya Yesu Asulubiwe O: Kumsalaba Yesu yavambwa. T: Msalabani Yesu alisulubiwa O: Kumlonde konyole lihona. T: Tumfuate tupate uponyaji O: HAMBI KU YEHOVA T: NJOONI KWA YESU O: Uvulwani vutulanga hayi T: Vita vyatoka wapi O: Kunyi kulwananga avene na vene, T: Twapigana sisi kwa sisi O: Koveye nelikayilwa lidamanu, T: Tuma yetu ni mgaya O: Liletanga uvulwani hagati witu. T: Huleta vita kati yetu O: Hambi mwosi ku yahova Nyasaye, T: Njooni nyote kwa Mungu Baba O: Naye alaza hambi kuvandu vosi, T: Naye atakuja kwa watu woto O: Avamali kwogiza myoyo gyavo, T: Waliojitakasa nyoyo zao O: Yavo valiva vatovole vu mwami. T: Wlio wateule wa Mungu O: Kusalanga navuza sikonyola mba, T: Tunaomba lakini hatuwezi kamwe O: Kigira kusalanga novudamanu, T: Sababu tumejaa dhambi sisi waombaji O; Koveye valina avekivala, T: tu marafiki wa ulimwengu O: Kumali kuva vasigu va Nyasaye. T: Tumekuwa maadui na Mungu O: Uyu uyanzanga ivyelilova. T: Wewe mpenda dunia O: Nyasaye sianyala kumuyanza mba. T: Usiye mpenda Mungu O: Tsimbavasi tsia yahova Nyasaye, T: Neema zaka Mungu Baba O: Tsiveye kuyavo avegehizu. T: Ni kwa wale wanaonyenyekea O: Nyasaye siayanzanga vikihiviri, T: Mungu hapendi wenye dhambi O: Nyasaye siayanzanga, vigingiriri, T: Mungu hapendi majivuno O: Mwegehizi imbiri wa nyasaye, T: Tunyenyekee mbele za Mungu O: Naye alameda amadanyi. T: Naye atatujaza baraka O: HAMBI KU YEHOVA T: NJOONI KWA YESU O: Uvulwani vutulanga hayi T: Vita vyatoka wapi O: Kunyi kulwananga avene na vene, T: Twapigana sisi kwa sisi O: Koveye nelikayilwa lidamanu, T: Tuma yetu ni mgaya O: Liletanga uvulwani hagati witu. T: Huleta vita kati yetu O: Hambi mwosi ku yahova Nyasaye, T: Njooni nyote kwa Mungu Baba O: Naye alaza hambi kuvandu vosi, T: Naye atakuja kwa watu woto O: Avamali kwogiza myoyo gyavo, T: Waliojitakasa nyoyo zao O: Yavo valiva vatovole vu mwami. T: Wlio wateule wa Mungu O: Kusalanga navuza sikonyola mba, T: Tunaomba lakini hatuwezi kamwe O: Kigira kusalanga novudamanu, T: Sababu tumejaa dhambi sisi waombaji O; Koveye valina avekivala, T: tu marafiki wa ulimwengu O: Kumali kuva vasigu va Nyasaye. T: Tumekuwa maadui na Mungu O: Uyu uyanzanga ivyelilova. T: Wewe mpenda dunia O: Nyasaye sianyala kumuyanza mba. T: Usiye mpenda Mungu O: Tsimbavasi tsia yahova Nyasaye, T: Neema zaka Mungu Baba O: Tsiveye kuyavo avegehizu. T: Ni kwa wale wanaonyenyekea O: Nyasaye siayanzanga vikihiviri, T: Mungu hapendi wenye dhambi O: Nyasaye siayanzanga, vigingiriri, T: Mungu hapendi majivuno O: Mwegehizi imbiri wa nyasaye, T: Tunyenyekee mbele za Mungu O: Naye alameda amadanyi. T: Naye atatujaza baraka O: HAMBI KU YEHOVA T: NJOONI KWA YESU O: Uvulwani vutulanga hayi T: Vita vyatoka wapi O: Kunyi kulwananga avene na vene, T: Twapigana sisi kwa sisi O: Koveye nelikayilwa lidamanu, T: Tuma yetu ni mgaya O: Liletanga uvulwani hagati witu. T: Huleta vita kati yetu O: Hambi mwosi ku yahova Nyasaye, T: Njooni nyote kwa Mungu Baba O: Naye alaza hambi kuvandu vosi, T: Naye atakuja kwa watu woto O: Avamali kwogiza myoyo gyavo, T: Waliojitakasa nyoyo zao O: Yavo valiva vatovole vu mwami. T: Wlio wateule wa Mungu O: Kusalanga navuza sikonyola mba, T: Tunaomba lakini hatuwezi kamwe O: Kigira kusalanga novudamanu, T: Sababu tumejaa dhambi sisi waombaji O: Koveye valina avekivala, T: tu marafiki wa ulimwengu O: Kumali kuva vasigu va Nyasaye. T: Tumekuwa maadui na Mungu O: Uyu uyanzanga ivyelilova. T: Wewe mpenda dunia O: Nyasaye sianyala kumuyanza mba. T: Usiye mpenda Mungu O: Tsimbavasi tsia yahova Nyasaye, T: Neema zaka Mungu Baba O: Tsiveye kuyavo avegehizu. T: Ni kwa wale wanaonyenyekea O: Nyasaye siayanzanga vikihiviri, T: Mungu hapendi wenye dhambi O: Nyasaye siayanzanga, vigingiriri, T: Mungu hapendi majivuno O: Mwegehizi imbiri wa nyasaye, T: Tunyenyekee mbele za Mungu O: Naye alameda amadanyi. T: Naye atatujaza baraka O: IHIRI YO VWONI T: Jamii ya wenye dhambi O: Uyu oveye nu gutu ahuriri, T: Aliye na sikio na asikie O: Amakuvà gevangeli evolanga, T: Ujumbe kutoka kwa bibilia O: Yahova Nyasaye aveye na kwinye, T: Mungu Baba yuko nasi O: Navuza valala vamali kwebala kuye. T: Ila baadhi yetu tumemuasi O: Ihiri yo vwoni yeyo elolekanga, T: Jamii ya dhambi yatambulika O: Avandu vakolanga uvudamanu, T: Watu watendao dhambi O: Vamali koleka yahova Nyasaye, wavo, T: Wameasi wao Mungu baba O: Karunu vamali kwirana inyima, vene, T: Sasa wamerudi nyuma wao wenyewe O; Kalunu vamali kwiganira uvwoni, T: Sasa wametubu zao dhambi O: Kandi hakekeke virana muvwoni, T: Tena wanarudi kutenda dhambi O: Yava vamedangaa kwibara kumwami, T: Hawa wazidi kumuasi Bwana O: Kigiraki mwenyanga likuywa kandi, mwinye? T: Kwa nini mwataka adhabu ya Mungu O: Yavo vahing'ananga na Nyasaye, T: Wale wanapingana na Mungu O: Kalunu alisunda ihale kuvo, T: Sasa atajitenga nao O: Kandi alavanza kisalya kuvo, T: Tena atadai alilolipa kwao O: Kigira uvudamanu wwa vakora, avene. T: Kwa maovu wayatendao wenyewe O: Mugonyanga mwirane kuye vyangu, T: Nawaomba murudi kwake sasa O: Naye alisunda ahimbi ku mwinye. T: Naye atawakumbatia O: Kalunu mulava avalungi veve, T: Leo mtakuwa mtakubalika kwake O: Na mulava vasuvirifu mu lyeta, lilye. T: Na mtakuwa waminifu wake O: IHIRI YO VWONI T: Jamii ya wenye dhambi O: Uyu oveye nu gutu ahuriri, T: Aliye na sikio na asikie O: Amakuvà gevangeli evolanga, T: Ujumbe kutoka kwa bibilia O: Yahova Nyasaye aveye na kwinye, T: Mungu Baba yuko nasi O: Navuza valala vamali kwebala kuye. T: Ila baadhi yetu tumemuasi O: Ihiri yo vwoni yeyo elolekanga, T: Jamii ya dhambi yatambulika O: Avandu vakolanga uvudamanu, T: Watu watendao dhambi O: Vamali koleka yahova Nyasaye, wavo, T: Wameasi wao Mungu baba O: Karunu vamali kwirana inyima, vene, T: Sasa wamerudi nyuma wao wenyewe O; Kalunu vamali kwiganira uvwoni, T: Sasa wametubu zao dhambi O: Kandi hakekeke virana muvwoni, T: Tena wanarudi kutenda dhambi O: Yava vamedangaa kwibara kumwami, T: Hawa wazidi kumuasi Bwana O: Kigiraki mwenyanga likuywa kandi, mwinye? T: Kwa nini mwataka adhabu ya Mungu O: Yavo vahing'ananga na Nyasaye, T: Wale wanapingana na Mungu O: Kalunu alisunda ihale kuvo, T: Sasa atajitenga nao O: Kandi alavanza kisalya kuvo, T: Tena atadai alilolipa kwao O: Kigira uvudamanu wwa vakora, avene. T: Kwa maovu wayatendao wenyewe O: Mugonyanga mwirane kuye vyangu, T: Nawaomba murudi kwake sasa O: Naye alisunda ahimbi ku mwinye. T: Naye atawakumbatia O: Kalunu mulava avalungi veve, T: Leo mtakuwa mtakubalika kwake O: Na mulava vasuvirifu mu lyeta, lilye. T: Na mtakuwa waminifu wake O: IHIRI YO VWONI T: Jamii ya wenye dhambi O: Uyu oveye nu gutu ahuriri, T: Aliye na sikio na asikie O: Amakuvà gevangeli evolanga, T: Ujumbe kutoka kwa bibilia O: Yahova Nyasaye aveye na kwinye, T: Mungu Baba yuko nasi O: Navuza valala vamali kwebala kuye. T: Ila baadhi yetu tumemuasi O: Ihiri yo vwoni yeyo elolekanga, T: Jamii ya dhambi yatambulika O: Avandu vakolanga uvudamanu, T: Watu watendao dhambi O: Vamali koleka yahova Nyasaye, wavo, T: Wameasi wao Mungu baba O: Karunu vamali kwirana inyima, vene, T: Sasa wamerudi nyuma wao wenyewe O: Kalunu vamali kwiganira uvwoni, T: Sasa wametubu zao dhambi O: Kandi hakekeke virana muvwoni, T: Tena wanarudi kutenda dhambi O: Yava vamedangaa kwibara kumwami, T: Hawa wazidi kumuasi Bwana O: Kigiraki mwenyanga likuywa kandi, mwinye? T: Kwa nini mwataka adhabu ya Mungu O: Yavo vahing'ananga na Nyasaye, T: Wale wanapingana na Mungu O: Kalunu alisunda ihale kuvo, T: Sasa atajitenga nao O: Kandi alavanza kisalya kuvo, T: Tena atadai alilolipa kwao O: Kigira uvudamanu wwa vakora, avene. T: Kwa maovu wayatendao wenyewe O: Mugonyanga mwirane kuye vyangu, T: Nawaomba murudi kwake sasa O: Naye alisunda ahimbi ku mwinye. T: Naye atawakumbatia O: Kalunu mulava avalungi veve, T: Leo mtakuwa mtakubalika kwake O: Na mulava vasuvirifu mu lyeta, lilye. T: Na mtakuwa waminifu wake O: UMWINGIRIZI T: Mpokee O: Omuyanze witu umali kogona, T: Mpengwa wetu amekwisha lala O: Koveye novoveleli okoleki T: Twahuzunika ametuwacha O: Umwingirizi T: Mpokee O: Umuviki halahi hoho mwigulu T: Mlaze pako pema mbinguni O: Hauvikanga avalahi vovo T: Wanakokaa wateule wako O: Yavo vakora miyinzi gyigyo vulahi T: Wale watendao kulingana na mapenzi yako O: Aviko vosi kwali kwamuyanza, T: Jamii sote tulimpenda O: Avalina vosi kwali kwamuyanza T: Marafiki sote tulimpenda O: Wakola vulahi niwiganira vwoni, T: Yapendeza kwake ulitubu dhambi O: Yivi wetegekela iliza lyo mwami T: Wewe unayengojea kurudi kwa Yesu O: Umuviri gugwo goveye hano, T: Mwili wako uko hapa O: Kuhananga kwaheri kumwoyo gugwo T: Ni roho yako tunayoiaga O: UMWINGIRIZI T: Mpokee O: Omuyanze witu umali kogona, T: Mpengwa wetu amekwisha lala O: Koveye novoveleli okoleki T: Twahuzunika ametuwacha O: Umwingirizi T: Mpokee O: Umuviki halahi hoho mwigulu T: Mlaze pako pema mbinguni O: Hauvikanga avalahi vovo T: Wanakokaa wateule wako O: Yavo vakora miyinzi gyigyo vulahi T: Wale watendao kulingana na mapenzi yako O: Aviko vosi kwali kwamuyanza, T: Jamii sote tulimpenda O: Avalina vosi kwali kwamuyanza T: Marafiki sote tulimpenda O: Wakola vulahi niwiganira vwoni, T: Yapendeza kwake ulitubu dhambi O: Yivi wetegekela iliza lyo mwami T: Wewe unayengojea kurudi kwa Yesu O: Umuviri gugwo goveye hano, T: Mwili wako uko hapa O: Kuhananga kwaheri kumwoyo gugwo T: Ni roho yako tunayoiaga O: UMWINGIRIZI T: Mpokee O: Omuyanze witu umali kogona, T: Mpengwa wetu amekwisha lala O: Koveye novoveleli okoleki T: Twahuzunika ametuwacha O: Umwingirizi T: Mpokee O: Umuviki halahi hoho mwigulu T: Mlaze pako pema mbinguni O: Hauvikanga avalahi vovo T: Wanakokaa wateule wako O: Yavo vakora miyinzi gyigyo vulahi T: Wale watendao kulingana na mapenzi yako O: Aviko vosi kwali kwamuyanza, T: Jamii sote tulimpenda O: Avalina vosi kwali kwamuyanza T: Marafiki sote tulimpenda O: Wakola vulahi niwiganira vwoni, T: Yapendeza kwake ulitubu dhambi O: Yivi wetegekela iliza lyo mwami T: Wewe unayengojea kurudi kwa Yesu O: Umuviri gugwo goveye hano, T: Mwili wako uko hapa O: Kuhananga kwaheri kumwoyo gugwo T: Ni roho yako tunayoiaga O: KUTIA NYASAYE T: HESHIMU MUNGU O: Kalunu uvwiyangu voveyeho, T: Leo tunayo nafasi O: Hambi ku nyasaye kalunu mwosi, T: Njooni nyote kwake Mungu O: Muvolerane hala naye, T: Msemezane pamoja naye O: Kuvudamanu vwamwakora vwosi. T: makosa yote muliotenda O: Niva mulatia nokwiyama kuye, T: Mkinyenyekea na kutubu kwake O: Mulalia vilahi vyekivala yiki, T: Mutakula vyote vitamu vya dunia O: Kali uvwoni vwinyu vove vwakangu, T: Hata kama zenu dhambi ni kubwa O: Nyasaye alasamiha vwosi. T: Mungu atawasamehe O: Nyasaye kalunu umali kulaga, T: Mungu mwnyewe ameahidi O: Niva ulaleka lilago lyilye, T: Japo utaasi sheria zake O: Nokumenya hagati muvwoni, T: Na kuishi katika dhambi O: Alakwita nindi kivavi chiche. T: Utapata mauti kwa silaha yake O: Mwisave avene muve avanifu, T: Mjisafishe wenyewe muwe safi O: Mutulizi uvudamanu vwosi, T: Nyote mtubu dhanbi zenu O: Vutaloleka imbiri wa nyasaye, T: Muwe safi mbele za Mungu O: Na mulekane nuvudamanu vwosi. T: Na Kujitenga nao uovu O: Kalunu kwigi likora uvulungi, T: Tupende kutenda mema O: Kokonye vaveye mulidambizwa, T: Tuwasaidie wale wanaoteseka O: Avavisandu na vakunzakali, T: Mayatima na wajane O: Vakalagirwi likalaga lyovulungi. T: Wapate hukumu ya baraka O: KUTIA NYASAYE T: HESHIMU MUNGU O: Kalunu uvwiyangu voveyeho, T: Leo tunayo nafasi O: Hambi ku nyasaye kalunu mwosi, T: Njooni nyote kwake Mungu O: Muvolerane hala naye, T: Msemezane pamoja naye O: Kuvudamanu vwamwakora vwosi. T: makosa yote muliotenda O: Niva mulatia nokwiyama kuye, T: Mkinyenyekea na kutubu kwake O: Mulalia vilahi vyekivala yiki, T: Mutakula vyote vitamu vya dunia O: Kali uvwoni vwinyu vove vwakangu, T: Hata kama zenu dhambi ni kubwa O: Nyasaye alasamiha vwosi. T: Mungu atawasamehe O: Nyasaye kalunu umali kulaga, T: Mungu mwnyewe ameahidi O: Niva ulaleka lilago lyilye, T: Japo utaasi sheria zake O: Nokumenya hagati muvwoni, T: Na kuishi katika dhambi O: Alakwita nindi kivavi chiche. T: Utapata mauti kwa silaha yake O: Mwisave avene muve avanifu, T: Mjisafishe wenyewe muwe safi O: Mutulizi uvudamanu vwosi, T: Nyote mtubu dhanbi zenu O: Vutaloleka imbiri wa nyasaye, T: Muwe safi mbele za Mungu O: Na mulekane nuvudamanu vwosi. T: Na Kujitenga nao uovu O: Kalunu kwigi likora uvulungi, T: Tupende kutenda mema O: Kokonye vaveye mulidambizwa, T: Tuwasaidie wale wanaoteseka O: Avavisandu na vakunzakali, T: Mayatima na wajane O: Vakalagirwi likalaga lyovulungi. T: Wapate hukumu ya baraka O: KUTIA NYASAYE T: HESHIMU MUNGU O: Kalunu uvwiyangu voveyeho, T: Leo tunayo nafasi O: Hambi ku nyasaye kalunu mwosi, T: Njooni nyote kwake Mungu O: Muvolerane hala naye, T: Msemezane pamoja naye O: Kuvudamanu vwamwakora vwosi. T: makosa yote muliotenda O: Niva mulatia nokwiyama kuye, T: Mkinyenyekea na kutubu kwake O: Mulalia vilahi vyekivala yiki, T: Mutakula vyote vitamu vya dunia O: Kali uvwoni vwinyu vove vwakangu, T: Hata kama zenu dhambi ni kubwa O: Nyasaye alasamiha vwosi. T: Mungu atawasamehe O: Nyasaye kalunu umali kulaga, T: Mungu mwnyewe ameahidi O: Niva ulaleka lilago lyilye, T: Japo utaasi sheria zake O: Nokumenya hagati muvwoni, T: Na kuishi katika dhambi O: Alakwita nindi kivavi chiche. T: Utapata mauti kwa silaha yake O: Mwisave avene muve avanifu, T: Mjisafishe wenyewe muwe safi O: Mutulizi uvudamanu vwosi, T: Nyote mtubu dhanbi zenu O: Vutaloleka imbiri wa nyasaye, T: Muwe safi mbele za Mungu O: Na mulekane nuvudamanu vwosi. T: Na Kujitenga nao uovu O: Kalunu kwigi likora uvulungi, T: Tupende kutenda mema O: Kokonye vaveye mulidambizwa, T: Tuwasaidie wale wanaoteseka O: Avavisandu na vakunzakali, T: Mayatima na wajane O: Vakalagirwi likalaga lyovulungi. T: Wapate hukumu ya baraka O: KOGENDE NOVOGELI T: Tuwe werevu O: Henza kuli sia ogendanga T: Ona vile unatembea O: Ogende kuli mundu wovogeli T: Tembea kama mtu mwerevu O: Kigira yaga muhenze vulahi T: Kwa sababu hii uwe macho O: Mumenye kuli vandu vovogeli T: Muishi kwa uangalifu O: Mutamenya kuli vandu vuvusira T: msiish kama wasiojua O: Kigira tsinyinga tsimali kwoneka. T: Nyakati sasa ni za majaribu O: Mutava vahambiki viwaini T: Msiwe wakunywa na kulewa O: Navuza mwizulwi na roho wa nyaseye T: Mjazwe roho wa Mungu O: Yavo vagonanga vavuki vwangu T: Amkeni nyotye mlalao O: Vatuli muvandu vaveye avakuzu T: Enyi mlotoka kwa wafu O: Kuvosi Ogendanga novogeli T: Yeyote atembeaye kwa makini O: Oyo aveye muvulavu vwa Kristo T: Anaongozwa na nuru ya Bwana. O: Lisuuvira T: Imani O: Si ku la lola likudza; T: Hatutaona kifo O: Avandu si va tebwa yo, T: Watu hawatazikwa O: Ku la hindira yaho naye, T: Tutaishi pamoja naye O: Mu mihiga ne mihiga. T: Milele na milele O: Mundu si a la ka kunguhe, T: Hakuna hata mmoja ataisha O: Ku la girunkanywa bwangu T: Sote tutabadiliswa O: Kazozo ku fwanana naye; T: Milele tufanane naye O: Kung'ereng'ana mbulavu. T: Tuangaze katika nuru ya Bwana O: MUGERA GWE MIREMBE T: Mto mtulivu O: Mirembe gya Yesu mu myoyo gyetu, T: O: Gyi fwana mugera gu li netsingulu. T: O: Gu genda bulahi tsinyinga tsyosi, T: O: Hagati magina kandi mbudohi. T: O: Ku dinye ku Yesu, ku la gasidzwa, T: O: Hagati busoni a la ku ginga. T: O: Mu makono gege a la ku visa, T: O: Musigu Setani si a nyala mba, T: O: Kukung'usa bwangu, ku kingwa naye: T: O: Kindu si ki nyala kudira kwinye. T: O: Mirembe gya Yesu, kuli mugera, T: O: Gyi la ku leminya madiku gosi; T: O: Si ku la verera hagati madzi, T: O: Ku suuvira Mwene a la ku ginga. T: O: LISUUVIRA LYOSI NILYANGE T: Imani yoye ni Yangu O: Ubuyanzi bwo Mwami Yesu, T: Upendo wa Bwana Yesu O: Yehaanira kumusalaba, T: Uliyejitolea msalabani O: Kuhonya vosi vadivanga, T: Kuponya wote wasiangami O: Lisuuviridza lyosi ni Iyange, T: Imani yote ni yangu O: Lisuuviridza lyosi ni lyange, T: Imani yote ni yangu O: Mukitabu kyosi kya Nyasaye, T: Katika Kitbu cha M ungu O: Lyatwula kubuyaní vwange T: Kutoka kwa upendo wangu O: Lisuuviridza lyosi ni Iyange, T: Imani yote ni yangu. O: Amasahi go Mwami Yesu T: Damu yake Bwana Yesu O: Agatadza ku musalaba, T: Iliyomwagika msalabani O: Kwogidza myoyo midamano; T: Kuosha nyoyo zilizo chafu O: Lisuuviridza lyosi ni lyange. T: Imani yote ni yangu O: Etsinyinga tsyo Mwami Yesu, T: Nyakati ya Bwana Yesu O: A la loleka mu malesi, T: Ajapo mawinguni O: Avoni vosi vatenganga; T: Wenye dhambi wote wababaika O: Lisuuviridza lyosi ni lyange. T: Kila aaminie atapona O: MUHULILE INZE YAHOVA T: Sikizeni, sema Bwana O: Mwinye avandu vaveye avange T: Ninyi nyote mlio wangu O: Muhenze ku inze Yahova T: Niangalieni mimi Jehova O: Mbeye igulu kandi mbeye hasi T: Niko mbinguni na duniani O: Vohonyi bwizuye ku mwinye. T: Uponyaji uko juu yenu O: Mutie mundu umuhonya T: Muheshimu yule atakae tuokoi O: Okolanga kehenyehenye T: Wewe uliye na kiburi O: Muhulili inze mulonde inze T: Munisikize munifuate O: Ndamuhonya mihiga jiosi. T: Mtapata uponyaji wa milele. O: Uvulungi bwenyu vumanyekane T: Njia zenu nzuri na zijulikane O: Mukole ageligali T: Mtende yaliyo ya kweli O: Avandu valole ligenda lienyu T: Watu wawatanbue kwa nienendo yenu. O: Vizominye lieta liange. T: Litukuzwe jina langu O: Mutovole bwangu mutuli mu bwoni T: Fanyeni uamuzi mtoke kwa zambi. O: Mwivike uvunyali bwange. T: Mvae uweza wangu O: Ndamudasa tsingulu mu miyinzi jenyu T: Nitawazidishia nguvu kwa kila tendo lenu. O: Inze mbeye Nyasaye wenyu. T: Mimi ndimi Mungu wenu O: Inze mbeye mutungiri wa yavo T: Deni lote nitalipa O: Avilananga ku inze T: Kwa wale wanaonirudia O: Valanyimbira ulwimbu uluhya T: Watakao niimbia wimbo mpya O: Valamenya mu vuyanzi bwange. T: Watadumu katika pendo langu. O: OTOVOLE LIVA MWOYO T: Chagua Kuishi O: Yahova amanyanga ive vindu yivi T: Mungu anakupatia uwezo wa kuona O: Otovole lero chawenyanga T: Uchangue njia uipendayo O: Otovole liva mwoyo T: Uchague kuishi O: Anoho otovole likuza. T: ama uchague kifo O: Tovola lero chawenyanga T: Chagua leo ni lako O: Tovole lero liva mwoyo T: Chagua leo Kuishi O: Tovola lero ligasizwa T: chagua leo baraka O: Tovola lero Yesu Kristo. T: Chagua leo Yesu Kristo O: Uyanze mwami Nyasaye wowo T: Umpende Mungu baba wako O: Hulila mwoyo gwigwe gulanganga T: Sikia sauti yake anaita O: Ulekane nu vudamanu bwosi T: Uwachane na na dhambi zote O: Ulanyola liva mwoyo. T: Upate tena kuishi O: Yahova mwene akuvolera T: Mungu mwenyewe asema O: Utie kindu kitihizanga T: Epuka moto wqa jehanamu O: Utahenda mwoyo mu vudinyu T: Usifadhaike katika mateso O: Ulanyola liva mwoyo. T: Utapata tena kuishi O: Utie malago ga Yahova T: Heshimu sheria za Mungu O: Ugende kandi mu vulungi T: Tembea kakika ukamilifu O: Ulanyola ligasizwa T: Upate Baraka zake O: Ulanyola liva mwoyo T: upate pia kuishi O: Tovola lero liva mwoyo T: Chagua leo kuishi O: Ilahonyia ive na vana vovo T: Wewe na watoto mpate uponyaji O: MWOYO GWANGE HULILA T: SIKIA ROHO YANGU O: Madiku ganu na gekeheri T: Siku hizi ni za mwisho O: Vandu valeki Nyasaye wavo T: Watu wamemuasi Mungu O: Vayeki kuvudamanu T: Wamependa maovu O: Mwoyo gwange hulila (3) T: Sikia roho yangu O: Mwoyo gwange suvira T: Amini roho yangu O: Suvira mu Yesu kristo. T: tumaini Yesu Kristo O: Inze ndasuvira muhonyi Yesu T: Mimi namwamini Mwokozi Yesu O: Sinzitsanga kandi mu gekivala T: Yote ya ulimwengu nimewacha O: Nondanga mwami wange T: Namwandama bwana wangu O: Hulila mwami lisaala linage T: Sikia sala zangu eh Bwana O: Nzisundanga ku ive wengine T: Naja kwoko wewe pekee O: Utandeka mu tsisoni T: Usinitie katika aibu O: Lisuvira limanyi niligeha T: Hata imani yangu ikififia O: Kigira liminika lio bwoni T: Katika mzigo wa dhambi O: Ombe tsingulu kuguta T: Nipe nguvu za ushidi O: UTAVISA UVWONI T: USIFICHE DHAMBI O: Ganagana ive mulina wange T: Fikiria eh rafiki yangu O: Inynga ive uvisanga uvwoni T: Wakati unapoficha dhambi O: Umanye Nyasaye ahenza mumwoyo T: Kumbuka Mungu huona nyoyo zetu O: Lwa ive mwene utamanya T: Hata pale hatutujui O: Umanye Yahova ahenza mumwoyo T: Kumbuka Mungu huona nyoyo zetu O: Musi mu mwoyo , musi ligali T: Ndani ya moyo, ndani kabisa O: Umanye Yahova ahenza mu mwoyo T: Kumbuka Mungu huona nyoyo zetu O: Weyame ulasamefwa. T: Tubu usamehewe O: Nutiyama mahyolo gogo gosi T: Usipokiri dhambi zako zote O: Si ulanyola lisamefwa mba T: Hautasamehewa kamwe O: Yahova ayazanga veyamanga T: Mungu hupenda wanaokiri O: Alanyola vuhonyi. T: Atapata kuokolewa O: Utahayahaya mu lisuvira T: Simama imara katika imani O: Usuviri Yesu yengine T: Amini Yesu peke yake O: Niye wa dada Yahova yatuma T: Ndiye aliyetumwa na Mungu O: Kukwimirira mu vohonyi. T: Atuongoze katika wokovu O: Uyu mundu utizanga Yahova T: Yeyote ananayemtii Mungu O: Amenyanga mu vulindi bwe T: Huishi katika mabawa yake O: Kali nanyola magelizu gosi T: Hata katika majaribu yake O: Yahova alamusosiza. T: Mungu humurehemesha O: UZANGA NA KIHANWA KI? T: WAILETA ZAWADI GANI? O: Yahova Nyasaye atevanga ndi? T: Mungu Baba akuuliza O: Uzanga imbili wange na kihanwa Ki? T: Ni zawadi gani waja nayo mbele zangu? O: Inze mbeye Yahova walomba vyosi T: Mimi ni Mungu muumba wa vyote O: Uzanga imbili wange na kihanwa ki? T: Ni zawadi gani waja nayo mbele zangu? O: Sadaka , izaka na engeso T: Sadaka, zaka na mavuno O: Uzanga imbili wange na kihanwa ki? T: Ni zawadi gani waja nayo mbele zangu? O: Usandize Yahova ku vindu vyosi T: Shukuru Mungu kwa kila kitu O: Uzanga imbili wange na kihanwa ki? T: Ni zawadi gani waja nayo mbele zangu? O: Muhanila imbula noho mbasu T: Mvua na hata jua nina wapeni O: Uzanga imbili wange na kihanwa ki? T: Ni zawadi gani waja nayo mbele zangu? O: Kegero ki cha ive ungererangamu T: Ni kipimo gani wanipimia O: Uzanga imbili wange na kihanwa ki? T: Ni zawadi gani waja nayo mbele zangu? O: Wiganangane ligali no kuverera T: Jifikirie kabisa ujihurumie O: Uzanga imbili wange na kihanwa ki? T: Ni zawadi gani waja nayo mbele zangu? O: Umwoyo gwo bwimani nogwo vuviti T: Moyo wa uchoyo ni mapito O: Uzanga imbili wange na kihanwa ki? T: Ni zawadi gani waja nayo mbele zangu? O: Muhane nu vuyanzi Yahova avolanga T: Toeni kwa furaha, Mungu asema O: Uzanga imbili wange na kihanwa ki? T: Ni zawadi gani waja nayo mbele zangu? O: Inze ndamusuvira mu vindu vyosi T: Ninamwamini katika kila hali O: Uzanga imbili wange na kihanwa ki? T: Ni zawadi gani waja nayo mbele zangu? O: YESU YANZA KUVUGULA LIVUGANA T: YESU ANAKUJA KUCHUKUA KANISA O: Mwami Yesu lwa yaali na ziza T: Bwana Yesu alipokuwa anaenda O: Yavola mulekeranga emirembe T: Alituahidi amani yake O: Kigira yakulanga valina veve T: Kwake ametufanya marafiki O: Ni kulinda amalago ga yakuha T: Tukishika amri alizotupatia O: Kulindi mwami Yesu yazanga T: Tusubiri BwanaYesu yuaja O: Yazanga kuvugula valindanga T: Yuaja kuchukua watu wake O: Yazanga kuvugula livugana T: Yuaja kuchukua waumini O: Kutuli mulimenya lie Kisundi T: Tumetoka maisha ya giza O: Kulonde inzira yo vulavu T: Tufuate njia ya mwanga O: Kuli Yesu mwene yaali uvulavu T: Jinsi Yesu mwenyewe ni mwanga O: Kulanyola livamwoyo lie mirembe T: Tupate kuishi kwa amani O: Avakana vatano avageri T: Wasichana wataono werevu O: Vavika maguta mu tsitaya T: Walijaza taa zao mafuta O: Vamulika lwa serelwa yazanga T: Tayari kumulaki bibi arusi O: Vingilizwa nu inyumba ya vageni T: Wakalakiwa kwa nyumba ya wageni O: Avakana vatano vasiru T: Nao wasichana watano wajinga O: Vagotera mu tsindolo tsio vwoni T: Walizama katika usingizi wa dhambi O: Sivavika maguta mu tsitaya T: Taa zao zilikosa mafuta O: Vacheleva mu inyimba ni vakungwa T: Walikoasa nafasi na kufukuzwa O: Kogelihe kulindi na kusale T: Tuwe macho tusubiri tukiomba O: Kigira sikunyi inyinga T: Hakuna ajuaye wakati O: Yo mwami wetu Yesu yazanga T: Wa kuja kwake bwana yesu. O: HAMBI VALINA T: NJOONI MARAFIKI O: Hambi valina vo mwami Yesu T: Njooni marafiki wake bwana Yesu O: Kogende mu vulavu bwibwe T: Tutembee katika mwangaza wake O: Kovolerane makuva gege T: Tusemezane ujumbe wake O: Kogende mu vulavu T: Tuenende katika mwanga wake. O: Kogende mu vulavu T: Tutembee nuruni mwake O: Kwakanga kali mukisundi T: TWaanga hat gizani O: Kumulikanga kuli itaya T: Twaangaza kama taa O: Kungereng”ana kuli tsingelosi T: Tunang’a kama nmalaika O: Kove movogeri ne lisuvira T: Tuishi katika fahamu na imani O: Kumanyie vandi uvulavu T: tuelekeze wenzetu katuka nuru O: Kwimbe tsinyimbu tsio kusandiza T: Tuimbe nyimbo za shukrani O: Kumanyie vandu mwami Yesu T: Tutangaze injili ya Bwana Yesu O: Yesu yazanga bwangu ligali T: Yesu yuaja hivi punda O: Kulinde lilagana lilie T: Tungoje ahadi zake O: Alagavula vihanwa vyetu T: Atagava zawadi O: Kulinde lilagana lilie. T: Tungoje ahadi zake O: Kwinye avalina vo mwami Yesu T: Sisi tuliyo marafiki Wa Nwana Yesu O: Kove valoleki veve T: Tu wajumbe wake O: Kwake mu lilova hosi na hosi T: Hapa duniani na kotekote O: Kove valolekizi veve T: Tutende yaliyo mema. O: Nyala kunyagula,na sinyagulanga mumbalabala dave,nyagula ku tsimbaso - Mwoki T: Naeza kimbia lakini sikimbii kwa barabara nakimbia kando ya barabara -moshi O: Ndaleta avakali nimbakuyi mavatsira ligali -Amatu go misaala T: Nilikuwa naoa wanawake nikiwachapa hawarudi-matawi ya miti O: Mbe kegong'o nzie nacho - Mtwi gwe engoko T: Nipe fimbo niende nayo -kicwa cha kuku O: Musungu wange natula mmba atula niinzala na niyingira mu yingira niyiguti - Isiongo T: Mzungu wangu akitoka kwa nyumba anatoka akiwa na njaa akirudi ameshiba - Chungu O: Yiyi ng'oo kandi yiyi ng'oo - Kisundi T: Huku ng,oo!kule Ng,oo -Giza O: Avikifwavi vakiyanza - Kisundi T: Waovu wanaipenda -Giza O: Mwana wange aveye ne virengevine na sianyala kogenda mba - Emesa T: Mwanangu ana miguu lakini hawezi tembea -Meza O: Mbeye no musungu wange asingira mba, nasingiye nerikutsa - Umwoyo T: Nina mzungu wangu hasimami akisimama ni kifo -Moyo O: Mukaana nguba - Chai T: Msichana nipige -Chai O: Nindirira vutswa olombe ma mbuguli - Umwivi T: Nasubiri tu itengenezwe kisha nachukua -Mwizi O: Menyi mwirova kandi ndiira mwirova - Imbuku T: Naishi kwa shimo tena nakula kwa shimo -Fuko O: Senge ku ndigingu - Injene T: Shangazi nmechoka -Uja uzito O: Waleganyia omwami - Injene, Inda T: Umeaibisha mfalme -Uja uzito O: Headmaster na vaana veve - Lulimi na minu T: Mwalimumkuu na wanawe -Ulimi na meno O: Singiyi hagati he tsinzuki - Lulimi T: Nmesimama walipo nyuki -Ulimi O: Vandu vaseka naye avamanyia Miogo -Aminu T: Watu wanacheka naye anawaonyesha mihogo -Meno O: Utandeka mba - Ologohe T: Usiniache -Kichoma nguo O: Kitatitsa mugeni - Ologohe T: Hakiogopi mgeni -Kichoma nguo O: Mbeye ne inyumba yange ndulamu kandi mba - Kirinda T: Nina nyumba yangu sitoki ndani -Kaburi O: Ninzingiye mu inyumba yange ndulamu mba - Mukutsu T: Nikiingia kwa nyumba yangu sitoki ndani Mfu O: Inyingu ya babira - Kirindwa T: Chungu kichafu -Kaburi O: Yiyi ulwanda, yiyi ulwanda - Kirindwa T: Huku mwamba huku mwamba -Kaburi O: Mbeye ne vasungu vange vavaga mulala natuli ku vaviri sivayinzira Mba - Mahiga T: Nina wazungu wangu watatu mja akitoka wengine hawafanyi kazi -Mafiga O: Baba munene, mama mudi na vaana komi na mbili -Isa T: Baba mkubwa mama mdogo na watoto kumi na wawili -saa O: Baba agwii na makoti - Ligomia T: Baba ameanguka na makoti -Ndizi O: Teleka mbo - Inzira, Kedera T: Teleza ivo -Njia O: Lifuduli, limodole - Muliru mu mavivi T: Penye shimo -Moto O: Edenesi mwirova -Libwoni T: Mpira mchangana -Kiazi O: Ndatsia wa senge nandekera visiki - Amabwoni T: Nilienda kwa shangazi akanipikia visiki -Viazi vitamu O: Ndasia wa senge nandeera visiki mu Mahiga -Amabwoni T: Nlienda kwa shangazi akaniekea visiki kwa meko -Viazi vitamu O: Tsing'ombe tsia baba tsigona nemikira ichova - Amabwoni Ngoboo! T: Ng,ombe za baba zinalala mkiwa zikiwa nje -Viazi vitamu O: Chitunga ni chegovola - Libwoni T: Akimeza inamnyonga -Kiazi O: Fatuma umuchafu - Ameyo T: Fatuma mchafu -Kifagio O: Guku mumwamu -Ameyo T: Nyanya mchafu -Kifagio O: Eng'ombe yange ni ndagigumiye kutsinziga itsitsaa mba -Ingida T: Ngombe wangu nisipomshika kwa pembe hatembei - Baiskeli O: Ndamugonya yimiriri ku yasula - Litiginyu T: Nilimlaza upande wa mbele akakataa -Magoti O: Ulwanguyanga mwana wangenalira ma vatende vange vavina -Indumba T: Nikimchapa mtoto wangu analia na majirani zangu wanacheza- Ngoma O: Mukali wi inda - Indumba T: Mwanamke mjamzito -Ngoma O: Mbeye no musungu wange ni mukuba ma vandu vasieva - Indumba T: Nina mzungu wangu nikimgonga watu wanacheza -Ngoma O: Umutwi kuli chabati - Indumba T: Kichwa kama chapatti -Ngoma O: Mbeye nu mulimi gwange nuliimi ma utage ivyakulia vitula mu vikutsutsu vutswa - Umutwi novegi irisu T: Nina shamba langu nikilima kisha nipande mazao vyakula vinatoka vidogo vidogo –Kichwa ukinyoa nywele O: Mbeye no mulitu gwange, nindimula nagwo nigu mera - irisu T: Nina msitu wangu nikifyeka unamea -Nywele O: Baba, mama, mwana vafanana - Irisu T: Baba ,mama,watoto wanafanana -Nywele O: Baba na mama vatsiira kulala- Mamira T: Baba na mama wanatembea kwa pamoja -Kamasi O: Mwivi ahenzerera mwidirisha – Mamira T: Mwizi anachungulia dirishani -Kamasi O: Komi na moja- Mamira T: Kumi na moja -Kamasi O: Chudi chudi mu tsinzeywe - Viyundi T: Chudi chudi kwa nyasi -Aina ya ndege O: Kibangalia vonyole -- Liuva, mweri T: Sahani kwa wanyore -Jua, Mbalamwezi O: Chamanyia musungu kwivika Ekofia- Liuva T: Imemfunza mzungu kuvaa kofia - Jua O: Baba na mama mwana na vaana vavo - Liuva,Mweri neTsingerengani T: Baba na mama mtoto na watoto wao –Jua,Mbalamwezi na Nyota O: Baba natula atula yengine, namama atula na vaana -Tsingerengani T: Baba akitoka anatoka pekeake ,na mama akitoka anatoka na watoto-Nyota O: Ng'enda, na ng'enda mba - Liuva T: Natembea na sisongi -Jua O: Mbeye nu musungu nu mulaya - Tsisendi T: Niko na mzungu ni Malaya -Pesa O: Kisiki mu mbalambala - Mudoga T: Kisiki barabarani -Gari O: Mbeye ku nomujiru mba - Mudoga T: Sina kimila - Gari O: Kwagani na senge- Liisa T: Tumekutana na shangazi –Dudu manyoa O: Kwagani na senge nagingi amalala - Liisa T: Tumekutana na shangazi kama amebeba matawi -Dudu manyoa O: .Kwagani na guga ne likoti limwamu - Lugiita T: Tumekutana na babu na koti jeusi - - Dudumanyoa O: Yikuyakuyaa mu tsimbalu maalira – Idaywa T: Anajichapachapa kwa mabawa yake kisha analia -Jogoo O: Mama nginga - Kidali T: Mama nibebe -Kitanda O: Mama nyenyanga kusia gooi! - Kidali T: Mama nataka kwenda wooi ! -Kitanda O: Mbeye ne kigingi mu inyumba yange kinwetsa matsi gange Katsotso - Itaya T: Nina jinni kwa nyumba yangu linakunywa maji kila mara -Taa O: Inyumba yange eveye na madirisha manying- Keyonzo T: Nyumba yangu ina madirisha mengi -Kufuli O: .Kidaho change kigetsa amatsi dave - Kukutsaa, kulitsaa T: Mto wangu haupungui maji -Kifo kipo O: Mbeye na vasungu vange vaviri vandu vosi vavayaanza tsia tsindala na tsisaa tsindi vavasuula - Imbula no mbasu T: Nina wazungu wangu wawili watu huwapenda wakati mwingine na wakati mwingine wanawakataa -Jua na Mvua O: Kitsanga ku vatugi na vadaka kerengani - Imbula T: Inakujia matajiri na maskini kwa usawa -Mvua O: Change kitulaa mba - Kida (inda) T: Changu hakitoki -Tumbo O: Mwana wange aviruka mba - Ligina T: Mtoto wangu hakui - Jiwe O: Tsiagoyana - Tsiseke T: Zinachanhanyikana -Matawi O: Mbeye no musungu wange yafanana na inze - Ipicha T: Nina mzungu wangu ananifanana - Picha O: Ndera vulahi - Endeve T: Nibebe vizuri -Kiti O: Kwagani na senge adegera vutswa - Iswa T: Tumekutana na shangazi anatetemeka tu -Kumbekumbe O: Avisraeli mwirova - Tsiswa, maavuli T: Waisraeli kwa mchanga -Kumbekumbe O: Ndangana na senge niyiviki tsinguvu tsindavu - Tsiswa T: Nimekutana na shangazi kama amevalia nguo nyeupe -Kumbekumbe O: Mbomumbomu musinga - Mukali oveye ninda T: Mbomumbomu mzinga -Mwanamke mjamzito O: Likabiki lievumbu - Mukali oveye ninda T: Kabichi mviringo -Mke na mume O: Vasikali mu Landirova - Visaala vie kibiriti T: Askari kwenye gari la polisi -Vijiti vya kiberiti O: Mudoga gwange gugingi misaala Minyingi - Kibiriti T: Gari langu limebeba miti mingi -Kiberiti O: Isiu no lugina - Musatsa no mukali T: Jiwe na kisiagi -Mke na mume O: Lundanga mmagomia - Mulogi T: Fito kwa mandizi -Murogi O: Ludanga mmbembe (kulusimbu) - Mulogi T: Fito kwa nyasi ya kujenga -Murogi O: Guku ahiza madako - Kifuria/Inyingu T: Nyanya anachomeka makalio -Sufuria/nyungu O: Musikali ku muliango - Likafuli T: Askari kwa mlango -Kufuli O: Cha vine chikaye ku cha vine kihigira cha vine - Kibusi (Kibaga) T: Cha miguu mine kimeketi kwa cha miguu mine kinasubiri cha miguu minne -Paka O: Mbeye ne tsingoko tsiange tsinyingi, mugeni niyatsa nyala kumusinzira ku dave - Amajuungu T: Nina kuku wangu wemgi mgeni akija siwezi mchinjia -Panya O: Teka teka, mukaana wa Andeso - Likere T: Teka teka msichana wa Andeso -Chura O: Kindiki kira? - Kedete T: Nini kile ? -Kidole O: Mbeye no mulimi gwange ndataga mu misaala gitano - Kigalo T: Nina shamba langu nimepanda ndani miti mitano -Kiganja O: Avaana va Kenya valula - Tsinzuki T: Watoto wa Kenya ni wakali -Nyuki O: Mbeye mulala na nzivulitsa - Tsinzuki T: Mimi ni mmoja na nazalisha -Nyuki O: Linda hakekeke - Lifwa T: Ngoja kidogo -Mwiba O: Tega ngetege - Lifwa T: Tega nitege -Mwiba O: Asporo ku musaala - Mavi ge linyonyi T: Asporo kwa mti juu -Mavi ya ndege O: Mbeye ne kiguti change vandusivakubira sivakubira kumu mupira mba - Chore T: Nina kiwanja change watuhawachezei mpira Kihara O: Kigulu change kivuya mwoki - Amavi T: Mlima wangu unatoa moshi -Mavi O: Nuvita hu musakulu aveye kuduka umulasira - Amate na Mavi T: Ukipita pale mzee yupo sharti umrushie -Mate na Mavi O: Senge wange yakungubira kirudi - Kimuna T: Shangazi yangu alinipigia kirudi -sungura O: Kimbiha mu vivya - Isindani T: Ananipanguza kwa chuma -sindano O: Bi-bi, ikivya cho musungu kegoti - Isindani T: Bi-bi, chuma cha mzungu kimepotea -sindano O: Umuhindi wange no mwimbi - Isindani T: Muhindi wangu ni mfupi -sindano O: Yigula inyama, muusi kesero – Emondo T: Alinunua nyama, ndani ni ngozi Firigisi O: Cha vakeere vatalitsa mu manyonyi - Emondo T: Kile wanawake hawali kwa ndege -Firigisi O: Mbeye no musungu wange atsitsaamwirova ne vesiti na yirana ne Likoti - Injugu T: Nina mzungu wanguu anaingiia mchangani na nguo ya ndani na anarejea na koti -Njugu O: Mbeye no musungu wange yayivikalikoti limwamu ne itayi indavu - Lijikolo T: Nina mzungu wangu anavalia koti nyeusi na tai nyeupe Tai O: Kenyatta wikaye mundeve ne tayi - Lijikolo T: Kenya tta amekaa kwa kiti na tai -Tai O: Yengo ni ihale - Nwigulu T: Nyumbani ni mbali -Mbinguni O: Unwe umunyu na uleke inyama - Mukonye T: Kunywa supu acha nyama -Muwa O: Ni Chavasakulu veng'ine - Ikituva T: Ni cha wazee tu -kiti ya miguu mitatu O: Avajesi kumbalabala - Tsiswa T: Wanajeshi barabaran i-Kumbekumbe O: Baba niganza - Iswa T: Baba amevaa kanzu -Kumbekumbe O: VIDANDAWILI T: VITENDAWILI O: VIDANDAWILI O:MATIVULI T: VITENDAWILI T: MAJIBU O: Mma yirungu yadota -Liengu T: Mama kwenye dari ni mgonjwa - Ndizi O: Mukeere uvuyiyiki mmbwasi -Liengu T: Nyanya ni mgonjwa jikoni - Ndizi O: Mbeye no mukaana wange yayanza kwivaka maguta -Kimuga T: Nina msichana anapenda kujipaka mafuta -Kibuyu O: Mwana alira "Ngaa, Ngaa," mu mulitu - Imbatsi T: Mtoto analia “Ng,aa, Ngaa” msituni -Shoka O: Kadenyeka mugoye munda - Likukunyu T: Kadenyeka amejifunga kamba tumboni - O: Mbeye na vasikali vange nimbalanga vatsanga vwangu -Amage T: Nina askari nikiwaita wanakuja haraka -Mchwa O: Guku wange yayanza kogenda mu matu anoho vulimu - Enzoka T: Nyanyangu anapenda kutembea matawi au kwa nyasi -Nyoka O: Musungu wange avula virenge na agenda vwangu - Enzoka T: Mzungu wangu hana miguu lakini anatembea haraka -Nyoka O: Mwana akwingiritsa mama weve Naakiri - Evembe T: Mtoto anakaribisha mamake akiwa bado mdogo -Nyasi ya kujengea O: Ndatsia wa senge kwagana na vana Veve - Evembe T: Nlienda kwa shangazi kukutana na wanawe -Nyasi ya kujengea O: Ngonaanga, na mbeye ivulaya - Maloto T: Nkilala najiona ulaya -Ndoto O: Mulingedi gwange gwakira tsinda -Tsing'erengani T: Blanketi yangu imejaa chawa -Nyota O: Ndavagala muchere gwage ku mbasu lwa vwali nivuchetsanga, na lwa vwacha sindagola kandi mba - Tsing'erengani T: Nilianika mchele wangu mchana kulipokuwa kunakucha lakini kulipokuchwa sikuuona -Nyota O: Mukaana mulaya - Emoni T: Msichana malaya -Jicho O: Yisusu viviri visiye mugera - Tsimoni T: Vipepeo viwili yya vuka mto -Macho O: TSINGANO T: HADITHI O: AGOKUTANGA T: MWANZONI O: Tsingano(tsinyimbu)tsialange tsio kuyanzitsa avana vakekeke nende kuhana amigitsu kuvo. T: Nyimbo ambazo ziliimbiwa watoto wadogo zilikuwa za kuwafurahisha na kuwapa mafunzo. O: Ni vakulia chokulia cha hamugolova,avakana vatsitsanga wa guku wavo na avayayi vatsia wa guga wao. T: Baada ya chakula cha jini wasichana walienda kumwona nyanya ilhali wavulana walienda kumwona babu. O: Ni vakavola tsingano tsia manani vali vanyala kumaliritsa ne tsinyimbu ma vatsia kogona. T: Utambaji wa hadithi ulimaliziwa na nyimbo na baadaye wanaenda kulala. O: NDIEGU YATSIA KUSUMA T: Ndiegu alienda kuchuma. O: Akima mwana. T: Akanyima mtoto. O: Nu mwana akatsia kusuma. T: Mtoto alienda kuchuma. O: Akima ndiegu. T: Akanyima Ndiegu. O: Ndiegu vava. T: Jamani Ndiegu. O: Ukarilanga guu. T: Unalia! O: Tsunu! Tsunu! Tsunu! Tsunu T: Tsunu! Tsunu! Tsunu! Tsunu. O: LIROVA T: ULIMWENGU O: Vindu vyosi vidiiranga ku lirova T: Vitu vyote vinapatikana ulimwenguni. O: Kali misaala gimeera ku lirova. T: Miti hupandwa ulimwenguni. O: Kali vulimu vomera ku lirova. T: Nyasi pia humea ulimwenguni. O: Kali tsinyama tsiosi tsingendanga ku lirova T: Wanyama wote hutembea katika ulimwengu huu. O: KALONDO KAFUNYI T: UKOKO UMENUKIA O: Ee!ee! kalondo. Ee! Ee! Kalondo T: Ee! Ee! Ukoko,Ee! Ee! Ukoko O: Ee! Kalondo T: Ee! Ukoko O: Kalondo kafunyi T: Ukoko umenukia. O: Ee! Kalondo T: Ee! Ukoko. O: Kafunyi ha mwamba. T: Kamenukia kwa mwamba O: Eee! Kalondo T: Eee! Ukoko O: Kamegeri kalondo. T: Mniazime ukoko. O: Eee! Kalondo T: Eee! Ukoko O: No mwimani kalondo eee! Kalondo T: Ukoko una uchoyo Eee! Ukoko. O: KUBA MAGULU T: PIGA MAGOTI O: Kuba magulu T: Piga magoti. O: Kuba magulu. T: Piga magoti O: Mangusanguse T: Nitakutingiza O: Mangusanguse T: Nitakutingiza. O: Mwoyo gwidola T: Moyo ulijikokota. O: Gwidola-singira matsi T: Moyo ulisimama O: Singira matsi-yasata inda yakambala. T: Alipata maumivu ya tumbo. O: Yakambala ya hamba ku mugongo T: Yakambalala alijishika mgongo O: Ku mugongo mama kalegosa T: Mama alishtuka alipoguzwa mgongoni O: IDUVULA MATSI T: UTOBOAJI MAJI O: Ndatsia mukidaho T: Nilienda mtoni. O: Ndanyola iduvula matsi T: Nikapata iduvula matsi. O: Iladuvula matsi. T: Ilikuwa ikitoboa maji. O: Ndagevolera,ndahira ku nwi T: Nilmisihi inichotee maji ninywe O: Yandahira vusinu. Ndatsia nisundula. T: Alinichotea maji chafu ikabidi nimwage. O: Ndadaha tsinono T: Ilinichukua muda kuchota hayo maji. O: Ndanwa gaba gaba T: Niliyanywa kwa haraka. O: Tundi ndidwika. T: Mengine nilijibandika. O: Ndagendagenda T: Nilitembea sana O: Ndanyola tuvuli tu mwayi. T: Nilikutana na mbuzi wa mchungaji mmoja O: Tulayira kulala. T: Tulikula pamoja. O: Ndatubama uba! T: Niliwapiga O: Kandi uba T: Nikawapiga tena O: Mwayi mwene yandeva T: Mchungaji aliniuliza O: Ubamira ki tuvuri twange? T: Mbona unapiga mbuzi wangu? O: Ndamuvolera T: Nilimjibu O: Twali kunduya no lwiga lwe mbongo. T: Mbuzi hao walikuwa karibu kunigonga. O: NINZE LLEDI T: NI MIMI LLEDI. O: Vaana vetu niinze lledi woo. T: Watoto wetu ni mimi Lledi O: Haa ninze Lledi. T: Ni mimi lledi O: Vaana vetu niinze lledi woo T: Ni mimiLledi mtoto wetu O: Woo-ohoo! Ninze Lledi T: Woo-ohoo ni mimi lledi. O: Woo-oho! Ninze Lledi wa lledanga ha vugwi. T: Woo-oho ni mimi Lledi niliyekuwa nikilinda mashariki. O: Haa ninze Lledi. T: Ni mimi Lledi O: Valuhya vange ninze Lledi. T: Waluhya wenzangu ni mimi Lledi. O: Haa ninze Lledi. T: Ni mimi Lledi O: Valuhya vange ninze Lledi woo T: Waluhya wangu ni mimi Lledi O: Haa ninze lledi T: Ni mimi Lledi O: Ninze ingoyi woo, ninze ingoyi woo T: Ni mimi kichoma nguo,ni mimi kichoma nguo O: Haa ninze ingoyi T: Haa ni mimi kichoma nguo O: Ninze ingoyi woo,inze ingoyi woo. T: Ni mimi kichoma nguo woo ni mimi kichoma nguo O: Haa ninze ingooyi T: Haa ni mimi kichoma nguo O: Haa aha! T: Haa aha! O: Ninze ingoyi. T: Haa aha!ninze ingoyi makudiegange ku vidego. T: Haa aha! Ni mimi kichoma nguo O: Onzere wange ninze Lledi goo T: Onzere,ni mimi Lledi O: Haa ninze Lledi T: Ni mimi lledi O: Onzeere wange ninze Lledi goo. T: Onzeere ni mimi Lledi. O: Haa niinze Lledi T: Haa ni mimi Lledi. O: Woo ohaa!niinze Lledi T: Woo ohaa!ni mimi Lledi O: Niinze ingoyi ya vakayanga ku makayu T: Ni mimi kichoma nguo O: Aaa!ninze ingoyi T: Aaa! Ni mimi kichomanguo O: KIBUSI CHANGADA T: PAKA ALINIDANGANYA. O: Kibuusi changaada kirambolitsa. T: Paka alinidanganya atanichumbia. O: Lwali lugano lwa changuba T: Paka alikuwa akinihadaa. O: Chagira ningulitsa mulingeti gwange. T: Niliuza blanketi yangu kwa ajili yake. O: Lero ngonanga nenzetegi. T: Siku hizi nalala kama nimechuchumaa. O: Moi yaleta. T: Moi alikuwa akileta. O: Moi yaleta maveere T: Moi alikuwa akileta maziwa. O: Moi yaleta. T: Moi alikuwa akileta. O: Moi yaleta mavere. T: Moi alikuwa akileta maziwa. O: Gendi kusale T: Twendeni tuombe O: Gendi kusaliri Moi. T: Twendeni tuombee Moi. O: Gendi kusale. T: Twendeni tuombe. O: Gendi kusaliri Moi. T: Twendeni tumuombee Moi. O: VINDU VYA MULOOGOLI T: TABIA ZA WAMARAGOLI O: Mulogoli yadeka ne idaywa. T: Mmaragoli alikuwa akipika na jogoo. O: Ne kedonye che kituva T: Ni kidogo kabisa O: Ne kehengera T: Kikitazama. O: Ni kivu cho kusegesera T: Huo ndio ubaya wa kukwikwi O: Umuliru kutura kukehengera. T: Na moto kuonekana O: Kibiriti cha mulogoli kutula kale. T: Kiberiti cha wamaragoli kutoka kale. O: VYA KULITSA NE VYA KUTALITSA T: TUNAVYOKULA NA TUSIVYOVILA. O: Kunwetsa amatsi na maveere. T: Tunakunywa maji na maziwa. O: Na sikunwetsa uvwinu dave. T: Hatunywi wino. O: Kulagira vuchima ne tsingutsa T: Tunakula ugali kwa mboga. O: Na sikulitsa amagina dave. T: Hatuli mawe. O: MUDUYA NA MAJIRA T: KITOWEO CHA MAHARAGWE O: Kigira ki muduya na majira sigafanana mba? T: Kwa nini vitoweo vya maharagwe havifanani? O: Muduya vakuvula ku magodo. T: Waliandaa kitoweo cha maharagwe kwa kuondoa ganda lake. O: Muduya vakombera videte. T: Kitoweo cha maharagwe kililiwa kwa kutumia vidole. O: Majira vakovola ku magodo. T: Aina nyingine ya maharagwe ilipikwa hivyo bila kuondoa ganda lake. O: OMWELI T: MWEZI O: Henza ku mweli. T: Tazama mwezi. O: Oh!mama henzaku mweli T: Hebu mama tazama mwezi. O: Lisitsa liafa,kali kakutsutsu. T: Mwezi ulikuwa mdogo wiki iliyopita. O: Na kalunu goveye gonene. T: Na leo hii mwezi umekuwa mkubwa. O: Oh!govodongana kuli mupira T: Mwezi huu unazunguka kama mpira. O: Mama:Amugovolio tsia utimuli. T: Mama:Amugovolio enda ukate nyasi. O: Amugovolio: Manyi kutimula mba T: Amugovolio: Sijui kukata nyasi. O: Mama:Amugovolio tsia usie vusie. T: Mama: Amugovolio nenda usiage unga. O: Amugovolio:mamyi kusia mba. T: Amugovolio :sijui kusiaga. O: Mama:Amugovolio katsie urugi T: Mama: Amugovolio nenda ukapike ugali O: Amugovolio:yee!mama. umbango nigwo gwange. T: Ndio mama.Kusonga ugali ndiko ninakojua. O: NYASAYE ALOMBA MUNDU T: MUNGU HUUMBA BINADAMU. O: Nyasaye yaalomba mumbu. T: Mungu aliumba binadamu. O: Mundu yivula mwana muyayi. T: Mtoto wa kiume huzaliwa. O: Mwana muyayi yalolekitsa miima mirahi. T: Mtoto wa kiume alionyesha tabia za kuvutia. O: Miima mirahi giyanzitsa avivuli. T: Tabia nzuri hufurahisha wazazi O: MWANA WA MBIRI. T: Kifungua mimba O: Mwana wa mbiri vayayi. T: Kifungua mimba ni mtoto wa kujivunia O: Mwana wa mbiri. T: Kifungua mimba. O: Vayayii woo! T: Ni shangwe tele. O: Mwana wa mbiiri ni chekoyero. T: Kifungua mimba ni mtoto wa kujivunia. O: Mama akaveye nu undi noho! T: Je,mama ana mwingine! O: Mwana wa mbiri T: Kifungua mimba. O: Na undi noho! T: Mwingine je! O: Mwana wa mbiri ni chekoyero. T: Kifungua mimba ni mtoto wa kujivunia. O: Liali lie engoko yamba. T: Ilikuwa ya kuku aliyonipatia. O: Ne engoko siyakamba vustwa T: Alikuwa amenipa kuku. O: Yavotsa mamera gange. T: Kuku alikula mimea yangu. O: Na mamera sigakari gange T: Mimea hiyo haikuwa yangu O: Gali ga linda,kandigali ga Linda T: Ilikuwa yaa linda nasema tena ilikuwa ya Linda O: MAONDO GA ANZEEZE T: MALENGE YA ANZEEZE O: Nzie nzie nzie mmbo T: Naenda naenda naenda O: Nzie nzie nzia mmbo T: Naenda naenda naenda kwao. O: Nzia kulanga kanasimba nzie nzie T: Naenda kuita mtoto O: Mahondo gayataga nzie nzie. T: Malenge aliyoyapanda. O: Gamaliye avaana nzie nzie T: Yamemaliza watoto. O: Likomi na mulala nzie. T: Yamemaliza watoto kumi na mmoja. O: Kakubi isugudi nzie nzie T: Pigeni ngoma O: Manani geduvule nzie nzie T: Ndege wafurahie O: Nzie nzie nzie mmbo T: Naenda naenda naenda O: NDOOLO T: LALA O: Ndoolo!mbombera umwana T: Lala toto lala. O: Ndoolo!mbombera umwana. T: Lala toto lala O: Mama natsiye kuvaya. T: Mama akienda matembezi O: Yagaya kutindira muleri. T: Mama alikataza usichokoze mlezi. O: Muleri koole mwana T: Mlezi chukua mtoto. O: Awa! Nzizanga witu. T: La hasha! Naenda kwetu. O: Muleri koole mwana. T: Mlezi chukua mtoto. O: Awa! Nzizanga witu. T: La hasha!naenda kwetu. O: Libwoni sambe,kohe mwana T: Mtoto apewe viazi vilivyochomwa O: Mwana nasuye kohe muleri. T: Mtoto akikataa tupee mlezi. O: Muleri nasuye kohe mama. T: Mlezi akikataa tupee mama O: Mama nasuye kohe senge. T: Mama akikataa tupee shangazi. O: Senge nasuye kohe kotsa. T: Shangazi akikataa tumpe amu. O: Kotsa nasuye kohe guga. T: Amu akikataa tumpe babu. O: Muleri koole mwana. T: Mlezi chukua mtoto O: Awa!nzitsanga witu T: La! Naenda kwetu. O: Muleri koole mwana. T: Mlezi chukua mtoto. O: Awa! Nzitsanga witu. T: La! Naenda kwetu. O: MUKEERE NE NGOKO T: MWANAMKE NA KUKU. O: Namavaha singakali gange T: Nilitoa mabawa yangu. O: Na makanga sigakamba vutswa. T: Kanga hawakunipa mabawa bure. O: Ndagaha ovolo vwange. T: Niliwapa wimbi wangu. O: Na ovolosivwakali vwange T: Wimbi haukuwa wangu. O: Vwali vwa vahuli vamba. T: Nilikuwa nimepewa. O: Na vahuli sivakamba vutswa. T: Sikupewa wimbi bila kugharamia. O: Ndavaha tsisaala tsiange. T: Niliwapa miti yangu. O: Na tsisaala sitsiaali tsiange T: Miti haikuwa yangu. O: Tsiali tsia vayi vamba T: Nilikuwa nimepewa na wachungaji O: Na vayi sivamba vutswa. T: Wachungaji hawakunipea bure. O: Ndavaha livuyu liange. T: Niliwapa yai langu. O: Na livuyu siliali liange. T: Yai halikuwa langu O: TSINYIMBU TSIOKOHOBERITSA MWANA. T: NYIMBO BEMBELEZI O: LWIMBO LWO KOHOBERITSA MWANA T: WIMBO WA KUBEMBELEZA MTOTO ALALE O: Gona omwana gona T: Lala mtoto lala. O: Gona omwana gona. T: Lala mtoto lala. O: Omwana wa mama gona. T: Mtoto wa mama lala. O: Mama natsiye kuvaya, aletanga iliengu. T: Mama atarudi na ndizi akitoka matembezi. O: Mama natsiye kuvaya aletanga mugadi T: Mama akirudi ataleta mkate. O: Gona omwana, gona T: Lala mtoto lala. O: Gona omwana gona T: Lala mtoto lala. O: Omwana wa baba gona T: Lala mtoto wa baba. O: Omwana wa baba gona. T: Mtoto wa baba lala O: Nangodekere ichai gona T: Nitakupikia chai ukilala. O: Nangodekere ichai, gona T: Nitakupikia chai lala. O: ENGOKO YANGE. T: KUKU WANGU O: Engoko yange yatera mavuyu. T: Kuku wangu alitaga mayai. O: Kiduku ngo! ngo! ngo! T: Fuko ngo! ngo! ngo! O: Engoko yange yatera mavuyu. T: Kuku wangu alikuwa akitaga mayai O: Kiduku ngo! ngo! ngo! T: Fuko ngo!ngo! ngo! O: Kindu chatulira indangu kizuulanga zuu. T: Sauti ilitokea kule chini ya kiyu kikilia zuu O: Kandi kizuulanga zuu,ngo! ngo! ngo! T: Kililia tena zuu, ngo! ngo! ngo! O: MAMA MBE TSIMBINDI T: MAMA NIPE MBEGU ZA MKUNDE O: Mama mbe tsimbindi nzie kumitsa. T: Mama nipe mbegu za mkunde niende kupanda. O: Mama mbe tsimbindi nzie kumitsa. T: Mama nipee mbegu za mkunde niende kupanda O: Nzie nzie nzie nzie kumitsa T: Niende niende niende kupanda O: Nzie nzie nzie nzie kumitsa. T: Niende niende niende kupanda. O: Ngani inzala yakwita T: Njaa ingekuwa imetuangamiza O: Nololi kanyama T: Ukiona nyama O: Usietsanga nogonga T: Unanengua kiuno ukicheza.. O: Nzie nzie nzie nzie kumitsa. T: Niende niende niende kupanda O: Nzie nzie nzie nzie kumitsa. T: Niende niende kupanda O: KULI KUNYALA KUTUMIKILA KITABU YIKI. T: JINSI TUNAVYOWEZA KUTUMIA KITABU HIKI O: Kitabu yiki kilatumikilwa na vegitsi, avivuli na vaana vanyala kusoma. T: Kitabu hiki kitatumiwa na walimu, wazazi na wanafunzi wanaoweza kusoma. O: Kilegitsa oyo utumikilaa kwiga tsinyimbu ni vitendawili viveyeho madiku ga kalunu T: Kitafunza wanaokitumia kujifunza nyimbo na vitendawili vya hivi majuzi O: Kigira kitabu yiki si keveyena tsipicha tsinyingi. T: Kitabu hiki kitawafunza kwa sababu kina picha nyingi. O: Oyo ukitumikila ahenze tsipicha tsindi tsinyala kutumikilwa. T: Anayekitumia atafute pia picha zingine zinzoweza kutumiwa O: Mwegitsi atange kovolera avasomi kwimba noho kovola vitandawili vyao ku lelo avavolere viveeye mu vihvya. T: Mwalimu awaulize wanafunzi kupeana vitendawili wanavyovifahamu ndiposa aweze kuwaongezea vile vipya vilivyo kitabuni. O: Mwegitsi yegitse mangano mahya noho vikolwa lugano lugano. T: Mwalimu awafunze wanafunzi maneno mapya na matukio tofauti tofaut O: Avana valonge madohi noho valombe tsipicha tsie vindu vya veganga. T: Watoto waunde vitu kutokana nay ale wamesoma kwa kutumia udongo au picha O: Vasomi vageliste kuvola tsinyimbu no mutwe. T: Wanafunzi wajaribu kujikumbusha nyimbo O: AGOKUTANGA T: YANAYOTANGULIA O: Kitabu yiki keveyemu ne tsinyimbu na vidandawili. T: Kitabu hiki kina nyimbo na vitendawili. O: Vokonyi vwacho ni kokonya avegitsi na vivuli kuvilukitsa lulimi lwa vaana. T: Umuhimu wa hiki kitabu ni kuwasaidia walimu na wazazi katika matamshi ya wanao na wanafunzi wanapokua. O: Lwa vaana vahulitsanga no kwimba tsinyimbu no kutivula vitendawili vigaanga mahya na kandi tsinganagani tsiavo tsivambalanga vwangu. T: Wanafunzi wanaposikiza, wanaimba na kutamka vitendawili hivi, huwa wanajifunza mapya na pia akili yao hupevuka haraka. O: TSINYIMBU NE VIDANDAWILI VIKONYANGA T: UMUHIMU WA NYIMBO NA VITENDAWILI O: 1.Kuyanzitsa avana. T: Huburudisha O: 2.Kuvilukitsa lulimi ne limoloma lia vaana T: Hukuza matamshi wakati wa kuzungumza kwa wanafunzi O: Kuhulitsa cho mundu avolanga T: Hujenga umakini ya msikilizaji au mwanafunzi O: Kuvilukitsa tsinganagani T: Hukuza upevu wa wanafunzi. O: Kumanya miima je hiiri yeye. T: Husaidia mwanafunzi kujua utamaduni wao. O: Kutumikila vitabu T: Kumwezesha mwanafunzi kutumia vitabu. O: Kuba imbaka ndogooli T: Utani wa wamaragoli O: Nala lulimi lwa mma**Kalyesa T: Zoea matamshi ya mama Kalyesa O: Kwumbakira musaala ki? T: Tulijengwa kwa msingi upi? O: Gendi kusimuli ilivoolelana mu barua yiyi ni liteeva lia kwamenya nikweeteva mbura kurahambanira kulio mulienyeliza kumanya kunyi ni vaaha. T: Kujeni tuanze mazungumzo ya barua hii kuhusu maswali ambayo tumekuwa tukijiuliza kwa kuwa yanaweza kutuleta pamoja na tujue sisi ni wa wapi. O: Uluhya lwitu luvirukaa ndi? T: Kizazi chetu kinakua vipi? O: Kuvitaga kuliha mu liviruka zana? T: Ukuaji huu umefikia wapi? O: Avakulundu valala vingiiyi niliteva lia T: Wazee waliingia na kuulizana swali hilo. O: Kutula vukulu na vozele Andimi ilingana akevanga avana veve avikula mmakula ma avaalukiza muvuyanzi naavasavira izingavi nuvugaasu. T: Andimi alikuwa akiwapasha tohara watoto wake kwa marika kasha kuwakuza kwa furaha huku akiwatakia mema na kuwaachia Baraka O: Avandu valala vavola amakula yi miihilani,vuli likula na galio ma vahela ahenayo T: Watu walisema ya kwamba kila rika na mambo yake kasha kuachia hapo O: Navandi vavoola kuladiva nikutirana ku mwiima gwa vaguuga. T: Wengine waliona kuwa wangepata taabu wakishikilia desturi za kina babu O: Avandi navo vatevananga vuki sikolohola amagaasu mu miima ja vaguuga kandi kolole amagaasu mu miima ja kalunu ma kugazuganyie halala, gave nigo aga kwumbakira uluhya T: Wengine walikuwa na maoni ya kwamba tuchukue miila na desturi za kale tuchanganye na za hivi sasa na mwishowe kuanza kujijenga upya na waliyoyapata O: Agaveye mu barwa yiyi T: Yaliyomo katika barua hii O: Mirembe vaamitu T: Salamu kwa watoto wetu O: Uluhya lwa murogooli T: Desturi za wamaragoli O: Ekekevo cha muloogoli T: Upashaji tohara wa wamaragoli O: Imijilu T: Tambiko O: Umanyi ku? T: Je, wajua? O: Miyinzi je kamiti mbia nayive noveye Andimi iligina ovoola ndi T: Ukiwa kama Andimi unadhani nini kuhusu hii maoni yah ii kamati mpya? O: Kokola ki mbula kuladinyiliza nu kuyuminya uluvaamba lwa dada mulogolina mma kalyesa? T: Tutafanya nini ili kujenga msingi wa dada mmaragoli na mama Kalyesa? O: Tariku koo. T: Hebu taja O: Kwumbakira musaala ki? T: Tulijengea mti upi? O: KISUNGURA NE SIMBA T: SUNGURA NA SIMBA O: Kale muno yaliho Isimba. T: Hapo zamani za kale palikuwepo na simba. O: Yatsia kwenya chokulia mumi navutswa siyanyola inyama yosi yo kwita dave. T: Alienda kutafuta chakula mwituni lakini hakupata mnyama yeyote wa kuua. O: Lwa vwaduka hamugolova, yaganagana kwilana yengo. T: Ilipofika jioni, alifikiria kurudi nyumbani. O: Lw natsitsanga, yalola luhangaywa. T: Alipokuwa akienda, aliona pango. O: Yaganagana ndi nuvulahi vivien mu, ma ihigili niiva inyama yosi yakaatsi kwigama mu. T: Alifikiria kuingia ndani aone iwapo mnyama yeyote amejikinga ndani. O: Hakekeke, Kisungura chatsa nikiduka ha kiliango. T: Punde si punde, sungura akaja mlangoni. O: Chalola tsinden vatiru tsie simba. T: Aliona nyayo za simba. O: Chafunyilitsa malusu nikimanya isimba ifws yingiyi mu luhangaywa. T: Alinusianusia na akajua kuna uwezekano wa simba kuwa ndani ya pango hilo. O: Kisungura chaganagana nicheteva: "Namanye ndi uvulungi?" T: Sungura aliwaza na kujiuliza : “ Nitajuaje ukweli?” O: Chasingila hambeta ho muliango niketeva: T: Alisimama kando ya mlango na kuuliza: O: “Mirembe munyumba yange". T: “Hamjambo waliomo” O: Lwe Isimba yahulira yahanzuka, “Mirembe". T: Simba aliposikia alijibu kwa sauti, “Sijambo.” O: Lwe Kisungura chahurila mwoyo, chatiguka tsimbiru. T: Sungura aliposikia sauti alitimua mbio. O: Isimba yalonda ku navutswa siyakenyola mba. T: Simba alimfuata lakini hakumpata. O: ENGOKO NE LIIVE T: KUKU NA MWEWE O: Kale muno engoko yali nuvulina ne liive. T: Hapo zamani kulikuwa na urafiki kati ya kuku na mwewe. O: Vakolanga vindu vyavo vyosi halala. T: Walikuwa wakifanya mambo yao pamoja. O: Kandi vakonyananga muvudinyu vwosi. T: Tena walikuwa wakisaidiana katika shida zote. O: Lidiku lirala engoko yatsia kusava liive logembe evegere avaana vayo liisu. T: Siku moja kuku alienda kumwomba mwewe wembe atumie kunyolea watoto wake nywele. O: Liive liamanya niliha engoko logembe. T: Mwewe alimpa kuku wembe. O: Engoko yavegera vaana vayo. T: Kuku alinyolea watoto wake. O: Na kigira vwali nivudukanga vudiku siyamala kuvega vosi mba. T: Na kwa vili usiku ulikua ukikaribia hakumaliza kunyoa wote. O: Yavega avaana vavaga vatigala vavaga. T: Aliwanyoa watoto watatu wakasalia watatu. O: Engoka yavolera vaana vatigala na vavegwe mugamba kigira yenyanga itsie kuva henzera chokulia cha hamuglova. T: Kuku aliwaambia waliosalia kuwa watamyolewa keshoye kwa vile alitaka kwenda kuwataftia chakula cha jioni. O: Yavugula logembe nivika munyumba manetsia. T: Alichukua wembe akaweka chumbani kasha akaondoka. O: Akaana kalala kavugula logembe nikatanga kukinira, Kamanya nikagotitsa. T: Kitoto kimoja kilichukua wembe kikaanza kuchezea,mwishowe kilipoteza. O: Lidiku lialondaku, liive liatsa koteva logembe Iwalio. T: Siku ilipofika mwewe alifika kuulizia wembe wake. O: Engoko yihuya munyumba mwosi navutswa siyanyola logembe mba. T: Kuku alitafta chumbani kote lakini hakupata wembe huo. O: Yateva vaana vosi nivambakana. T: Aliwauliza wanawe wote lakini wakakana. O: Engoko yagada liive ikikiri kovegera avaana vosi. T: Kuku alimdanganya mwewe kwamba bado hajamaliza kuwanyoa wanawe wote. O: Lwe liive liahulira ndio, liasinyika niliekuba ku mwana we engoko puu. T: Mwewe aliposikia hayo, alikasirika na kuchupia motto wa kuku pu! O: Nelitsia kulia. T: Akaenda kumla. O: Lidiku lialondaku liive liatsa kandi nilivugula mwana wundi we engoko. T: Siku iliyofuata mwewe alikuja tena akachukua motto mwingine wa kuku. O: Engoko nayo yatanga kusangala sagala hasi niyenyanga logembe lwe liive. T: Kuku naye alianza kuchakurachakura chini akitafuta wembe wa mwewe. O: Kuduka na kalunu engoko isagalanga hasi ni yenya logembe Iwe live, ne live livugulanga viminyu vye engoko kigira likikiri kohevwa logembe lwalio. T: Hadi wa leo kuku bado huchakurachakura chini akitafuta wembe wa mwewe, naye mwewe huchukua vifaranga wa kuku kwa sababu bado hajapewa wembe wake. O: EVELIA NA KANYONYI KEKE T: EVELIA NA KIDEGE CHAKE O: Evelia yali muyayi mugeri ligalli muno T: Evelia alikuwa mvulana mwerevu Sana O: Yatula hango natsia kuluta mulimi gwavo gwa maduma T: Alitoka nyumbani akaenda kuona shamba yao ya mahindi O: lwayaduka mu yalola linyonyi Ni liritsa liduma T: Alipofika huko aliona ndege akila hindi O: Yageritsa kuligumira, navutsa liabulika nirivitsa ku musara gwa ahimbi T: Alijaribu kulishika lakini lilipa Na kuenda Kwa mti uliokuwa karibu O: Evelia yirana yengo naganaga chanyala kukola T: Evelia alirudi nyumbani na kufikiria cha kufanya O: Yamanya nalola nivulahi kutumikira ilwimbo T: Aliona ni vizuri kutumia wimbo O: Yalomba vulimbo vwiruvwe vulahi rarike mumukobo T: Alitengeneza ulimb o wake vizuri akaweka kwenye mkebe O: lwa vwacha mugamba ,Evelia yirana murimi gwavo yigwo T: Kulipo kucha siku iliyofuata ,Evelia alirudi kwa hile shamba lao O: Yavugura vulimbu nanaala ku lidsuma liyadola linyonyi ni lilitsa ma nabama liyadola linyonyi ha masalas T: Alichukuwa ulimbo akapachika kwenye hindi aliloona ndege likila akajificha kando ya mti O: lwa kanyonyi katsa kalia liduma virenge vyahanda mu vulimbu T: Wakati ndege alienda kula hindi miguu ilikwama kwenye ulimbo O: Lwakatsoma mu liduma numunwa kandi guhanda mu T: Venye kalidona kwenye hindi na mdomo tena ukakwama O: Eveliayatula hayali niyibami nanyagula na gumira kanyonyi yako T: Evelia aliondoka alipokuwa amejificha akakimbia na kushika Yule ndege O: Yayanza na seka seka na tum tuma T: Alifurahia na kucheka cheka na kuruka ruka O: Nabama T: Akajificha O: Niyivisa T: Akajificha O: MUHONJA NE LINANI. T: MUHONJA NA ZIMWI O: Kale muno valiho vaana vaviri avavisandu T: Hapo zamani za kale palikuwepo watoto wawili yatima O: Muyayi yalangangwa Agulakiraka no mukaana yalangangwa Muhonja T: Mvulana aliitwa Agulakiraka na msichana aliitwa Muhonja O: Baba wavo yava rekera tsing’ombe sita T: Baba yao aliwaachia ng’ombe sita O: Mulidala liavamenyamu,manani galimu manyingi muno T: Kijijini walimoishi kulikuwepo na mazimwi wengi O: Lwa Agulakiraka yatsitsanga kwaya tsing’ombe,Muhonja yihaniranga munyumba ma alinda kuduka Iwo muyayi wavo yatsanga ma yimba ulwimbu ku Muhonja yigula muliango T: Wakati Agulakiraka alikuwa akiwapeleka ng’ombe malishoni ,Muhonja alikuwa anajifungia ndani ya nyumba anangoja hadi ndugu yake atakaporejea na anaimba wimbo ndio Muhonja afungue mlango O: Muhonja,Muhonja, Muhonja, Muhonja Ndula kwaya Muhonja Vyayo vyosi Muhonja Vya magondi Muhonja vye tsiang’ombe Muhonja tsigulira Muhonja T: Muhonja, Muhonja, Muhonja, Muhonja natokakuchunga Muonja mifugo wote Muhonja mifugo wa kondoo Muhonja mifugo wa ng’ombe Muhonja nifungulie Muhonja O: Uganani gwa huliritsanga lwa Agulakiraka yimbanga T: Zimwi lilikuwa likimskiliza Agulakiraka alipokuwa akiimba O: Gwatsa Agulakiraka niyakatsia kwaya tsing’ombe gutanga kwimba T: Lilimngoja Agulakiraka kama amewapeleka ng’ombe malishoni likaanza kuimba O: Muhonja higula muliango T: Muhonja fungua mlango O: Gunani yinwo gwamulia T: Zimwi hilo lilimla O: Agulakiraka yatsa nanyola masahi T: Agulakiraka alirudi akapata damu O: Yanyola gunani yigwo na gotema munda Muhonja natula mu naveye mwoyo T: Alipata zimwi hilo na akalikata kwa tumbo Muhonja akatoka ndani akiwa hai O: valio na vuyanzi voyanzi muno T: Waliokuwepo wakawa na furaha mno O: MUKANA WADEKA KU LINANI T: MSICHANA ALIYEOLEKA KWA ZIMWI O: Kale muno ligali, yaliyo mukaana wavahira ku musatsa T: Hapo zamani palikua na mschana aliyeoleka kwa bwana O: Musatsa mvu vamanya naloleka ng”ani yali linani. T: Bwana mwenyewe alionekana kuwa Ni zimwi O: Vamenya halala madiku manyingi kuduka nivanyola omwana T: Waliishi pamoja siku nyingi hadi wakapata mtoto O: Kigira miyinzi minyingi jia hango, galoleka vahenzi umuleri unyala kuvalelera mwana wavo T: Kwa sababu ya kazi nyingi za nyumbani iliwabidi watafute mlezi anayeweza kumlea mtoto wao O: Mukana uyu yamanya niyirana wavo kuvugula amwavo weve kuva muleri wavo. T: Mschana huyo alirudi nyumbani kwao na kumchukua ndugu yake kuwa mlezi wao O: Lidiku lindi mukaana wadeka ku linani uyu vatsia kulima mulimi gwali ihale mu kivanda. T: Siku moja mschana aliyekuwa ameoleka kwa zimwi huyu walienda kulima shamba ambalo lilikuwa mbali mtoni O: Lwayinuka hamugolova, yanyola muleri nataveye hango dave. T: Alipotoka kazini jioni alimkosa mlezi nyumbani O: Lwayateveritsa yanyola ndi linani yili liali nilimuliye ni kitigaye kihanga T: Alipoulizia alipata kuwa zimwi hili lilikuwa limemkula imebakia mifupa. O: Linani yilio liamanya nilililomba indumba kutula ku kihanga chatigala. T: Zimwi hilo liliunda ngoma kutoka kwa mifupa iliyokuwa imebaki. O: Vuli hamugolova muleri walivwa ne linani yimbanga ndi: T: Kila jioni mulezi aliyekulwa na zimwi alikuwa akiimba hivi: O: Ndemu ndemu-ndemu nderema, ndemu ndemu-ndemu nderema, O: Yagada mama-ndemu nderema, T: Alidanganya mama-ndemu nderema, O: kwenyanga muleri-ndemu nderema, T: tunataka mulezi-ndemu nderema, O: mbugumange-mbuudu mbududu. T: Mbugumange-mbuudu mbududu O: mukali oyo yamanya niyiruka ku linani niyirana wavo. T: Mwanamke huyo alitoroka kwa lile zimwi akarudi kwao O: Lero lera lulala T: Leo lea mara moja. O: Lea aleraa lero T: Lea sasa analea. O: Lirala lirala lira T: Lile tawi moja la ndizi lililonyauka O: Lira liiroli lirere T: Lile limeona kipaza sauti O: Baba T: Ise O: TUPU T: Vuza O: ula Baba T: Baba yule O: Lola lirere lira T: Ona lile tawi ndizi lililonyauka O: Alala uloli lirere T: Alala ameona kipaza sauti O: aleraa T: analea O: Libiiba T: Tanki O: Abaabu T: Abaabu (Jina la mtu) O: Alolaa libiiba lira. T: Anaona tanki lile. O: Abaabu ula alolaa libiiba. T: Yule Abaabu anaona tanki. O: Uloli libiiba lirala lira. T: Ameona lile tanki moja. O: Libaabu alola baba T: Libaabu anaona baba O: Uloli baba ula. T: Ameona yule baba O: Ulolaa lirala lira T: Unaona lile tawi la ndizi lililonyauka O: Ole lirere lirala T: Uone kipaza sauti kimoja O: Liiru T: goti O: Lideede T: Nzige O: Lola Lidede Lideeden' T: Ona nzige ……… O: Liiru lirala. T: Goti moja. O: Lola liiru lirala lira. T: Ona lile goti moja O: Luulu alolaa liiru T: Luulu anaona goti. O: Uloli liiru lira T: Ameona goti moja. O: Lea alolaa liiru lira T: Lea anaona lile goti. O: Lola liiru lira liiruli T: Ona lile goti linauma. O: Lidebe T: Debe O: Idiidi T: Mugongoni O: Lubada T: Chapii O: Libada T: Bata O: (Lu)deru lulala T: Sinia moja O: Luvivu T: Reki O: Avalala valola luderu. T: Baadhi yao wanasema sinia. O: Uloli luvuvi lula. T: Umeona reki ile. O: Aviivi vaadola luderu lulala. T: Wezi waliokota sinia moja. O: Vaalola avalalu vaavo veere T: Waliona wendawazimu wao pekee O: Liduudu lirala T: Liduudu (aina ya ndege) mmoja O: Adede alolaa lubada T: Adede anaonna chapii. O: Alolaa lidede lira. T: Anaona ngize mmoja. O: Aliriraa idiidi T: Analilia mgongoni. O: Lubada T: Chapii. O: Wavu ? T: Kwa nani? / Wa nani? O: Luvuvi T: Spider/………. O: vuvi T: Vibaya O: Wiva T: Uliiba O: Wavo T: Kwao O: Wovo ula T: Yule wako O: weve T: Wake/ Kwake O: wavu T: Kwa nani? / Wa nani? O: Avavo vavivaa luvuva T: Wajaluo wanachakura magugu kwa reki O: Aviivi vivaa vivava T: Wezi huiba vipimio / ratili O: Lola luvivu lula T: Ona reki ile. O: Valolaa vulavu vula T: Wanaona mwangaza ule. O: Alolaa luderu lulala lula T: Anaona ile sinia moja. O: Adede alolaa wavo T: Adede anaona kwao. O: Walola wali ula T: Ulimuona yule tena? O: Wawalola yaali wavu? T: Uliyemuona alikuwa wa nani? O: Lola wali ula aliraa T: Ona yule tuliyeona analia O: Yivuvaa T: Anameza kwa mpigo O: Yereera T: Ananing’inia O: Yee T: Ndio O: Yayaa T: (Ng’ombe) anakula nyasi/nyazi O: yeeye T: Anafagia O: aliraa T: Analia O: aleraa T: Analea O: ligera lirala T: Mtihani mmoja O: Yeyaa iyoyo yiyi T: Anafagia hii yako O: Yee avolaa aleeya iyoyo T: Ndipo, anasema atafagia hii yako O: Ayuya yayaa yeyo T: Ayuya (mtu) ananalisha (mifugo) huko O: Vayoyaa iyaavo yiyi T: Wanazoa hii yao. O: Valola yavo vayoyaa T: Wanasema wao wanazoa. O: Ayavaa iyeeye yiyi T: Anachimba hii yake. O: Uyu yiivuvaa iyeeye T: Huyu anajufunda yake. O: Uloli luveere lulala lula T: Umeona lile titi moja? O: Logera lulala lula luveeye kuludiigi T: ……. Ile moja iko kwa ukuta O: Yivi viveeye vibaga viviri T: Hawa ni paka wawili. O: Lola Aliguula na Ababu vereraa T: Ona Aligula na Ababu wananing’inia. O: Vaalola vivuudu viviri. T: Wanaona panya wawili. O: Aliriraa lirere T: Analilia kipaza sauti. O: Vaalola vivala virala T: Wanaona baadhi ya sehemu za dunia. O: Liguyaguyi T: Buibui O: lola liguyaguyi T: Ona buibui O: Guuga agulaa ligulugulu T: Babu ananunua mbuni. O: Viiva agogo gala T: Wanaiba ile yako O: Lola lugaga lula T: Ona ile ua O: Vaaloli agaavo gala T: Wameona ile yao. O: Avalala vaalola yaga T: Baadhi yao wanayaona haya O: Gala gali agogo T: Ile ilikuwa ni yako. O: Uloli liguyaguyi lira T: Umeona yule buibui? O: Anuunaa T: Ananyonya O: Nuuna T: Nyonya O: Ana anuunaa T: Ana ananyonya. O: Lola anuunaa T: Ona ananyonya O: Anuunaa T: Ananyonya O: Ula anagiraa ligali T: Yule anadaka kweli O: Alola inuuniru yoluveere T: Anaona nyonyo ya titi O: Uyu yanuuna inuuniru T: Huyu alinyonya nyonyo. O: Aleyo yania naniina T: Aleyo alikunya akikwea O: Avana veeve vanunaa T: Watoto wake wananyonya. O: Yalola uyu nanonera T: Aliona huyu akitumia raslimali vizuri O: aloli livoho lirala T: Ameona fungu moja. O: Livoho lira nirikekeke T: Lile fungu ni dogo. O: Kiduuda kirala kiveeye yo T: Tayari pakiti moja ipo O: Kaana kaavo kala kaaloli livoholi T: Kale katoto kao kameona fungu O: Kola nulera akaana yaka T: Lea huyu mtoto kwanza O: Alolaa kaana nekiduuda kirala T: Anaonal mtoto akidunda sawasawa O: Ulere akaana vulahi ligali T: Lea mtoto vizuri kabisa. O: Avaana vahanaa magina malahi T: Watoto wanapeana mawe mazuri. O: Alolaa ahane vulahi T: Anaona apeane vizuri. O: Aheehe haveeye aheere T: Pake pako bure. O: Hano nahoho naho nahaavo T: Hapa ni kwako ama ni kwao? O: Daudi yahana galana T: Daudi ………… O: Vala navaana vahaani T: wale ni watoto wakarimu. O: Haana yalola uyu nahanaa. T: Haana aliona huyu akipeana. O: Yaalola lunaalo lunene T: Aliona eneo kubwa. O: Vavoolere vahere yahoo. T: Waambie wakife hapo. O: Ahaana T: Anapeana O: mama T: Mama O: miima T: Tabia/ desturi O: amuulu T: Mapua O: Mama aleraa T: Mama analea. O: mavere T: mtama O: maveere T: Maziwa O: mavuyu T: Mayayi O: Kala T: Kata O: akaana T: Katoto O: Lola akaana kaavo kala T: Ona kale katoto kao O: Lola akaana kala kahaanaa kimuga T: ona kale katoto kanapeana kibuyu. O: Kaveeye akaana kakekeke T: Haka ni katoto kadogo O: Yaka nakaana koko T: Haka ni katoto kako O: Lola akaana kaveeye nekiduuda mu mkono T: Ona kana pakiti kwa mkono. O: Mama aveeye mukali mulahi T: Mama ni mwanamke mzuri O: Aveeye nemiima mirahi T: Ana tabia nzuri. O: Yirana uhe akaana maveere T: Rudi umpe motto maziwa O: Akaana kaveeye namavuyu T: Katoto kana mayayi. O: Akaana kiiduya amalu T: Katoto kanajigonga magoti. O: Mama adekaa makaaya T: Mama anapika maduma vugila maganda. O: amaduuma T: Mahindi O: Yiirukaa ligali T: Anatoroka hakika O: Adekaa amuumu T: Anapika ilokauka O: Umukeere mulahi yahaa likuvi mu mulimi T: Nyanya mzuri anachuna kunde shambani. O: Yiiruka naavita naaseka T: Alitoroka akapita akicheka O: Yirurukaa ligali T: Anatoroka hakika O: Yiyi netaya yoyo naho yeye T: Hii ni taa yako ama yake? O: Mama aveeye ne taya T: Mama ana taa O: Muteeve akuhe itaya T: Muulize akupe taa. O: Akaana yako kiirukaa T: Haka katoto kanatoroka. O: Amadeede giirukaa avaana T: Nzige wanawatoroka watoto O: Livoho limaliye likoola T: Kifungu kimemaliza kamba ya ganda la ndizi O: Maria alugaa galaha T: Maria anasonga ugali polepole O: Mulogooli yaaleka litimu T: Maragoli ameacha mkuki. O: Likolove lireta luvuva T: Ndege analete sufi O: Vadeka madede na madeede T: Walipika debe nyingi O: Mulage guveeye mulirina T: Mulingoti uko kwenye shimo. O: Kale avaana vivikaa mamooli T: Kitambo, watoto walikuwa wanavaa ………….. O: Itaya T: Taa O: Rítimu T: Mkuki O: Tivula mateeva yaga T: Jibu haya maswali. O: Tovola ma utoove vulahi T: Chagua kasha utaje vizuri. O: Yiri niritimu lirahi T: Huu ni mkuki mzuri O: Leta litimu lira hano T: Lete ile mkuki hapa O: Daudi aveeye neritimu T: Daudi yuko na mkuki. O: Lira nelikolove linetu T: Ndege yule ni mnono. O: Mateeva yaga gavoola ki? T: Maswali haya ni ya nini? O: Yaaleta maguta ne kibiriti T: Alilete mafuta na kiberiti. O: Fana mafefe yafogoya Lifedete T: Labda Mafefe amezoofika maungo. O: Lifirira T: O: Afuvula T: Anatoa ngozi. O: mafa. T: Miba O: Fana muliru mumafefe T: Washa moto ………. O: Amafa gaveeye amugi kuli lufa T: Miba iliyo na makali kama shindano. O: Yiri nelifedete linene T: Hii ni ……………. Kubwa. O: Yiru lufana lufulu T: Hii inakaa kama pofu. O: Avaana yava valeta mafa T: Hawa watoto walilete miba. O: Vagumiyi mafa muugi T: Wameshika miba yenye makali. O: Kufane muliru kulugi vukima T: Tuwashe moto tusonge ugali. O: Uyu ni Ferida nauyu ni Febe T: Huyu ni Ferida na huyu ni Febe. O: Sara asimaa Susana T: Sarah anamuita Susana kwa ishara. O: Asava asosaa T: Asava anapumzika O: Setsu asigisaa lusasu T: Setsu anatupa ukuni. O: Avasuva vasomaa vitabu T: Avasuva (jamii fulani) wanasoma vitabu O: Kuunula lisoma lia sita T: Funua somo la sita O: Abaabu agonaa kukidali T: Abaabu analala kitandani. O: makasi T: Makasi O: Musa yalola likuuli naaliseka T: Musa aliona bundi akaickeka. O: Amakasi neisa viveeye kumesa T: Makasi na saa ziko mezani O: Wahulira kuli Avalogooli vaaduka Ivulaya ? T: Umewahi sikia jinsi Wamalagoli walifika Ulaya? O: Vaaduka yo nivakola vulahi. T: Walifika huko na wakafanya vizuri. O: Adagala nomulala kuyavo vaduuka yo kulola kivala. T: Adagala ni miongoni mwa wale waliofika na kujionea nchi za huko. O: Vaakola magera kuli vaalola. T: Walifanya mitihani jinsi walivyoweza. O: Vaavitayo amagera gaavo T: Huko walifaulu katika mitihani yao. O: Gaduukana yive ukole vulahi. T: Yafaa hata nawe ufanye bidii. O: Ukole kuli navo vaakola T: Ufanye jinsi walivyofanya wao. O: Ulolaa yaga gakaveeye malahi naho? T: Je, waona kama mambo haya ni sawa? O: Yee gaveeye malahi. T: Ndio, mambo haya ni sawa. O: Nuulola nigaveeye malahi ukole vulahi T: Iwapo unaona ni sawa, hata naweufanye bidii. O: Vaaduuka vulahi na viirana yinu vulahi T: Walifika huko na kurudi huku vizuri. O: Gaduukan amagera a dalola T: …………………………………………… O: Lijikolo liveeye kuliduuma T: Tai yuko kwa hindi. O: sima T: Ita kwa ishara. O: seka T: Cheka O: suula T: Kataa O: siisa T: Paka O: soosa O: saala T: Omba O: isa T: Saa O: Soma isaabu vulahi T: Soma hesabu vizuri O: Siisulula isaabu T: Futa hesabu O: Vugula ligina noho kisaala ulirase T: Chukua jiwe au kijiti ulilinge. O: Nutalirasa liramala maduuma T: Usipomulinga, atamaliza mahindi O: Majikolo gaveeye kumaduuma getu T: Tai wako kwa mahindi yetu. O: Galola maduuma gaveeye malahi. T: Wanaona mahindi ni mazuri O: Madiku ! T: Siku O: Ugalase giruke T: Wlinge watoroke O: Soma ameta yaga: Jumapili, Jumatatu, Jumanne, Jumatano, Alhamisi, ljumaa, Jumamosi T: Soma malina haya: Jumapili, Jumatatu, Jumanne, Jumatano, Alhamisi, ljumaa, Jumamosi O: Lugulu neridaala liveeye kukigulu T: Mji wa Luguli iko eneo la mwinuko O: Vasomi vaduukaaho madiku gosi T: Wanafunzi huhudhuri shule hapo kila siku. O: Veyaaho nahaveeye hanifu ligali T: Hupafagia na pako safi sana. O: Misaala jiveeyeho jirolekaa vulahi T: Miti iliyopo huvutia. O: Lidiku lirala muluuti yaduukaho T: Siku moja afisa wa elimu alitembelea shule. O: Yaavalola nivamukinira vukinu vulahi. T: Aliwauliza wakamchezea michezo mjzuri. O: Muluuti oyo yavoola vasoomi vaamukolera vulahi T: Afisa huyo alisema wanafunzi walimchezea vizuri. O: Kale muno Avalogooli vali nerihe T: Zama za kale Wamaragoli walipigana vita. O: Vaakubanira matimu nemivano novuta nevivaavi. T: Walipigana kwa mikuki, visu ,nyuta na njora. O: Vaakola vudamanu ligali T: Walikuwa wanafanya vibaya sana. O: Avalala kuvo sivahonaa T: Baadhi yao hawakunusurika. O: Vaatemagaa vasigu vaavo nivaviita ligali T: Waliwakata adui wao na kuwaua kabisa. O: Vaavugula mirimi nemitugu javo T: Walichukua mashamba na mifugo wao, O: Line liretaa vuveereri vunene muno mukivala T: Jambo hili lilisababisha huzuni nyingi duniani O: Muvule kuta matimu nemivano namahalo muvitu mekire vulahi T: Musiweke mikuki, visu, …………………………………… vizuri O: Induvatiru O: Kituunda O: Indimu O: anye. O: Yenya agule T: Anataka anunue O: Wataaga haliki inyaanya yoyo? T: Ni wapi ilikopanda nyanya yaka. O: Mkeere yagulaa inyaanya anyanye. T: Nyanya anchuna nyanyan aile. O: Yer yindi adeekere inyama. T: ….. ingine anapikia nyama. O: Inyama yomkeere iveeye kuluderu ney evindi iveeye volo? T: Nyama ya nyanya iko kwa uteo. O: Avakaana vaagula T: Wasichana wanachuna. O: Ulolaa induvatiru yiyi? T: Unaona wayo hii? O: Induvatiru indavu neindahi irolekaa ndi? T: Wayo safi na nzuri huonekanaje? O: Indimu indahi iveeye kumusaala. T: Ndimu nzuri iko mtini. O: Umundu yagulaa indimu yira. T: Mtu anachuna ile ndimu. O: Litunda liveeye lirahi. T: Tunda ni zuri. O: Litunda lirahi liigoti. T: Tunda zuri limepotea. O: Nuvulahi avandu vakoleki kumatunda? T: Ni nini watu wanaweza fanya kwa matatunda? O: Nikutaaga matunda kulakoleraki? T: Ni nini tunawezakunyia matunda tunayopanda O: Umundu wagulaa matunda ula ahira halıkı? T: Mtu anayechuna matunda huyapeleka wapi? O: Voola uvulahi vuveeye kumisaala. T: Taja umuhimu wa miti? O: Tivula amiita govulimu vulandaa mukivanda. T: Taja majina ya nyasi inayotambaa mtoni. O: Vulandaa ahekituunda kiveeye. T: Hutambaa yaliko makazi ya kumbikumbi. O: Musikaali yikalaa kukituunda naalinda vidundu mukivanda. T: Asikari hukalia nyumba ya kumbikumbi ashikapo zamu kutunza mimea mtoni. O: Aveeye mulindi mulahi. T: Yeye ni askali mzuri. O: Amagondi galondaa Amondo. T: Kondoo wanamfuata Amondo. O: Indimu inderere indulu. T: Ndimu telezinayu kali. O: Indohi iveeye kuligondi. T: ……… iko kwa kondoo O: kuludiiji. T: Kwenye kijikuta O: Unyala kukoleraki Munyolo? T: Ni nini unaweza fanya na nyororo? O: Avakaana haliki minyolo javo? T: Wasichana ………. wapi nyororo zao? O: Tivula amiita gamanyonyi gabulukaa yigulu T: Taja majina ya ndege wanaopaa angani. O: Linyinya nerinyonyi naho nenyama? T: Popo ni ndege au ni mnyama? O: Nimanyonyiki gakunyala kuha lunyaasi? T: Ni dege wepi tunaoweza kupatia dawa? O: Linyolonyolo likaveeye lunyaasi kuvandu nabos T: Je, kuna uwezekani kwamba linyolonyolo ni dawa? O: Mkali mugata yaavoha inyama mumakoola. T: Bibi mvivu amefunga nyama kwenye magamba ya ndizi. O: Yaviika inyama inyumu kusahani. T: Aliweka nyama ilokauka kwa sahani. O: Avandu yava venyaa vatindirane. T: Watu hawa wanataka kuchokozana. O: Munyolo T: Nyororo O: Inyaanya T: Nyanya O: Engoko T: Kuku O: Engeges T: ……… O: Engetsa T: Kiwavi O: Inyama T: Nyama O: Vosi vaamanya engoko. T: Wote wanajua kuku. O: Engoko engomeru eteraa mavuyu ganga mumuhiga? T: Kuku munono hutaga mayayi ngapi kila mwaka. O: Inyala kugonera mavuyu madiku ganga? T: Anaweza lalia mayayi siku ngapi? O: Engoko egoneraa iteraa mavuyu amakumi gavaga nokuvita. T: Kuku anayelalia hutaga mayayi zaidi ya kumi na tatu. O: Engege inyolekaa haliki? T: Ngege hupatikana wapi? O: Ingugi ininaa kumisaala. T: Tumbiri hupanda kwa miti. O: Engoko igoneraa madiku makumi gaviri nalirala. T: Kuku hulalia kwasiku ishirini na moja. O: Nogaa liduuma ndondolere engoko. T: Nachuna hindi nimgongolee kuku O: Engege iveeye nenyama indahi. T: Ngege ana nyama nzuri O: Ling'ohani T: ……… O: Ingavo T: Ngao O: Egengere T: Kengele O: Eng'ereng'ani iveeye yigulu. T: Nyota iko juu. O: Eng'ereng'ani yaakanga vudiku. T: Nyota hung’aa. O: Eng'ereng'ani ikoonyanga mundu kulola mukisundi. T: Nyota humsaidia mtu kuona gizani O: Musa akubaanga egengere. T: Musa anagonga kengele. O: Niimali kukuba ulanyagula. T: Ikishagonga utakimbia. O: Nuveeye munyaguli mulahi ulanguha kuduuka mulisoma. T: Ukiwa mkimbiaji mzuri, uafika shuleni karaka. O: Kegoye vaanyagula vulahi nivanyoola ingavo. T: Kegoye walikimbia vizuri wakashinda ngao. O: Yiyi ningavo ya Vavo. T: Hii ni ngao ya wajaluo O: Unyala kololaki mukisundi? T: Waweza ukaona nini gizani? O: Nikinduki kikukoonyaa kulola mukisundi? T: Ni nini hutusaidia kuona gizani? O: Niwumika yigulu mukisundi ulolaki? T: Ukiangalia juu wakati wa giza ni nini unaona? O: Niwumika yigulu mukisundi uliiduya kerenge. T: Ikiangalia juu wakati wa giza, utajikwaa mguu. O: Eng'ende niveeye mu kerenge iranuuna masahi. T: Funza akiwa mguuni ataninyonya damu. O: Ling'ohani ligonaa haliki mukisundi? T: Ling’ohani hulala wapi gizani O: Ligonaa mulose. T: Hulala penye magugu mutoni. O: Unyala kulirola numulika naho? T: : Je, unaweza kumuona ukimulika? O: Nuumulika lingʻohani lirabuluka. T: Ukimumulika ling’ohani atayoroka. O: Amang'ohani yaga gahimanga madeede. T: Hawa mang’ohani huwawinda nzige O: ig'ereng'ani T: Nyota O: Eng'ereng'ani niyaaguluka ula ola vulavu. T: Nyota akianguka utaona mwangaza O: Lumuli luveeye nuvulavu vukekeke. T: Mwenge huwa na mwangaza kidogo O: Namang'ang'a gagenda sigaviri mukivanda. T: Mang’ang’a hutembea mtoni wawiliwawili O: DIEGU NU MWANA T: NDIEGU NA MTOTO O: Kale ligali yaliho mukeere lieta lilie Ndiegu. T: Hapo zamani za kale, paliishi mama aliyeitwa Ndiegu O: Lidiku lilala inzala yaliho mu kivala enene ligali. T: Siku moja kukawa na janga la njaa ulimwenguni. O: Umukeere Ndiegu yatsia kusuma nanyola yo vyokulia niyatsa nadeka nalia niyima umwana weve. T: Ndiegu akaenda kuomba chakula, akapata na akaja akapika, akala na akamunyima mototo wake. O: Lwa vwacha mugamba mavwevwe, umwana yavuka ne inzala natsia kwenya vyokulia mumulitu. T: Keshoe asubuhi na mapema, mototo akaamuka mwenye njaa naye akaenda zake mwituni kutafuta chukula. O: Yanyola naleta, nadeka, nalia niyima mama weve, Ndiegu. T: Alipata, akalete, akapika akala na kumunyima mamake Ndiegu. O: Ndiegu yacheena umwana nagoonya mbula amuhe ku navutswa mwana yamugaya navola:- T: Ndiegu alilaani mototo na kubembeleza ili amugawie chakula kidogo lakini mototo alikataa na kumkejeli:- O: Ndakogera ng'oo! T: Hata kionjo huonji, ng’oo! O: Avatende lwavahulira kuli yatsia kusuma nadeka niyima umwana weve, vamuteva: T: Majirani waliposikia jinsi alivyoenda kuomba chakula akapika na kumunyima mwanawe, walimuuliza: O: “Kigiraki kalunu wenyanga umwana akuheku chokulia chiche?" T: “Kwa nini sasa unataka mototo akugawie chakula chake?” O: Avatende vamanya vatanga limusekelitsa, nivamudiginya nivimba Iwimbu yilu: T: Majirani wakanza kumukejeli, wakimukunakuna huku wakiimba wimbo huu: O: Ndiegu akatsia kusuma, akima umwana. T: Ndiegu alienda kuomba chakula, akamunyima mtoto O: No mwana akatsia kusuma, akima Ndiegu T: Naye mtoto akaenda kujitafutia, akamunyima Ndiegu O: Ndiegu vavaa, ukariranga guu, T: Hakika Ndigu, eti unalia O: Tsunu, Tsunu, Tsunu, Tsunu, T: Tsunu, Tsunu, Tsunu, Tsunu (Tanakali) O: Kutula Iwene yilwo Ndiegu kandi siyamanya yime mwana weve chokulia mba, kandi mwana siyima mama weve chokulia mba. T: Tangu siku hiyo, ndiegu hajawhi kumunyima mwanawe chakula, na vivyo hivyo mototo hajawahi munyima mamake chakula. O: Vamenya ne mirembe nu vusangali. T: Pamoja wanaishi kwa amani na upendo. O: VAKALAGI T: WAAMUZI O: 4 24 4 Inyinga yeyo Debora,muprofeti, wowo? T: Wakati huo Debora,nabii,wako? O: Kunangwa Baraka ya sulu mukali wa Lapidothu, niye ya kala-nguta kutulwa mu kigulu kya Taboru, gira Israeli inyinga yeyo. T: Ndiposa Baraka ya sulu mke wa Lapidothi ndiye aliyeamua kutoka juu mlima wa Taboru,sababu Israeli wakati huo. O: Naye ya navandu tsielfu likumi va mu londa.menya isi welikindu lya Debora Hagati T: Naye na watu elfu kumi wakamfuata. Hakuwa wa kabila la Debora katikati. O: 15 Na Yahova ya salanya Sisera, na ha Rama ha Beth-eli mu kivali kye-magari gege gosi,nelihe lilye lyosi, vigulu kya Efiraim: Navana va Israeli nobwogi bwekivali imbiri wa Baraka: Vanegira kutsia ku Debora kukala- na Sisera yika ku ligari lilye,na girwa. T: 15 Na Mungu akawaachilia sisera na Rama kwa Beth-eli katika dunia ya magari yake yote.Na vita vya ke vyote, vilima vya Efraim watoto wa Israeli kwa makali ya upanga mbele ya Baraka: Wakapanda kwenda kwa Debora Kuamua na Sisera akashuka katika gari lake na akakimbi O: 6 Naye ya tuma mundu ku-yiruka nevirenge T: Naye alituma mtu akatoroka kwa miguu O: 16 Navutswa Ba langa Baraka mwana wa Abinoam ku-raka ya Londerera magari zana, twula Kedesh-nafitali, na a mbolera, nelihe, lilye, kuduka Haroshethu lya Yahova, Nyasaye wa Israeli,si ya Tsihiri; nelihe lyosi lya Sisera lyaya haana munwa,na a vola, Utsie ku yuwa nobwogi bwekivali: Si ha tigala kigulu kya Taboru,na u hile halala nomundu kali mulala.nive avandu tsielfu likumi tsyavana T: Lakini waliita Baraka wa Abinoam kutimiza ndio akafuatilia magari yenyewe kutoka Kedeshnafitali,na akaniambia na vita vyake kufika Haroshethu ya Mungu, bwana wa Israeli si makabila ni vita vyote vya Sisera yenye alipeana ruhusa na akasema uende kilibaki kilima cha Taboru na upeleke pamoja na mtu hata mmoja wawe na watu elfu kumi za watoto. O: 17 Navutswa Sisera yiruka nevilenge va Nafitali na tsyavana va Zebuloni? T: Lakini Sisera akakimbia kwa miguu ya Naftali na za watoto wa Zebuloni? O: Virenge vivye na a duka mu lihema lya T: Miguu yake ilimfikisha kwa hema yake O: 7 Na inze nda ku sundira, ha mugera Jaeli mukali wa Heberi Mukeni;gwa Kishon, Sisera,munene welihe kigira ha li nemirembe hagati ha lya Jabin, halala na magari gege nobu-Jabin mwami wa Hazoru,nenyumba nyingi bwavandu veve;nan da mu ya Heberi Mukeni. T: Na mimi nakusongezea, nakumshtua Jaeli mke wa Heberi Mukeni; ya kishon, Sisera, mkubwa wa vita kwa sabasbu hakukuwa na amani kati ya Jabin pamoja na magari yake labda Jabin mkuu wa Hazuru, na nyumba nyingi za watu wake; nilmpa Heberi Mukeni. O: 18 Na Jaeli ya vika mmkono gugwo. T: Na Jaeli aliweka mkono wako O: 8 Na Baraka twula kuvugana na Sisera, naya mu ya volera mukali uyo, Ive nu u va nu volera, U girunkane, wingire, mwami utsia halala ninze, hene yahoo inze wange, u girunkane wingire ahange;ndatsia;navutswa ive nu u va nu uu ta tia kindu. T :Na Baraka walipotoka kukutana na Siseri, na akamwambia bibi huyo, wewe kama unasema ubadilike uingie ,mkuu uende pamoja nami, hapo yu mimi kwangu, ubadilike uingie kwangu nitaenda lakini wewe kama utaogopa kitu O: Naye ya girunkana ni vula kutsia ninze, inze si ndatsia mba.yingira ahehe mu lihema,naye ya mu, naye ya mu. T: Na yeye alibadilika akakosa kuenda naye mmi sitaenda.Aliingia kwake kwa hema.Akafagia ndani .Naye akasema ukweli mimi ntaendapamoja nawe O: 9 Naye ya vola, Ligali inze nda tsia huuma nengubo T :Naye akasema ukweli mimi nitaenda pamoja nawe O: 19 Naye ya mbo halala nive;navutwsa,ulugenda lwa lera, Mwadza,u mbe amadzi make u tsitsanga ku si lu ;la ku ha ubukumi;keke nwe; kigira mbeye nobuluhu. T: Naye akamwambia pamoja nawe; lakini mwendo tafadhali nipe maji kidogo maana nina kiu O: Kigira ki yahova a la gulidza Sisera naye ya kunula ichupa ya amavere,nokumuvika mu mukono gwomukali T: Kwa sababu Mungu atauza Sisera naye alifungua chupa ya maziwa na kumwekea kwa mkono wa mwanamke. O: Na a mu ha a nwe, ma ya mu huuma kunangwa Debora ya singira, na a kandi. T: Na akampa akunywe ili Debora asimame na ingine. O: 20 Naye ya mbolera, ive u tsia Kedesh halala na Baraka. T: Naye akamwambia ,niende na Kedesh pamoja na Baraka O: 10 Na singire mu kiliango kyelihema, na ga Baraka ya vugannya halala avandula va ku vosi mundu ni yadza ku ive, va zebuloni na Naftali ya tsia nokukuteva, na a vola, A yeye hano Kedesh;navandu tsielfu likumi vane-mundu ku vosi? Hene yahoo u la gira ha virenge vivye:na Debora tivula, Auwa, si a veye ho. T: Na akasimama kwenye mlango wa hema ,na ya Baraka akakutanisha pamoja watukwa wote mtu akikuja kwako Zebuloni na Nafitali alienda na kuuliza na akasema kwake hapo Kedeshi; na watu elfu kumi na wanne watu wote? Wapi hapo utampata na mguu yake na Debora akasema hapana hamna O: 21 Hene yanegira halala naye yahoo Jaeli mukali wa Heberi ya T: Ndipo akapanda pamoja naye hapo Jaeli mke wa Heberi O: 11 Na Heberi Mukeni yavukana vugula kivambo kilala, na a vugula kutwula ku vakeni, kali kutwula ku inyundu mmkono gwigwe,nay a tsia avana va Hobabu mukwasi wa Musa, kuye galaha, nay a mukupira kiva na yombaka lihema lilye ihale kuli ha mbo zana mu lunyanyiru, nakyo kya kereremu kya zaanaim, ki veye himbi vita buvu ni kingira hasi;kigira ya li T: Hapo Jaeli bibi wa Heberi na Mukeni aliamka akachukua kigingi kimoja na akachukua kutoka Vakeni hata kutoka kwa nyundo yake na akaenda na watoto wa Hobabu shemeji wa Musa kwake polepole na alimpiga silaha na akajenga hema yake ambayo iko mbali sana kwa jamzi O: Mu tsindolo tsinene kigira ya luha; T: Kwa usingizi mnono kwa sababu alichoka O: 12 Na va volera Sisera,Baraka ma ya kudza. T: Na akawaambia Sisera ,Baraka amekufa O: 22 Na, henza lwa mwana wa Abinoam u mali kwanegera Baraka ya londa Sisera, Jaeli ya tsia mkigulu T: Nakaangalia, kama mtoto wa Abinoam amemaliza kukwea mlima.Baraka alifuata Siseria,Jaeli akaenda kwa mlima wa Taboru O: 13 Kunangwa kuvugana na ya mu volera, Sisera ya vungidza magari gege gosi Hamba, nda ku mannya mundu wa halala , amagari tsimia tsitano na wenyangaa T: Ndiposa washirikiane naye, alimwambia Sisera akaya kusanya magari yake yote njoo, ntakuonyesha mtu pamoja na magari elfu tano kama unataka O: Naye ya tsia kuye;tsine angekivya,navandu vosi ava li henza,Sisera ya li na a goni ha zana halala naye, ku twula Haroshethu Iya na a kudzi, -nikivambo kya li mu T: Naye akaenda na watu wote wale watakao tizama, Sisera alikuwa amelala hapo pamoja naye kutoka Haroshethu alikuwa amefariki –na kigingi kilikuemo O: Tsihiri, kuduka ku mugera gwa tsinyanyiru tsitsye T: Makabila kufika kwa mito ya vikulio vyake O: Kishon. T: Kishon O: 14 Na Debora ya volera T: Na Debora akamwambia O: 23 kunangwa Nyasaye ya guuta Baraka, Vuka ;kigira ku lidiku yili Jabin mwami wa Kanani imbiri wa Yahova u viki Sisera mmukono avana va Israeli ku lidiku yilyo, gugwo;Yahova si ya tsia imbiri |24 Na mukono gwavana va Israeli T: 24 Basi hivyo Mungu akamshinda Baraka, inuka maana siku hii Yabin Bwana wa Kanani mbele ya Mungu umueke Sisera kwa mkono watoto wa Israeli ili sik hiyo Mungu hakuenda mbele O: 24 Na mkono wa bwana Israeli T: Na mkono wa wana wa Israeli 5. 1 VA KALAGI -Waamuzi 0: 17 gwa li netsingulu ku Jabin mwami wa Mwinye avikalanga ku visero Kanani,kuduka iwa va dividza No mwinye ava gendaga ku jabin mwami wa Kanani. T: Ilikuwa na nguru kwa Jabin kiongozi wenu wanao keti kwenye ngozi Kanani kufika alikoteswa wanaotembea kwa Jabim mkuu wa Kanani O: Inzira. T: Njia 0: Hene yahoo Debora na Baraka T: Hapo Debora na Baraka mbali na kelele za hao O: 11 Ilhale Ligali ku lioga iya yava T: Mbali na kelele za hao 0: Mwana wa Abinoam vimba kuavalasanga mibano, ha va da lidiku yili, ni va vola, ha nga amadzi, T: Mtoto wa Abinoam aliimba akirusha visu siku hiyo na wakasema peana maji kwa sababu wakuu walitangulia katika O: 2 Kigira avanene avimiri mi Israeli, Ha zaa va la landidza amakuva Ki gira avandu ave haana avene gevikolwa vyobulungi vya Ya I nobulaliri, T: Kkwa sababu wakuu walitangulia katika Israeli hapo wakaeneza ujumbe kwa sababu watu wako wapeane wenyewe matendo mazuri nay a kupendeza O: Hova, Mu gasidze Yahova T: Mungu abariki Mungu O: Vikolwa vyobulungi vyelyameha T: Vitendo vya ukweli vitaongoza O: 3 Mu hulire, Omwinye avami; mu lilye mu Israeli, T: Sikieni enyi wafalme;sikieni Israeli O: Tegidze amatu ,O mwinye ava-Hene yahoo va Yahova va E nene; T: Tegeni maskio enyi wakuu, watu wa Mungu wakuu O: Sulunguta kuduka ha viribwa, T: Teremka kufika kwa viribwa O: Inze, yee inze ,ndimbira Yahova; T: Mimi ndiye mimi, namwimbia Mungu O: 12 Vuka, Debora; sig ! Inze ndimbira Yahova lidzomi-a vuka,vuka, wimbe Iwimbu; T: Amka, amka, Debora; mimi na mwimbia Mungu namshukuru, amka, amka imba wimbo O: Nywa, Nyasaye wa Israeli. T :Kunywa, Mungu wa Israeli O: Singira, Baraka, u hile avelilanya T: Simama Baraka usikie O: 4 Yahova, Iwa ive u twula mu Seiru ,lilyo , umwana wa Abinoam.Lwa u genda kutwula mu mulimi 13 Hene yahoo iya sulunguta litigala T: 4 Bwana ulipotoka katika Seiru yako wewe mtoto wa Abinoam. unapotembea kutoka kwa shamba O: 13 Hene yahoo iya sulunguta litigala T: 13 ndipo waliteremka mabaki O: Gwa Edom, T: Ya Edomu O: Ivyanene navandu; Lirova iya degera, neligulu iya Yahova ya sulunguta kigira inze tonyatonya,ku vetsngulu T: Ya wakuu na watu; nchi ilitetema mbingu ya Mungu iliteremka kwa sababu mimi nadondosha kwa wenye nguvu O: Yee, malesi ga tonya amadzi. T: Yee, mbingu zilidondoza maji 14 kutwula mu Efiraimu va sulunguta T: kutoka Efraim walikeremka 5 Vigulu vya degera imbiri wal avekitinya kyavo ki veye mu Yahova, T: Milima ikayeyuka mbele yao kilicho kwa kwa Mungu O: Amaleki; yeye, kuduka Sinai zana kya degera Na Benjamini, a londanga hagati T: Amaleki, yeye kufika Sinai kwenyewe kukatetemeka na Benjamini, anafuata katikati OI imbiri wa T: Mbele ya O: Ha vandu vovo; Yahova, Nyasaye wa Israeli T: Pa watu wako; Bwana Mungu wa Israeli O: Kutwula Makiru avamehanga va T: Kutoka makiru maliwali wa. O: Sulunguta, T: Teremka O: 6 Mu madiku ga Shamigari mwana Nokutwula Zebuloni, ava guni T: 6 katika siku za shamkari mtoto kutoka Zebuloni,amewashika. O: Ranga impimbo yomung’ondi. T: Ita fimbo ya mwandishi O: Mu madiku ga Jaeli, tsinzira T: Kwa siku za Jaeli, njia O: 15 Avanene va iskari va li halala na tsinene tsya li bugura avandu, T: 15 Na wakuu wa Isakari walikuwa pamoja na vikuu kuchukuwa watu O: Debora; Na vagendi va genda ku tsinzira kuli ya li , Baraka a veye T: Debora na watembezi walitembea kwa njia kama Isakari alivyo kuwa Bakari O: 1 tsya haluvega. T: Za kando hiyo O: Ndiyo; T: Hivyo O: 7 Avameha va gota mu Israeli, Va | Va nyagula kwingira mwivona ha gota, T: 7 maliwali walikoma katika Israeli,walikimbia kuingia wakapotea O: Virenge vivye. T: Miguu yake O: Kuduka Iwa inze Debora nda T: Kufika iwe mimi Debora nilipo O: Himbi ku migera gy Rubeni vuka, T: Karibu na mito ya Rubeni amka. O: Lya li ho Lisaavira Ligali Lye Lwa inzenda vuka, mama mu myoyo. T: Kulikuwepo na maombi kabisa vile mimi niliamka mama kwa roho O: VAKALAGI T: WAAMUZI O: 4 24 4 Inyinga yeyo Debora,muprofeti, wowo? T: Wakati huo Debora,nabii,wako? O: Kunangwa Baraka ya sulu mukali wa Lapidothu, niye ya kala-nguta kutulwa mu kigulu kya Taboru, gira Israeli inyinga yeyo. T: Ndiposa Baraka ya sulu mke wa Lapidothi ndiye aliyeamua kutoka juu mlima wa Taboru,sababu Israeli wakati huo. O: Naye ya navandu tsielfu likumi va mu londa.menya isi welikindu lya Debora Hagati T: Naye na watu elfu kumi wakamfuata. Hakuwa wa kabila la Debora katikati. O: 15 Na Yahova ya salanya Sisera, na ha Rama ha Beth-eli mu kivali kye-magari gege gosi,nelihe lilye lyosi, vigulu kya Efiraim: Navana va Israeli nobwogi bwekivali imbiri wa Baraka: Vanegira kutsia ku Debora kukala- na Sisera yika ku ligari lilye,na girwa. T: 15 Na Mungu akawaachilia sisera na Rama kwa Beth-eli katika dunia ya magari yake yote.Na vita vya ke vyote, vilima vya Efraim watoto wa Israeli kwa makali ya upanga mbele ya Baraka: Wakapanda kwenda kwa Debora Kuamua na Sisera akashuka katika gari lake na akakimbi O: 6 Naye ya tuma mundu ku-yiruka nevirenge T: Naye alituma mtu akatoroka kwa miguu O: 16 Navutswa Ba langa Baraka mwana wa Abinoam ku-raka ya Londerera magari zana, twula Kedesh-nafitali, na a mbolera, nelihe, lilye, kuduka Haroshethu lya Yahova, Nyasaye wa Israeli,si ya Tsihiri; nelihe lyosi lya Sisera lyaya haana munwa,na a vola, Utsie ku yuwa nobwogi bwekivali: Si ha tigala kigulu kya Taboru,na u hile halala nomundu kali mulala.nive avandu tsielfu likumi tsyavana T: Lakini waliita Baraka wa Abinoam kutimiza ndio akafuatilia magari yenyewe kutoka Kedeshnafitali,na akaniambia na vita vyake kufika Haroshethu ya Mungu, bwana wa Israeli si makabila ni vita vyote vya Sisera yenye alipeana ruhusa na akasema uende kilibaki kilima cha Taboru na upeleke pamoja na mtu hata mmoja wawe na watu elfu kumi za watoto. O: 17 Navutswa Sisera yiruka nevilenge va Nafitali na tsyavana va Zebuloni? T: Lakini Sisera akakimbia kwa miguu ya Naftali na za watoto wa Zebuloni? O: Virenge vivye na a duka mu lihema lya T: Miguu yake ilimfikisha kwa hema yake O: 7 Na inze nda ku sundira, ha mugera Jaeli mukali wa Heberi Mukeni;gwa Kishon, Sisera,munene welihe kigira ha li nemirembe hagati ha lya Jabin, halala na magari gege nobu-Jabin mwami wa Hazoru,nenyumba nyingi bwavandu veve;nan da mu ya Heberi Mukeni. T: Na mimi nakusongezea, nakumshtua Jaeli mke wa Heberi Mukeni; ya kishon, Sisera, mkubwa wa vita kwa sabasbu hakukuwa na amani kati ya Jabin pamoja na magari yake labda Jabin mkuu wa Hazuru, na nyumba nyingi za watu wake; nilmpa Heberi Mukeni. O: 18 Na Jaeli ya vika mmkono gugwo. T: Na Jaeli aliweka mkono wako O: 8 Na Baraka twula kuvugana na Sisera, naya mu ya volera mukali uyo, Ive nu u va nu volera, U girunkane, wingire, mwami utsia halala ninze, hene yahoo inze wange, u girunkane wingire ahange;ndatsia;navutswa ive nu u va nu uu ta tia kindu. T: Na Baraka walipotoka kukutana na Siseri, na akamwambia bibi huyo, wewe kama unasema ubadilike uingie ,mkuu uende pamoja nami, hapo yu mimi kwangu, ubadilike uingie kwangu nitaenda lakini wewe kama utaogopa kitu O: Naye ya girunkana ni vula kutsia ninze, inze si ndatsia mba.yingira ahehe mu lihema,naye ya mu, naye ya mu. T: Na yeye alibadilika akakosa kuenda naye mmi sitaenda.Aliingia kwake kwa hema.Akafagia ndani .Naye akasema ukweli mimi ntaendapamoja nawe O: 9 Naye ya vola, Ligali inze nda tsia huuma nengubo T: Naye akasema ukweli mimi nitaenda pamoja nawe O: 19 Naye ya mbo halala nive;navutwsa,ulugenda lwa lera, Mwadza,u mbe amadzi make u tsitsanga ku si lu ;la ku ha ubukumi;keke nwe; kigira mbeye nobuluhu. T: Naye akamwambia pamoja nawe; lakini mwendo tafadhali nipe maji kidogo maana nina kiu O: Kigira ki yahova a la gulidza Sisera naye ya kunula ichupa ya amavere,nokumuvika mu mukono gwomukali T: Kwa sababu Mungu atauza Sisera naye alifungua chupa ya maziwa na kumwekea kwa mkono wa mwanamke. O: Na a mu ha a nwe, ma ya mu huuma kunangwa Debora ya singira, na a kandi. T: Na akampa akunywe ili Debora asimame na ingine. O: 20 Naye ya mbolera, ive u tsia Kedesh halala na Baraka. T: Naye akamwambia ,niende na Kedesh pamoja na Baraka O: 10 Na singire mu kiliango kyelihema, na ga Baraka ya vugannya halala avandula va ku vosi mundu ni yadza ku ive, va zebuloni na Naftali ya tsia nokukuteva, na a vola, A yeye hano Kedesh;navandu tsielfu likumi vane-mundu ku vosi? Hene yahoo u la gira ha virenge vivye:na Debora tivula, Auwa, si a veye ho. T: Na akasimama kwenye mlango wa hema ,na ya Baraka akakutanisha pamoja watukwa wote mtu akikuja kwako Zebuloni na Nafitali alienda na kuuliza na akasema kwake hapo Kedeshi; na watu elfu kumi na wanne watu wote? Wapi hapo utampata na mguu yake na Debora akasema hapana hamna O: 21 Hene yanegira halala naye yahoo Jaeli mukali wa Heberi ya T: Ndipo akapanda pamoja naye hapo Jaeli mke wa Heberi O: 11 Na Heberi Mukeni yavukana vugula kivambo kilala, na a vugula kutwula ku vakeni, kali kutwula ku inyundu mmkono gwigwe,nay a tsia avana va Hobabu mukwasi wa Musa, kuye galaha, nay a mukupira kiva na yombaka lihema lilye ihale kuli ha mbo zana mu lunyanyiru, nakyo kya kereremu kya zaanaim, ki veye himbi vita buvu ni kingira hasi;kigira ya li T: Hapo Jaeli bibi wa Heberi na Mukeni aliamka akachukua kigingi kimoja na akachukua kutoka Vakeni hata kutoka kwa nyundo yake na akaenda na watoto wa Hobabu shemeji wa Musa kwake polepole na alimpiga silaha na akajenga hema yake ambayo iko mbali sana kwa jamzi O: Mu tsindolo tsinene kigira ya luha; T: Kwa usingizi mnono kwa sababu alichoka O: 12 Na va volera Sisera,Baraka ma ya kudza. T: Na akawaambia Sisera ,Baraka amekufa O: 22 Na, henza lwa mwana wa Abinoam u mali kwanegera Baraka ya londa Sisera, Jaeli ya tsia mkigulu T: Nakaangalia, kama mtoto wa Abinoam amemaliza kukwea mlima.Baraka alifuata Siseria,Jaeli akaenda kwa mlima wa Taboru O: 13 Kunangwa kuvugana na ya mu volera, Sisera ya vungidza magari gege gosi Hamba, nda ku mannya mundu wa halala , amagari tsimia tsitano na wenyangaa T: Ndiposa washirikiane naye, alimwambia Sisera akaya kusanya magari yake yote njoo, ntakuonyesha mtu pamoja na magari elfu tano kama unataka O: Naye ya tsia kuye;tsine angekivya,navandu vosi ava li henza,Sisera ya li na a goni ha zana halala naye, kutwula Haroshethu Iya na a kudzi, -nikivambo kya li mu T: Naye akaenda na watu wote wale watakao tizama, Sisera alikuwa amelala hapo pamoja naye kutoka Haroshethu alikuwa amefariki –na kigingi kilikuemo O: Tsihiri, kuduka ku mugera gwa tsinyanyiru tsitsye T: Makabila kufika kwa mito ya vikulio vyake O: Kishon. T: Kishon O: 14 Na Debora ya volera T: Na Debora akamwambia O: 23 kunangwa Nyasaye ya guuta Baraka, Vuka ;kigira ku lidiku yili Jabin mwami wa Kanani imbiri wa Yahova u viki Sisera mmukono avana va Israeli ku lidiku yilyo, gugwo;Yahova si ya tsia imbiri |24 Na mukono gwavana va Israeli T: 24 Basi hivyo Mungu akamshinda Baraka, inuka maana siku hii Yabin Bwana wa Kanani mbele ya Mungu umueke Sisera kwa mkono watoto wa Israeli ili sik hiyo Mungu hakuenda mbele O: 24 Na mkono wa bwana Israeli T: Na mkono wa wana wa Israeli O: 17 gwa li netsingulu ku Jabin mwami wa Mwinye avikalanga ku visero Kanani,kuduka iwa va dividza Nomwinye ava gendaga ku jabin mwami wa Kanani. T: Ilikuwa na nguru kwa Jabin kiongozi wenu wanao keti kwenye ngozi Kanani kufika alikoteswa wanaotembea kwa Jabim mkuu wa Kanani O: Inzira. T: Njia O: Hene yahoo Debora na Baraka T: Hapo Debora na Baraka mbali na kelele za hao O: 11 Ilhale Ligali ku lioga iya yava T: Mbali na kelele za hao O: Mwana wa Abinoam vimba kuavalasanga mibano, ha va da lidiku yili, ni va vola, hanga amadzi, T: Mtoto wa Abinoam aliimba akirusha visu siku hiyo na wakasema peana maji kwa sababu wakuu walitangulia katika O: 2 Kigira avanene avimiri mi Israeli, Ha zaa va la landidza amakuva Kigira avandu ave haana avene gevikolwa vyobulungi vya Ya I nobulaliri, T: Kkwa sababu wakuu walitangulia katika Israeli hapo wakaeneza ujumbe kwa sababu watu wako wapeane wenyewe matendo mazuri nay a kupendeza O: Hova, Mu gasidze Yahova T: Mungu abariki Mungu O: Vikolwa vyobulungi vyelyameha T: Vitendo vya ukweli vitaongoza O: 3 Mu hulire, Omwinye avami; mu lilye mu Israeli, T: Sikieni enyi wafalme;sikieni Israeli O: Tegidze amatu ,O mwinye ava-Hene yahoo va Yahova va E nene; T: Tegeni maskio enyi wakuu, watu wa Mungu wakuu O: Sulunguta kuduka ha viribwa, T: Teremka kufika kwa viribwa O: Inze, yee inze ,ndimbira Yahova; T: Mimi ndiye mimi, namwimbia Mungu O: 12 Vuka, Debora; sig ! Inze ndimbira Yahova lidzomi-a vuka,vuka, wimbe Iwimbu; T: Amka, amka, Debora; mimi na mwimbia Mungu namshukuru, amka, amka imba wimbo O: Nywa, Nyasaye wa Israeli. T: Kunywa, Mungu wa Israeli O: Singira, Baraka, u hile avelilanya T: Simama Baraka usikie O: 4 Yahova, Iwa ive u twula mu Seiru ,lilyo , umwana wa Abinoam.Lwa u genda kutwula mu mulimi 13 Hene yahoo iya sulunguta litigala T: 4 Bwana ulipotoka katika Seiru yako wewe mtoto wa Abinoam. unapotembea kutoka kwa shamba O: 13 Hene yahoo iya sulunguta litigala T: 13 ndipo waliteremka mabaki O: Gwa Edom, T: Ya Edomu O: Ivyanene navandu; Lirova iya degera, neligulu iya Yahova ya sulunguta kigira inze tonyatonya,ku vetsngulu T: Ya wakuu na watu; nchi ilitetema mbingu ya Mungu iliteremka kwa sababu mimi nadondosha kwa wenye nguvu O: Yee, malesi ga tonya amadzi. T: Yee, mbingu zilidondoza maji O: 14 kutwula mu Efiraimu va sulunguta T: kutoka Efraim walikeremka O: 5 Vigulu vya degera imbiri wal avekitinya kyavo ki veye mu Yahova, T: Milima ikayeyuka mbele yao kilicho kwa kwa Mungu O: Amaleki; yeye, kuduka Sinai zana kya degera Na Benjamini, a londanga hagati T: Amaleki, yeye kufika Sinai kwenyewe kukatetemeka na Benjamini, anafuata katikati O: OIimbiri wa T: Mbele ya O: Ha vandu vovo; Yahova, Nyasaye wa Israeli T: Pa watu wako; Bwana Mungu wa Israeli O: Kutwula Makiru avamehanga va T: Kutoka makiru maliwali wa. O: Sulunguta, T: Teremka O: 6 Mu madiku ga Shamigari mwana Nokutwula Zebuloni, ava guni T: 6 katika siku za shamkari mtoto kutoka Zebuloni,amewashika. O: Ranga impimbo yomung’ondi. T: Ita fimbo ya mwandishi O: Mu madiku ga Jaeli, tsinzira T: Kwa siku za Jaeli, njia O: 15 Avanene va iskari va li halala na tsinene tsya li bugura avandu, T: 15 Na wakuu wa Isakari walikuwa pamoja na vikuu kuchukuwa watu O: Debora; Na vagendi va genda ku tsinzira kuli ya li , Baraka a veye T: Debora na watembezi walitembea kwa njia kama Isakari alivyo kuwa Bakari O: 1 tsya haluvega. T: Za kando hiyo O: Ndiyo; T: Hivyo O: 7 Avameha va gota mu Israeli, Va | Va nyagula kwingira mwivona ha gota, T: 7 maliwali walikoma katika Israeli,walikimbia kuingia wakapotea O: Virenge vivye. T: Miguu yake O: Kuduka Iwa inze Debora nda T: Kufika iwe mimi Debora nilipo O: Himbi ku migera gy Rubeni vuka, T: Karibu na mito ya Rubeni amka. O: Lya li ho Lisaavira Ligali Lye Lwa inzenda vuka, mama mu myoyo. T: Kulikuwepo na maombi kabisa vile mimi niliamka mama kwa roho KI TABU KYA EZ ARA 1K unangwa mmuhiga gwokutanga nomukono gwa kirusi gw a Kurusi mwami wa Persia, kudukidza likuva lya Yahova ku munwa gwa Jeremia, Yahova yavukidza mwoyo gwa kirusi mwami wa persia, na ya landidzamu mu bwami bwibwe bwosi,na ng’oda likuva lilye na a vola. 2 Kurusi mwami wa Persia a volanga, Yahova, uyu Nyasaye womigulu u heye inze ubwami bwosi bwelirova; na u lagi inze mwombakire inyumba ha Yerusalemi, li veye mu Yuda. 3 U veyeku mwinye mu avandu veve vosi,Nyasaye wewe a ve naye, yanegire Yerusalemi, li veye mu Yuda, na yombake inyumba ya Yahova, Nyasaye wa Israeli (uyu niye Nyasaye), iveye ha Yerusalemi. 4 Noku vosi u li tigala, hosi ha a menyanga mumenyi, avandu va veye ahehe va hambe, ava Nebukadinezaru mwami mu konye kumuha ifetha, nethahabu, wa Babuloni ya vugula kutsia nayo neviju, nemitugu lugano lugano, ku- Babuloni, navo virana Yerusalemi na vita kindu ki li haanirwa inyumba ya Nyasaye i veye mu Yerusalemi, nomwoyo gwobuyanzi. 5 Hene yaho va singira avali mitwe gyetsinyumba tsyavaguga va Yuda na Benjamini, navasalisi,na Valevi, kali vosi ava Nyasaye ya vukidza myoyo gyavo va duke kwanegira kutsia kwombaka inyumba ya Yahova i veye ha Yerusalemi. 6 Na yava vosi ava menya ku tsimbega tsyavo va vika tsingulu mmakono gavo kigira va va ha viju vyefetha,nethahabu, neviju, nemitugu lugano lugano, na vindu vyobuguli budinyu, kuvita vindu vyosi vya haanwa nomwoyo gwobuyanzi. 7 Kandi Ku-rusi mwami ya twulidza viju vyenyu-mba ya Yahova, vya Nebukadinezaru ya leta kutwula Yerusalemi, na ya li ni vi vika mu inyumba yavanyasaye veve; 8 viju yivyo vyosi Kurusi mwami wa Persia ya vi twulidza nomukono gwa mitheredathu mulindi wobutugi bwa akiba,naye ya vilidzira sheshibaru,munene wa juda. 2. 10 EZARA ma kumi gatano na lilala. 10 Avana Bani, tsimia tsitano na indala makumi gane na vaviri, 11 Avana va Bebai, tsimia tsitano na indala na gaviri na vavaka. 12 Avana va Azigadi, elfu na tsimia tsiviri na makumi gaviri na vaviri. 13 Avana va Adonikam, tsimia tsitano na indala na makumi gatano na lilala na va- Harim, elfu nelikumi na vatano na tano na mulala. 14 Avana va Bigi-vaviri. Ol vai, tsielfu tsiviri na makumi gatano 40 Ku Valevi: avana va Jeshua na na vatano na mulala. 15 Avana Kadimieli, ku avana va Hodavia, VR Adini, tsimia tsine na makumi makumi gatano na gaviri na vane. Katano na vane. 16 Avana va Ateri, 41 Ku avimbi: avana va Asafu, imia wa Hezekia, makumi gatano na gane indala na makumi gaviri na vatano na vatano na vavaka. 17 Avana va na vavaka. 42 Avana va yavo Bezai, tsimia tsivaka na makumi valindi vemiliango: avana va Shalum, Kaviri na vavaka. 18 Avana va navana va Ateri, navana va Talimon, Jora, imia indala nelikumi na vaviri. navana va Akubu, navana va Hatita, 19 Avana va Hashum, tsimia tsi- navana va Shobai, vosi halala ya li viri na makumi gaviri na vavaka. imia indala na makumi gayaka na 80 Avana va Gibari, makumi gatano vatano na vane. na gane na vatano. 21 Avana va 43 Ku Vanethini: ayana ya Ziha, Beth-lehem, imia indala na makumi navana va Hasufa, nayana va Taba kaviri na vavaka. 22 Avandu va othu; 44 navana va Keroso, navana Netofa, makumi gatano na vatano va Siaha, navana va Padon, 45 na na mulala. 23 Avandu va Anatho- vana va Lebana, navana va Hagaba, thu, imia indala na makumi gaviri navana va Akubu, 46 navana va na vatano na vavaka. 24 Avana va Hagabu, navana va Shamulai, na Azimavethu, makumi gane na vaviri. Avana va Kiriath-arim, Kefira, Beerothu, tsimia tsitaņo na talviri na makumi gane na vavaka.26 Avana va Rama na Geba, tsimia titano na indala na makumi gaviri na mulala 27 Avandu va Mikimasi, Asina, navana va Meunim, navana va Imin indala na makumi gaviri na Vaviri. 28 Avandu va Betheli na Ai, navana va Hakufa, navana ya Hari talmia tsiviri na makumi gaviri na Vivaka. 29 Avana va Nebo, ma-vana va Mehida, navana va Harasha, kumi gatano na vaviri. 30 Avana va Magibishi, imia indala na makumi gatano na vatano na mulala.va Nezia, navana va Hatifa. Bi Avana va Elam wa kaviri, elfu netelmia tsiviri na makumi gatano na moni: avana va Sotai, navana va Vane. 32 Avana va Harim, tsimia Hasoferethu, navana va Peruda, lolvala na makumi gaviri, 33 Avana Va Lodi, Hadidi, na Ono, tsimia tsitano na tsiviri na makumi gaviri na va Shefatia, navana va Hatili, navana vatano. 34 Avana va Yeriko, tsimia tilvaka na makumi gane na vatano. Avana va senaa ,tsielfu tsivaka na tsimia tsivaka na makumi gavaka 2. 59 EZARA 59 Yava nivo avanegira kutwula Teli-mela, Teli-harasha, na Kerubu, na Adan, na Imeri; navutswa yava si va nyala kulolekidza tsinyumba tsyavaguga vavo, kinga kisukululwi kyavo, ni va va ni va li Vaisraeli:60 ku avana va Delaia, navana va Tobia, navana va Nekoda, avandu tsimia tsitano na indala na makumi gatano na vaviri. 61 Noku avana vavasalisi: avana va Habaia, navana va Hakozu, navana va Barizilai, wa navamwavo veve avasalisi, na Zeru kwa mukali ku vakana va Barizilai babeli mwana wa Shealitieli, nava. Mugileadi, na ya langwa ku lieta mwavo veve, ni vombaka bwali bwa lyavo. 62 Yava venya kitabu kya- Nyasaye wa Israeli, va duke kuhaana meta gavo mu yavo ava validzwa kubwo vihaanwa vyokusambwa, kull kulonda visukululwi, navutswa si kya ga ng'odwa mu lilaga lya Musik nyoleka mba: kigira yaga va volwa kuva avadamano, na va twulidzwa mu avobusalisi. 63 Na mwamehi ya kigira va tia va volera, si ga va dukira kulia vindu vitakatifu ligali mba, kuduka lwa musalisi wa Urim na Thumim a singira. 64 Livugana lyosi halala va li avandu tsielfu makumi gane na tsivirini netsimia tsivaka na makumi gatano na lilala, 65 halala navatumekiri vavo vasatsa na vakali, navo vali avandu tsielfu tsitano na tsiviri netsimia tsivaka na makumi gavaka na vatano na vaviri: na va li na avokwimba avasatsa navakali tsimia tsiviri. 66 Netsiparasi tsya li tsimia tsitano na tsiviri na makumi gavaka na tsitano na indala; netsinyumbu tsyavo tsya li tsimia tsiviri na makumi gane na tsitano; 67 na tsing'amia tsyavo tsya li tsimia tsine na makumi gavaka na tsitano; netsisukiri tsya li tsielfu tsitano na indala netsimia tsitano na tsiviri na makumi gaviri. 68 Kandi avalala ku va li mitwe na gyetsinyumba tsyavaguga, lwa va duka ha inyumba ya Yahova, ya li mu Yerusalemi, va haanira inyumba ya Nyasaye nomwoyo gwobuyanzi kugisingeridza mbugono bwayo 69 va haana kuli va nyala, nokuvika mu akiba yemiyinzi, tsipaundi tsyethahabu tsielfu makumi gatano ne lilala na indala, netsiratili tsyefetha tsielfu tsitano, netsingubo tsyavasalisi mia. 3. 9 EZARA - 4. 12 mwayo vavo vandi, avasalisi na ku leta kukuvika hano. 3 Navutswa Valevi, na vosi ava twula mulyadi- Zerubabeli na Jeshua, na avandi ave kidzwa kuduka Yerusalemi, na va mitwe gyetsinyumba tsyavaguga mu tovola Valevi, ava duka mihiga ma-Israeli, va va volera, Mwinye simu kumi gaviri nokuvita, va duke kuva veye nekindu nekwinye mu lyomba avalindi vemiyinzi gyenyumba ya kira Nyasaye wetu inyumba: navu Yahova. 9 Hene yaho Jeshua ya tswa kwinye avene na avene ku singira halala navana veve nava-lombakira Yahova, Nyasaye wa Isra mwavo veve, Kadimieli navana veve, eli, kuli mwami Kurusi mwami wa avana va Yuda, halala, va duke kuva Persia ya ku laga+ 4 Hene yaho avahenzi ku yavo ava kolanga miyinzi avandu vekivala va kola makono mu inyumba ya Nyasaye: avana va gavandu va Yuda amadedekere, no Henadadi, halala navana vavo nava- kuvanyankidza lwa va li mu lyo mwavo Valevi. 10 Kandi lwa avo-mbaka, 5 kandiva laga avayoli mbaki va tema muse gwelitempeli lya kuhing'ana navo, va duke kugayidza Yahova, va vika vasalisi ni vivikilisaavira lyavo, madiku gosiga taingubo tsyavo nokuva nevisiliva, na Kurusi mwami wa Persia, kuduka Valevi avana va Asafu va veye nevi-inyinga yelyameha lya Dario mwami kuli, kwidzominya Yahova, kuli lilaga wa Persia. 6 Na inyinga yelyameha lya Daudi mwami wa Israeli. 11 Na lya Ahasueru, mu litanga lyelyameha vembirana avene na avene mu lilye, avandu yavo vang'oda makuva lidzominya nelisantidza Yahova, ni gokuyala avandu va Yuda na Yeru va vola, Kigira a veye mulahi, kigira salemi. taimbabasi tsitsye tsi veye ku Israeli 7 Na mmadiku ga Aritashashita netsyemihiga nemihiga. Navandu avandu yava Bishilam, na Mithire vosi va ginga myoyo gyavo ni va dathu, na Tabeeli, na avakye veve hanzuka, lwa vidzominya Yahova, vandi ya tigala, va ng'odera Ari Idgira muse gwenyumba ya Yahoya tashashita mwami wa Persia; na Ku mali kutemwa. 12 Navutswa mang'oda gebaruwa zana ga ng'odwa yanyingi ku vasalisi, noku Valevi, mu tsinduguta tsye Kisiria, na ya noku yavo ava li mitwe gyetsinyumba lang'aminya yago lya li mu lulimi tayavaguga, avasakulu ava li ni valwe Kisiria 8 Rehum munene lola inyumba yokutanga, lwa muse wekina na Shimshai mung'odi, va kwenyumba yiyi gwa temwa imbiring'odera Aritashashita mwami iba wetsimoni tsyavo, va lira nomwoyo ruwa ku lugano yilu ku Yerusalemi: munene; avalala vanyingi va hanzuka 9 ma Rehum munene wekina ya nobuyanzi: 13 kuduka avandu si ng'oda na Shimshai mung'odi, na VA nyala kwavukanya hagati heliyoga avakye vavo vandi, Avadinai, na lyemyoyo gyobuyanzi, neliyoga lyeli-Vaafarisathuki, na Vataripeli, na lira lyavandu; kigira avandu vaa Vaafarisi, na Vaarikevi, na Vababu hanzuka ligali, neliyoga lya hulirwa loni, na Vashushaniki, na Vadehai, Thale ligali. na Vaelam, 10 na avetsihiri tsindi A Kunangwa avasigu va Yuda na tsya Osinapari munene wobukumi, Be njamini lwa va hulira avana ve-ya leta, nokuvavika mu lidala lya Ivadikidzwa vombakiranga Yahova; Samaria, nomu rivala rindi vya tigala Nyanaye wa Israeli, litempeli; 2 hene engereka wo Mugera, mirembe. Yaho visunda himbi ku Zerubabeli, 11 Yaga nigo mang'oda gebaruwa molu mitwe gyetsinyumba tsyava-ya va hilira Aritashashita mwami: eura, nokuvavolera, leki kwombake Avatumekiri vovo avandu vengereka halala nemwinye; kigira kwinye wo Mugera, mirembe. 12 Ga ma kwenyanga Nyasaye wenyu, kuli nyekane ku ive mwami, Vayuda mwinye mu kolanga; nokumiitira vanegira kutwula ku ive va duka ku Vihaanwa kutwula ku madiku ga kwinye ha Yerusalemi; vombakanga Henri-hadon mwami wa Asuria, wal lidala lyobwebaali nelidamano, na va 51 5 4. 13 EZARA 5. 11 maliye madigi galyo, nokulomba mise, vaniga. 24 Ma miyinzi gyenyumba ghalyo. 13 Ga manyekane kalunu ya Nyasaye ya li mu Yerusalemi gya ku ive mwami, lidala yili ni lyomba-hera; na gaya hera kuduka ku muhiga kwa, na madigi galyo ni ga malilidzwa, gwa kaviri gwelyameha lya Dario si va la tunga kodi kinga ubusutu, mwami wa Persia. kinga mitungu, nanyima wago avami 5 Ma avaprofeti, muprofeti Hagai, va la va vutswa. 14 Kunangwa nomuprofeti Zekaria mwana wa kigira kwinye va ku litsanga munyu Ido, va profetera Vayuda ava li mu gwenyumba yobomi, si ga ku dukhra Juda na Yerusalemi; na va profetera kulola mwami ni yononywa, kigira ku lieta lya Nyasaye wa Israeli. yaga ku tumi nokuvolera mwami; 2 Hene yaho Zerubabeli mwana wa 15 wenye mu kitabu kyetsinyinga Shealitieli, na Jeshua mwana wa tsyavaguga Vovo: na ndiyo u la Jozadaku, va singira, na va tanga nyola mu kitabu zana kyetsinyinga, kwombaka inyumba ya Nyasaye ya nokumanya lidala yili li veye lidala li ha Yerusalemi; na avaprofetiva lyobwebaali, nelyokuleta ku avami Nyasaye va li halala navo, kuva ligota, noku vivala, kandi avandu konya. 3 Inyinga yeyo Tatenai wa yava va tanga bwebaali mbivala li mwamehi engereka wo Mugera, na yivyo ku matsyambiri; nelidala yili Shetharu-bozenai, na avakye vavo, lya dividzwa kigira yaga. 16 Kuva tsia kuvo, ni va va volera makuva mannya mwami, lidala yili ni lyomba- yaga, Ni bwaha wa mu laga kwo kwa, na madigi galyo ni ga maliri-mbaka inyumba yiyi, nokumala lidigi? dzwa, kigira yaga ive si u la va neki-4 Hene yaho kwa va volera makuva dieli kyekivala engereka wo Mugera yaga, ameta gavandu va kolanga mba. bw ombaki yibu ni vanga bwaha 17 Hene yaho mwami ya leta liti- 5 Navutswa imoni ya Nyasaye wayo vula ku vanga Rehum munene, na ya li ku vakulundu va Vayuda, na ni Shimshai mung'odi, noku vakye vavo va va gayidza, kuduka lwa likuva avamenyanga mu Samaria, nomu Iya duka ku Dario, nokwiranyirwa kivala kindi engereka wo Mugera: litivula lyebaruwa ku makuva yaga, Mirembe. 18 Ibaruwa ya mwa nde- 6 Na mang'oda gebaruwa yeyo ya tera ya mala kusomwa havulavu Tatenai, mwamehi avekivala kya imbiri wange. 19 Na inze nda laga engereka wo Mugera, na Shetharus lyenya, na va mali kwenya, na ga bozenai, na avakye veve, Vaafari nyoleki lidala yili ku matsyambiri lya saki, ava li engereka wo Mugera, Vi li lyobwebaali ku avami, kandi bwe- hila ku mwami Dario; 7 va mu baali na kivihiri vya kolwa mulyo. hilire ibaruwa, nayo ya ng'odwa ama: 20 Va li yo avami avanene ku kuva yaga muyo: Ibaruwa yiyi i duke Yerusalemi, avameha ku kivala kyosi ku mwami Dario, mirembe midukiru, engereka wo Mugera; na va hebwa 8 Inkuva yiyi gi manyekane ku kodi, nobusutu, na mitungu. 21 Ku-mwami, kwa ingira mu kivala kya nangwa kalunu mu lombe lilaga lyo- Yuda, nokuduka ha inyumba ya kuniga avandu yavo va leke, na lidala Nyasaye munene, yombakwa na yili li vule kwombakwa, kuduka lwa magina manene, nemisala gya vikwa ndi haana lilaga, inze mwene. 22 Ka-mu madigi gayo; na miyinzi yigyo ndi mu gelihe mu ta va avagata mu gyi kolwa netsingulu, na gyi gasidzwa inkuva yiyi: kigira ki ubwoneku bu mmakono gavo. 9 Hene yaho kwi medeka neligotidza lyavami? te va avakulundu yavo, nokuvavolera 23 Hene yaho mang'oda gebaruwa yaga, Ni bwaha ya mu ha munwa yomwami Aritashashita lwa ya somwa kwombaka inyumba yiyi, nokumala imbiri wa Rehum, na Shimshai lidigi yili? 10 Kwa va teva ameta mung'odi, na vakye vavo, va tsia gavo kandi, kukumannya, kuduka bwangu Yerusalemi ku Vayuda, noku- kung'oda ameta gavandu avall valekidza miyinzi netsingulu noku- | mitwe gyavo. 11 Na va ku tivulira, 5. 12 EZARA 6. 11 ni va vola, Kwinye kwa li avatume-Kurusi ya laga lilaga yili: Ku makuva kiri ya Nyasaye womigulu nowelirova, genyumba ya Nyasaye i veye ha na kwombakanga inyumba yomba- Yerusalemi, inyumba yeyo yomba kwa mihiga miyingi gya vita, yo-kwe, ha viitiranga vihaanwa, nemise mwami munene wa Israeli yombaka gyayo gyi vikwe kuva midinyu na ya mala. 12 Navutswa inyima ligali; budiguluku bwayo li ve ligera wa yago vaguga vetu va vihiriridzalyamakono amakumi gatano na lilala, Nyasaye womigulu kuduka na a va nobugalamu bwayo amakono ma nobutima ligali, na a va vika mmu- kumi gatano na lilala; 4 ku livika kono gwa Nebukadinezaru mwamitsimbaso tsivaka tsyamagina manene, wa Babuloni, Mukalidei, niye wono- noluvaso lulala Iwemisala mihya; nnya inyumba yiyi, nokwadikidza nemitungu gyayo gyi tungwe kutwula avandu avene kutsia navo Babuloni. mu inyumba yomwami. 5 Kandi 13 Navutswa ku muhiga gwokutanga | viju vyethahabu nevyefetha vyenyu kwa Kurusi mwami wa Babuloni, mba ya Nyasaye, vya Nebukadine wwu mwami Kurusi ya laga inyumba zaru ya twulidza mu litempeli li veye yiyi ya Nyasaye yombakwe. 14 Ne-ha Yerusalemi, vya ya leta Babuloni, viju vyethahabu, nevyefetha vyenyu- vi galukidzwe, nokuhilwa kandi mu mba ya Nyasaye, vya Nebukadine-litempeli li veye ha Yerusalemi, sa Maru ya li ni ya vugula nokuvitwu-kilala mbugono bwakyo, na u vi vike lidza mu litempeli ya li mu Yerusa-mu inyumba ya Nyasaye. lemi, nokuvivika mu litempeli ha 6 Kunangwa kalunu, ive Tatenai, Babuloni, mwami Kurusi ya vi twu-mwamehi wekivala ki veye engereka lidza mu litempeli lya Babuloni, na wo Mugera, na Shetharu-bozenai, na YAvi vikammukono gwomundu avakye venyu, Vaafarisaki, ava veye mulala wa langwa Sheshibazaru, wa engereka wo Mugera, mwerehe mu ya vika kwameha; 15 naye ya mu ve ihale na ha zana: 7 mu leke volera, Vugula viju yivi, u tsie kuvi- miyinzi gyenyumba yiyi ya Nyasaye; vika mu litempeliha Yerusalemi, mu leke mwamehi wa Vayuda nava menyumba ya Nyasaye yombwakwe kulundu va Vayuda vombake inyu mbugono bwayo. 16 Hene yaho mba ya Nyasaye ha bugono bwayo. uyu Sheshibazaru, yadza na a tema 8 Halala na yaga mbaananga lilaga mine gyenyumba ya Nyasaye ya liku ga mu li kolera avakulundu va mu Yerusalemi: nokutwula inyinga Vayuda kigira lyombakwa lyenyumba yeyo kuduka kalunu i kyombakangwa ya Nyasaye: mu vindu vyomwami, li A i kikiri kumaliridzwa. 17 Kuna-vola li veye ku kodi yekivala ki veye wa kalunu, mwami na a va na a engereka wo Mugera, avandu yavo va lola bulahi, yenye mu inyumba ya hebwa bwangu mitungu, va vule ku akiba yomwami, i veye mu Babuloni, gayidzwa. 9 Noku vyosi kya va da alga va ni ga veye ndiyo, hene yaho ka, ku tsigiriki tsisoleli, noku mago mwami Kurusi ya laga inyumba ya ndi makole, noku avana vamagondi, Nyasaye yombakwe mu Yerusalemi; vyevihaanwa vyokusambwa vyoku nomwami a ku letere liyanza lilye ku haana ku Nyasaye womigulu; nenga makuva yaga. no nomunyu, na iwaini, na maguta, Hene yaho mwami Dario ya laga, kuli vasalisi va veye ha Yerusale na vo venya mu'inyumba yevitabu mi va li iola, va hebwe lidiku nelidiku vyetsinyinga, hevindu vya akiba vya ga ta vula kukolwa mba; 10 va vikwa mu Babuloni. 2 Na kitabu duke kuhaana vihaanwa ku Nyasaye kilala kya nyoleka ha Akimetha, mu womigulu kuva muhomo gwokuya Inyumba yobwami ya li mu kiyala kya nzidza, nokusaalira livamwoyo lyo Media, nomu kitabu zana kya li ni mwami, nelyavana veve. 11 Kandi kya ng'odwa mu amakuva yaga kuva mbaananga lilaga, mundu ku vosi u liyokwidzulitsa: 3 Mu muhiga gwo- li girunkannya likuva yili, mwaliru gu kutanga gwomwami Kurusi, mwami|twulidzwemu inyumba yeye, na 6. 12 EZARA 7. 11 mwene a sungwe ku; nenyumba yeye Israeli avirana kutwula wa vadiki i kolwe isina kigira likuva yili: dzirwa na yavo vosi ava li ni veyahula 12 na Nyasaye u viki lieta lilye likuvo kutwula ku budamano bwetsi menya ha zana u tung'aminye avami hiri tsya avekivala, va ve halala navo, vosi netsihiri tsyavandu vosi, ava li mu lyenya Yahova, Nyasaye wa nyira makono gavo kugirunkannya Israeli, va lia, 22 nokulomba lisavo iikuva yili, nokwononnya inyumba ya Iyobukima bu ta li namamera nobu Nyasaye i veye Yerusalemi. Inze sangali, madiku gatano na gaviri: Dario mbaani lilaga; na inkuva yiyi kigira Yahova ya va sangalidzu. i kolwe bwangu. A no kugirunkannya mwoyo gwomwami 13 Hene yaho Tatenai, mwamehi wa Asuria gu yeke kuvo, a duke ku wekivala ki veye engereka wo Mu- dinyeridza makono gavo ku miyinzi gera, na Shetharu-bozenai, na vakye gyenyumba ya Nyasaye, Nyasaye wa vavo, va kola ndiyo bwangu, kigira Israeli. mwami Dario ya tuma avandu kuvo. 17 Inyima wevindu yivi inyinga ye 14 Navakulundu va Vayuda vo- lyameha lya Aritashashita mwami mbaka nokugasidzwa, kigira lipro- wa Persia, Ezara mwana wa Seraia, feta lyomuprofeti Hagai, na Zekaria mwana wa Azaria, mwana wa Hilikia, mwana wa Ido. Na vombaka noku-2 mwana wa Shalum, mwana wa Za gimala, kuli liva lyamalago ga Nya-doku, mwana wa Ahitubu, 3 mwana saye wa Israeli, na kuli lilaga lya wa Amaria, mwana wa Azaria, mwana Kurusi, na lya Dario, na lya Arita-wa Meraiothu, 4 mwana wa Zera shashita mwami wa Persia. 15 Na hia, mwana wa Uzi, mwana wa Buki, inyumba zana ya maliridzwa lyo-5 mwana wa Abishua, mwana wa mbakwa lyalyo ku lidiku lya kavaka Finehasi, mwana wa Eleazaru, mwana lyomweli gwa Adari, nago ga li mu wa Haruni musalisi munene - 6 uyu muhiga gwegyitano na mulala gwe- Ezara yanegira kutwula Babuloni, lyameha lyomwami Dario. Na ye ya li mung'odi musidza welilaga 16 Navana va Israeli, vasalisi na lya Musa, lya Yahova, Nyasaye wa Valevi, navana vandi vosi avelyadi- Israeli, lya ya ha avandu: nomwami ya kidzwa, va gumira litakasa lye-mu kolera kuli amateva gege gost, nyumba ya Nyasaye nobusangali. kuli mukono gwa Yahova Nyasaye 17 Nomu litakasa lyenyumba lya wewe gwa li kuye. 7 Na avalala ku Nyasaye va haana tsing'ombe mia, avana va Israeli vanegira, noku namagondi makole tsimia tsiviri, vasalisi, na Valevi, noku avimbi, na navana vamagondi tsimia tsine; kandi avalindi veviribwa, na Vanethini, va haana tsikole likumi na tsiviri kuva kutsia Yerusalemi, ku muhiga gwe kihaanwa kyobwoni kya Israeli vosi, gyitano na gyiviri gwomwami Arita kuli livalidzwa lyetsihiri tsya Israeli. shashita. 8 Na Ezara ya duka 18 Va vika vasalisi mu tsikura tsyavo, Yerusalemi ku mweli gwegyitano, ku na Valevi va va vika mu litovoka muhiga gwegyitano na gyiviri gwo lyavo, va ve avobutumwa bwenyumba mwami. 9 Kigira ya tanga kwane ya Nyasaye, ya li mu Yerusalemi; gira kutwula Babuloni ku lidiku kuli ga ng'odwa mu kitabu kya lyokutanga lyomweli gwokutanga; na Musa. ya duka Yerusalemi lidiku lyokutanga 19 Navana velyadikidzwa va lo-lyomweli gwegyitano, kuli mukono mba lisavo lyelipasaka ku lidiku mulahi gwa Nyasaye wewe gwa 11 lyelikumi na gane lyomweli gwokuta- kuye. 10 Kigira Ezara ya li ni ya nga. 20 Kigira vasalisi na Valevi yekidza mwoyo gwigwe a duke va lini va mali kwetakasa vosi kwenya lilaga lya Yahova, nokuga halala; vosi va li avanifu: na viitira kola, nokwegidza amalago nelikalaga avana velyadikidzwa vosi lipasaka, mu Israeli. kandi li ve lyavamwavo vavo avasa- 11 Na yaga na mang'oda agebaru lisi na lyavene. 21 Navana va wa yomwami Aritashashita ya ha 7. 12 EZARA 8. 3 Hozara musalisi, mung'odi, naye niye bwangu, 22 kali ni ki duka tsita mung'odi wamakuva gelilaga lya Ya- ienta tsyefetha mia, na vigero vye hova, na wamalago gege ga ya ngano mia, na tsisiongo tsye iwaini hn Israeli: 12 Aritashashita, mwami mia, na tsisiongo tsyamaguta mia, wamavi, ibaruwa yange yiyi i duka kuna munyu bugira kugera. 23 Gosi ive Ezara musalisi, mung'odi welilaga ga Nyasaye womigulu ya laga, ga Iya Nyasaye womigulu, mudukiru, kolerwe inyumba ya Nyasaye womi mirembe. 13 Mbaananga lilaga, vosi gulu, nobudukiru; kigira ki ubutima Avavandu va Israeli, noku vasalisi na bu ye ku bwami bwomwami navana Valevi, mu bwami bwange, ava veye veve? 24 Kandi ku mannya mwi ni lisaavira lyobuyanzi bwavo avene nye, ku makuva gavasalisi na Valevi, Va tsie Yerusalemi, va tsie halala navokwimba, navalindi veviribwa, na nive. 14 Kigira ive, mwami na Vanethini, kinga vatumekiri venyu Vavoli veve vatano na vaviri, va ku mba yiyi ya Nyasaye, si ha veye tuma, u duke kuteva makuva ga nomunwa kuvatungidza kodi, kinga Yuda na Yerusalemi, kuli lilaga lya busutu, kinga mitungu. 25 Na ive, Nyasaye wowo li veye mmukono Ezara, ku lilonda ubugeeribwa Kugwo, 15 nokuhila ifetha netha- Nyasaye wowo bu veye mmwoyo habu, yomwami na vavoli veve gugwo, u viki avakalagi, na avidzo Vi haana nomwoyo gwobuyanzi ku dzi, va duke kukalagira avandu vosi Nyasaye wa Israeli, welimenya lilye ava veye engereka wo Mugera, yavo i veye mu Yerusalemi, 16 ne- vosi ava manya amalago ga Nyasaye fetha yosi nethahabu yosi ya u li wowo; nokwegidza uyu wa vula nyola mu kivala kyosi kya Babu-kugamanya. 26 Noku vosi u vula loni, halala nevindu vyavandu, ne kwenya kutumekira amalago ga Nya vynvasalisi, va li haana nomwoyo saye wowo, namalago gomwami, a vwobuyanzi, vi ve kyenyumba ya kalagirwa bwangu, ni ga veye ku Nyasaye wavo i veye Yerusalemi; liitwa, kinga ni ga veye agelyadiki 17 kunangwa ku vindu yivi u la dzwa, kinga ni ga veye agelitungidzwa mula bwangu, tsing'ombe, namagondi miyandu, kinga ni ga veye agelivikwa makole, navana vamagondi, halalambuhambe. ev ihaanwa vyavo vyobusie, nevi- 27 A gasidzwe Yahova, Nyasaye haanwa vyavo vyokunwa, na u la wavaguga vetu, wa vika kindu kuli vi haana ku bwali bwenyumba ya yiki mu mwoyo gwomwami, kusiyaha Nyasaye wenyu i veye Yerusalemi. inyumba ya Yahova i veye Yerusa IR Noku butumiki bwosi ubwa u li lemi; 28 kandi ya ndukidzira tsi loin kuva ubulahi ku ive noku va- mbabasi imbiri womwami, nava MWAVO vovo kutumekira ifetha netha- voli veve, na imbiri wavanene vosi habu i tigala, mu kole yaga kulivomwami avetsingulu. Kandi inze ubulaliri bwa Nyasaye wenyu. 19 Na nda li netsingulu kuli mukono gwa viju vya wa hebwa vi ve vyobutumiki Yahova Nyasaye wange ugwa li ku biwenyumba ya Nyasaye wowo, u inze, na nda va vungidza mu Israeli virannye imbiri wa Nyasaye wa Yeru-avandu avanene ava lyanegira kutsia walemi. 20 Kandi ku vyosi vyenyu- ninze. Il mbi ya Nyasaye wowo i dakanga, Q Na yava nivo mitwe gyetsinyumba ya ga dukiranga ive kuvihaana, tsyavaguga vavo, na makula gavo # Vi haane kutwula ku nyumba ya avanegira halala ninze kutwula Babu Alba yomwami. 21 Na inze, inze loni, inyinga yelyameha lyomwami mwami Aritashashita', mbaananga Aritashashita: 2 Ku avana va Fine Hilaga nokuleta ku mwinye avalindi va hasi, Gerishom. Ku avana va Itha akiba vosi ava veye engereka wo maru, Danyeli. Ku avana va Daudi, Mugera, ku vyosi kya Ezara musalisi, Hatushu. 3 Ku avana va Shekania, mung'odi welilaga lya Nyasaye womi- ku avana va Paroshu, Zekaria; na wulu, yenya ku mwinye, ki kolwe lavekisatsa mia na makumi gatano 51 9 51 8 9. 10 EZ ARA 10 . 12 mw oyo imbiri wommoni mwa avami avana va Elam, ya tivula na a voler va Persia, a duke kukuha livuka, Ezara, Kwinye kwoni ku Nyasaye ku duke kusingeridza inyumba ya wetu, na ku kweye avakana vageni Nyasaye wetu, nokudigulula vya- vavandu vekivala yiki: navutswa li nyi vyayo, nokukuha lidigi mu suuviridzwa li kikiri ho ku Israeli mu Yuda, nomu Yerusalemi. 10 Ka- inkuva yiyi. 3 Kunangwa kalunu lunu, O Nyasaye wetu, ku vole ki ku lombe lilagana na Nyasaye wetu, inyima wa yaga? kigira ku leki ama- ku leke avakali yavo vosi, halala lago gogo, 11 ga wa laga neminwa nevivulwa kuvo, kuli livola lilyo gyavatumekiri vovo avoprofeti, lwa umunene wange, na lya yavo avi wa vola, Kivala kya mu tsitsanga degeranga kigira amalago ga Nyasayo kugumira, ki veye kivala kyobuda- wetu; na inkuva yiyi i kolwe kull mano kigira ububi bwavandu vevivala lilaga. 4 Kunangwa vuka; kigira yivyo, na kigira livihiriridza lyavo, inkuva yiyi i veye mmukono gugwo, vya vizulitsa ububi bwavo kutwula na kwinye ku veye halala nive: u ve ku luvega yilu kuduka ku luvega nobuluviriri kugikola. yilu: 12 kunangwa kalunu, mu ta 5 Hene yaho Ezara ya vuka, ni kwa avakana venyu ku vayai vavo, yesuhidza avanene vavasalisi, na Va kinga mu ta vugula avakana vavo levi, na Israeli vosi, va la kola kull kukwehidza avayai venyu, kandi mu likuva yili. Ma visuha. 6 Hene tenya mirembe gyavo kinga ligasi- yaho Ezara ya vuka na a twula dzwa lyavo mihiga nemihiga; mu imbiri wenyumba ya Nyasaye, na duke kuva netsingulu, mu duke yingira mu inyumba ya Jehohanan kulia bulahi bwekivala, nokukileka mwana wa Eliashibu: na lwa ya duka ki ve miyandu gyavana venyu mihiga ho, si ya lia vyokulia, kandi si ya nemihiga. 13 Nenyima wa yaga nwa madzi mba; kigira ya li na aga ku gwira kigira vikolwa vyetu liliranga lihyola lyavandu velyadila vidamano, na kigira mahyolo getu dzwa. 7 Navo va landidza ku aya manene, kigira ive Nyasaye wetu wa ndu velyadikidzwa mu Yuda ni ku ha mageli navutswa si ga li kuli Yerusalemi, va vugane halala Yerusi ubudamano bwetu bu dukanga mba, lemi; 8 kandi ku vosiu vula na wa ku lekera ava tigala kuli yava, kuudza mu madiku gavaka, kull 14 kwononnye amalago gogo kandi, livola lyavandu vanene navakulundu, nokutsuganywa ku likwererana na- a la nyagwa miyandu gyigye gyoal, vandu va kolanga livihiriridza yili? nomwene yahulwe kutwula mu live nkano si wa ka vihirirwa kwinye, gana lya velyadikidzwa. kuduka wa ku dividza ligali, nokuvula 9 Hene yaho avasatsa vosi va ku tigala nelitigala kali lilala, kinga Yuda na Benjamini va vugana halala lihona? 15 O Yahova, Nyasaye wa Yerusalemi mu madiku gavaka (gwa Israeli, ive u veye mulungi; kigira li mweli gwegyitano na gyine, ku kwinye ku veye litigala li honi, kuli lidiku lya makumi gaviri lyomwell) ga veye lero: henza, ku veye imbiri navandu vosi vikala mmugidze mus wowo mu mahyolo getu; kigira si nene imbiri wenyumba ya Nyasay ha veye nu u nyala kusingira imbiri va degera kigira inkuva yiyi, kandi wowo kigira inkuva yiyi. ki gira imbula inene. 10 Na Enara 10 Kunangwa inyinga yeyo lwa musalisi ya singira, na a va voler U Ezara ya li na a saalanga no- Mwinye mu hyoye, na mu kweye ayini kweyama, nokulira, nokugwa hasi kali avageni, kumeda mahyolo i imbiri wenyumba ya Nyasaye, va Israeli. 11 Kunangwa kalunu, mwen vugana kuye kutwula mu Israeli vosi yamire Yahova, Nyasaye wavaguna livugana linene lyavasatsa navakali venyu, nokukola aga uyu yenyang navana; kigira avandu yavo va li ni mweyahule mwinye avene ku avandi va liranga ligali. 2 Na Shekania vekivala yiki, noku vakali vagent mwana wa Jehieli, wa li mulala ku yava. 12 Ma livugana lyosi la 52 2 10 . 13 EZARA 10 . 44 tivula nokuvola nomwoyo munene, Elioenai, na Maaseia, na Ishmaeli, na Kuli u voye ku makuva getu, ni Nethaneli, na Jozabadu, na Elasa. ndiyo ga ku dukiranga kukola. 23 Noku Valevi: Jozabadu, na 13 Navutswa avandu va li vanyingi, Shimei, na Kelaia (niye Kelita), na na inyinga yiyi ha veye nembula Pethahia, na Yuda, na Eliezeru. Inyingi, na kwinye si ku nyala kusi- 24 Noku avana va yavo avokwimba: ngira kyova: nenkuva yiyi si i veye Eliashibu. Noku avana va yavo avo ko leka ku lidiku lilala kinga ku kulinda viribwa: Shalum, na Telem, madiku gaviri; kigira kwoni ku inkuva na Uri. yiyi ligali. 14 Avanene vetu va 25 Na ku Vaisraeli: ku avana va vikirwe livugana lyosi, navandu vosi Paroshu: Ramia, na Izia, na Malikija, Ava li mu madala ava kwa avakali na Mijamin, na Eleazaru, na Malikija. vageni va tsie ku inyinga ya lagwa, na Benaia 26 Noku avana va navakulundu velidala se lilala, halala Elam: Matania, na Zekaria, "na navakalagi valyo, kuduka ubutima Jehieli, na Abadi, na Jeremothu, na bululu bwa Nyasaye wetu bu giru- Elija. 27 Noku avana va Zatu: nkanywe bu vule kuva ku kwinye, Elioenai, na Eliashibu, na Matania, kuduka inkuva yiyi i heridzwe. na Jeremothu, na Zabadi, na Aziza. 18 Jonathan mwana wa Asaheli na 28 Noku avana va Bebai: Jehohanan, Jahazeia mwana wa Tikiva veng'ine na Hanania, na Zabai, na Athilai. nivo va singira ku likuva yili: na 29 Noku avana va Bani: Meshulam, Meshulam na Shabethai Mulevi va na Maluku, na Adaia, na Jashubu, va konya. na Sheali, na Jeremothu. 30 Noku 16 Navana velyadikidzwa ya kola avana va Pahathu-moabu, Adina, ndiyo. Na Ezara musalisi, halala na Kelali, na Benaia, na Maaseia, havandi ku avemitwe gyetsinyumba na Matania, na Bezaleli, na Binui, na tayavaguga, kulonda tsinyumba tsya- Manase. 31 Noku avana va Harim: Vaguga vavo, na vosi ku ameta gavo, Eliezeru, na Ishija, na Malikija, na VR vikwa haluvega; na vikala ku Shemaia, na Shimeon, 32 Benja lidiku lyokutanga lyomweli gweli- mini, na Maluku, na Shemaria. kumi kuhenza inkuva yiyi. 17 Na 33 Ku avana va Hashum: Matenai, va mala makuva gavasatsa vosi ava na Matata, na Zabadi, na Elifeleti, ll ni va kwa avakali vageni ku na Jeremai, na Manase, na Shimei. Hallou lyokutanga lyomweli gwoku- 34 Ku avana va Bani: Maadai, na Am ram, na Ueli, 35 na Benaia, na 18 Nomu avana vavasalisi ya nyo- Bedeia, na Keluhi, 36 Vania, na laka ava kwa avakali vageni: ni yava, Meremothu, na Eliashibu, 37 Ma hu avana va Jeshua, mwana wa tania, na Matenai, na Jaasu, 38 na Joandaku, navamwavo veve, Maaseia, Bani, na Binui, na Shimei, 39 Shele HR Eliezeru, na Jaribu, na Gedalia. mia, na Nathan, na Adaia, 40 Ma TB Navo visuha nokuhereridzana ma- kinadebai, na Shashai, na Sharai, kono va la leka avakali yava; kandi|41 Azareli, na Shelemia, na Shemaria, wi ra ya li avamahyolo, va haana 42 na Shalum, na Amaria, na Yosefa. makondi makole gekyayo kigira ma- 43 Ku avana va Nebo: Jeieli, na livolo gavo. 20 Noku avana va Matithia, na Zabadi, na Zebina, na Imeri: Hanani na Zebadia. 21 Noku Ido, na Joeli, na Benaia. 44 Yava Vana va Harim: Maaseia, na vosi va li ni va kwa avakali vageni; ja , na Shemaia, na Jehieli, na avalala kuvo va li navakali va li ni UNA. 22 Noku avana va Pashuri: Iva vivuliye avana. Va bilo Di ll VAUVA SHEERE S 52 3 O: LISYOMA LYA JEREMIA T: MAOMBOLEZO O: Lya duka ndi lidala kumenya lyeng'ine,lye li lizulira avandu! Lya duka ndi kuva kuli mukunzakali, yili Lya li linene ligali mutsihiri. T: Boma lilibaki vipi bila watu, lilikuwa limejaa watu! Lilifikiaje kuwa kama mjane, hili lilikuwa kubwa Zaidi katika koo. O: Mukana womwami hagati hevivala yivyo ya duka ndi kunigwa ku lisolola! T: Bintiye kiongozi kati ya nchi hizo alianzaje kulazimishwa kuchanga! O: 2 A liranga ligali inyinga yobudiku amaliga hehe go doolanga ku tsindama tsitye. T: 2 Ataita kabisa wakati wa usiku katika matanga yake unayookota katika tama zake. O: Mu vosi avayanze veve savaveye nomulala u mleminya mwoyo; Avalina veve vosi vamukoleye agobugadi; vagwiye avasigu veve. T: Kwa wote wapendwa wake hakuna mmoja anayeupendeza moyo wake; Rafiki zake wote ni waongo; wamekua maadui zake. O: 3 Yuda u tsiye mu lyadikidzwa kigira lidambidzwa , Kandi kigira ubutugwa bunene; T: 3 Yuda amehamishwa kwa sababu ya kuonewa, tena kwa sababu ya utumwa O: A menyanga hagati he tsihiri, si a veye nobwelemeridzi Kali hakuzuzu. T: Anayeishi kati ya koo za makafiri, hana raha hata kidogo. O: Ava mu dambidza vosi vamunyolera ha lumbatania. T: Waliokuwa wakimtesa na kumfuata wamemfikia akiwa katika dhiki. O: 4 Tsinzira tsya zioni tsi syomanga kigira si ha veye nomundu udza mu lisavo lyelidiku linene; Viribwa vivye vyosi vi gwiye hatswa , avasalisi veve VA menyanga. T: Barabara zielekeazo Sayuni zaomboleza kwa kuwa hakuna yeyote anayekuja kwenye sikukuu zake zilizoamriwa; Malango yake yote yamekuwa ukiwa, makuhani wake wanalia kwa uchungu, O: Avakana vagima veve va verereridzeywi, na mwene a veye mulitsunwa. T: Wanawali wake wamehuzunishwa sana, naye mwenyewe yuko katika maumivu. O: 5 Ava mu dambidzanga va gwiye mutwe, avasigu veve vagasidzeywi; kigira yahova u mu vereridzi kigira ubunyingi bwa mahyolo gege. T: Wanaomtesa wamekuwa kichwa, adui zake wamefanikiwa; kwa kuwa Bwana amemtesa kwa wingi wa makosa yake. O: Avana vadoto veve va hileywi mulyadikidzwa imbiri womudambidzi. T: Watoto wake wadogo wamapelekwa mbele ya huyo mtesi wake. O: 6 Na mukana wa zioni, ubukumi bwibwe bwosi bu twuli kuye. T: Naye huyo binti Sayuni, enzi yake yote imemwacha. O: Avanene veve vagwiye kuli tsimboongo tsi ta li nekyayiru, na viruki, si va veye netsingulu imbiri wa uyu u va londereranga. T: Wakuu wake wako kama ayala ambaye hapati malisho, katika udhaifu wamekimbia mbele ya anayewasaka. O: 7 Yerusalemi yidzulitsanga mu madiku gelidambizwa lilye na galikenye lilye, yidzulitsanga vindu vivye vyosi vyokuyanzidza vya li ho kutwula ku madiku ga kale. T: Katika siku za mateso yake na kutangatanga,Yerusalemu hukumbuka hazina zote ambazo zilikuwa zake siku za kale. O: Lwa avandu veve va gwa mu makono gomusigu, na si ha veye nomulala wokumukonya mba, avasigu VA my lola, va seka kigira liheridzwa lilye. T: Wakati watu wake walipoanguka katika mikono ya adui, hapakuwepo na yeyote wa kumsaidia. Watesi wake walimtazama na kumcheka katika maangamizi yake. O: 8 Yerusalemi ya kola ubwoni ligali, kigira yaga u gwiye kuli kindu kidamano. T: Yerusalemu ametenda dhambi sana kwa hiyo amekuwa najisi. O: Yavo Ava li Ni VA mwidzominya va mu lega, kigira va Loli kyahonyo kikye. T: Wote waliomheshimu wanamdharau, kwa maana wameuona uchi wake. O: Yee, akenyanga, nokwegirunkanya a tsie inyima. T: Yeye mwenyewe anapiga kite na kugeukia mbali. O: 9 Ububi bwibwe bwa li mu kitweya kikye, si yidzulitsanga kiheri kikye mba. T: Uchafu wake umegandamana na nguo zake; hakuwaza juu ya maisha yake ya baadaye. O: Kigira yaga lika lilye lya li neligenya; si a veye nowokuleminya mwoyo. T: Anguko lake lilikuwa la kushangaza, hapakuwepo na yeyote wa kumfariji. O: Henza, O Yahova, lidambidzwa lyange ; kigira musigu yekuminyi. T: “Tazama, Ee Bwana, teso langu, kwa maana adui ameshinda.” O: 10 Mudamdidzi u nyiye mukono gigwe ku vindu vivye vyosi vyokuyanzidza. T: Adui ametia mikono juu ya hazina zake zote, O: Kigira u Loli Ava ya suuvira vingiranga ha butakatifu bwibwe, Ava wa laga kuvo va ta bugirirwa Kali kwiringa mu livugana lilyo. T: aliona mataifa ya kipagani wakiingia mahali patakatifu pake, wale uliowakataza kuingia kwenye kusanyiko lako. O: 11 Avandu veve vosi lwa venyanga kwenya vyokulia. T: Watu wake walipotaka kutafta chakula. O: Va twuliza vindu vyavo vyokuyanzidza kuva vyokulia vyokwiranya myoyo gyavo ubuhya. T: Walikuwa wakitoa vitu vyao vya kupendeza ndipo wabadilishane na chakula. O: Lola o Yahova, u henze, kigira inze ngwiye kindu ki legwa. T: Tazama, Ee Bwana, ufikiri, kwa maana nimedharauliwa. O: 12 Si ki veye kindu Kya mwinye, mwinye vosi Ava vitanga? T: Si kitu kwenu, enyi nyote mpitao? O: Henze, mu lole, Ni ha va Ni ha veye nelivererera Lindi kuli livererera Lindi kuli livererera Lya mbeye nalyo, Lya nkolerwa. T: Angalieni, mtazame kama kuna majonzi yoyote kama yangu, niliyotendwa. O: Lya Yahova u vereridzeye inze kulidiku lyobutima bwibwe bululu. T: Ambayo Bwana amenihuzunisha kwa hayo siku ya hasira yake iwakayo. O: 13 Ya vika muliru mu vigumba vyange ku twula migulu, nagwo vi guuta. T: Aliweka mifupani mwangu moto kutoka juu mbinguni, nao umenishinda. O: A vambuye muluvo kuduka kugumira virenge vyange, u nziranya inyima. T: Ametandika wavu aninase miguu, amenirudisha nyuma. O: U nkoli kuva tsyeng'ine, Kandi mulyaye mbasu Bei. T: Amenifanya kuwa pekee, na mgonjwa mchana kutwa. O: 14. Inira ya mahyolo gange, mukono gwigwe gu gi bohi. T: Kongwa la makosa yangu, limefungwa na mkono wake. O: Ga hambanyeywi halala, ga nini kwigoti lyange, u heridzi tsingulu tsyange. T: Hayo yaliyoshikamana, yamepanda juu shingoni mwangu, amezikomesha nguvu zangu. O: Yahova u mbiki mu makono gavo, Ava nta nyala ku singira kuvo mba. T: Bwana ameniweka mikononi mwao, nisioweza kupigana nao. O: 15. Yahova u tungaminyi avaluviriri vange vosi hagati hange. T: Bwana amewafanya mashujaa wangu si kitu kati yangu. O: U langi livugana ku inze kushonolonya vasoleli vange. T: Amita mkutano mkuu kinyume change ili kuwaponda vijana wangu O: Yahova u duvagi mukana mugima wa Yuda kuli va duvaganga mu kyokumina iwaini. T: Bwana amemkanyaga binti bikira wa Yuda O: 16 Inze ndiranga kigira vindu yivi, imoni yange, imoni yange, yidoolanga amadzi. T: Mimi ninalia kwa sababu ya mambo haya,jicho langu, jicho langu, linatitirika machozi. O: Kigira wokuneminya mwoyo wa ga dukiranga kwirannya mwoyo gwange a veye ihale kuinze. T: Kwa sababu mfariji wangu anayestahili kunifariji yu mbali nami. O: Avana vange va lekeywi vengine kigira musigu u nguuti. T: Watoto wangu wameachwa peke yao kwa sababu adui amenishinda. O: 17 Zioni a nyiranga makono hehe si ha veye Kali mlala u mu leminya mwoyo. T: Sayuni huinyosha mikono yake na hakuna hata mmoja wa kumfariji. O: Yahova u haane lilaga makuva ga yakobo, Ava muhimbirizanga VA veye avadambidzi veve. T: Bwana ametoa amri juu ya Yakobo, kwamba wamzungukao ambao ni watesi wake. O: Yerusalemi hagati havi u gwiyi kuli kindu ki veye nobudamano. T: Yerusalemu amekuwa kati yao kama kitu kichafu. O: 18 Yahova nowobulungi kigira inze nzebaaye ku lilaga lilye. T: Bwana ndiye mwenye haki maan nimeiasi amri yake. O: Mwadza, mu hulire mwinye avandu vosi, mu lole liverera lyange. T: Nawasihi msikie enyi watu wote, myatazame majonzi yangu. O: Avakana vagima vange na vayai vange va tsiye my lyadikidzwa. T: Wasichana bikira wangu na wavulana wangu wametekwa. O: 19 Nda langa avayanze vange, navutswa va ngada. T: Niliwaita hao walionipenda lakini walinidanganya. O: Vasalisi vange na vakulundu vange va kudzera mu lidala, kwa va li Ni venyanga vyokulia VA Duke kwirannya mtoto gwavo ubuhya. T: Makuhani wangu na wazee wangu walifia katika nchi walipokuwa wakitafuta vyakula ili warejelee mwanzo wao upya. O: 20 Henza, o, Yahova, kigira mbeye my lidambidzwa , mwoyo gwange gu galiki. T: Angalia, Ee Bwana; maana mimi ni katika dhiki; Mtima wangu umetaabika; O: Mwoyo gwange gu gwirani mu inze kigira nzebaaye nobululu. T: Moyo wangu umegeuka ndani yangu; Maana nimeasi vibaya sana. O: Kyoya kivavi kiitanga avana munyumba mu veye kuli likudza. T: Huko nje upanga hufisha watu; Nyumbani mna kama mauti. O: 21 va huliye nkenyanga si ha veye nomundu Kali mulala wokuneminya mwoyo. T: Wamesikia kwamba nkipiga kite hakuna hata mmoja wa kunifariji. O: Avasigu vange vosi va hulira kivi Kya ngwira, VA sangalanga kigira nive wa kola yaga. T: Adui zangu wote wamesikia habari ya mashaka yaliyonipata; hufurahi kwa kuwa umeyafanya hayo. O: Ive u leta lidiku Lya was landidza makuva galyo, navo VA la leng'ana ninze. T: Utaileta siku ile uliyoitangaza, Nao watakuwa kama mimi. O: 22 Ubudamano bwavo bwosi budze imbiri wowo. T: Huo uovu wao wote na uje mbele zako wewe. O: U va kole, kuli wa kola inze kigira mahyolo gange gosi. T: Ukawatende wao kama ulivyonitenda mimi Kwa dhambi zangu zote. O: Kigira likenya lyange li gwiye linene, na mwoyo gwange gu duki mbulwaye. T: Kwa maana mauguzi yangu ni mengi sana, Na moyo wangu umezimia. O: 2Ga duka ndi Yahova ya kunika mukana was zioni nelilesi mu butima bwibwe. T: Bwana alimfunika binti Sayuni kwa wingu akiwa na hasira. O: Bulahi bwa Israeli ya bwagulula Hadi kutwula migulu, na so yidzulitsa intebe yevirenge vivye my lidiku lyobutima bwibwe. T: Ameutupa kutoka mbinguni uzuri wa Israeli, wala hakukumbuka kiti chake cha miguu yake katika siku ya hasira yake. O: 2 Yahova u miri ubumenyo bwosi bwa yakobo, na si ya li netsimbavasi mba. T: Bwana ameyameza makao yote ya Yakobo, na wala hakuonyesha huruma. O: Tsimpinga tsomukana was Yuda ya tsi sambula mu butima bwibwe. T: Ameziangusha ngome za binti wa Yuda katika hasira zake. O: U tsi tsomi kuduka Hadi, u Viki Ubudamano ku bwami nokuvanene vabwo. T: Amezibomoa hata ameunajisi ufalme wa wakuu wake. O: 3 Lwiga lwosi kwa Israeli u lu kalagi mu butima bwibwe bululu. T: Ameikata pembe yote ya Israeli Katika hasira yake kali. O: Wiranyi mukono gwigwe mulungi inyima hi vuli kuva imbiri wa avasigu. T: Ameurudisha nyuma mkono wake wa kuume Mbele ya hao adui. O: U sambi yakobo kuli muliru hi dedimanga , u gu sambanga tsimbenga tsyosi. T: Naye amemteketeza Yakobo kama moto uwakao, Ulao pande zote. O: 4 U nyiye ubuta bwibwe kuli musigu, u singiye nomukono gwigwe mulungi kuli Mudamdidzi. T: Ameupinda upinde wake kama adui, Amesimama na mkono wake wa kuume kama mtesi. O: Na wiiti vosi Ava loleka kuva avokuyanzidza imoni. T: Naye amewaua hao wote Waliopendeza macho. O: Mu lihema lyomukana was Zioni u tsuki ubutima bwibwe kuli muliru. T: Katika hema ya binti Sayuni Amemimina kani yake kama moto. O: 5 Yahova u gwiye kuli musigu, u miri Israeli. T: Bwana amekuwa kama adui, Amemmeza Israeli. O: U miri tsinyumba tsitye tsyosi tsyobwami, nokudividza tsimpinga tsitsye. T: Ameyameza majumba yake yote, Ameziharibu ngome zake. O: Kandi mu mukana wa Yuda u medi lisyoma nokwiduya viritu. T: Tena amemzidishia binti Yuda Matanga na maombolezo. O: 6 U twulizi netsingulu hokumenya hehe, kuli ha zana ha li milimi vutswa wononnyi hokuvugana hehe. T: Naye ameondoa maskani yake kwa nguvu, Kana kwamba ni ya bustani tu; Ameharibu anapofanyia mikutano. O: Yahova u Loli livirirwa mu Zioni, amasavo ga madiku manene nelisabato. T: Bwana amezisahauzisha katika Sayuni Sikukuu za makini na sabato. O: Na kwani nomusalisi ya VA legamu livirirwa lyobutima bwibwe. T: Naye amewadharau mfalme na kuhani Katika uchungu wa hasira yake. O: 7 Yahova ya ta ubwali bwibwe, kandi ya ta hatakatifu hehe. T: Bwana ameitupilia mbali madhabahu yake, Amepachukia patakatifu pake. O: Ya vika mmukono gwa avasigu madigi getsinyumba tsitsye tsyobwami. T: Amezitia katika mikono ya hao adui Kuta za majumba yake. O: VA koli liyoga mu inyumba ya Yahova, kuli Lya li KU lidiku lyelivugana. T: Wamepiga kelele ndani ya nyumba ya Bwana Kama katika siku ya kusanyiko la makini. O: 8 Yahova u saaviye kwononnya lidigi lyomukana wa Zioni. T: Bwana amekusudia kuuharibu Ukuta wa binti Sayuni. O: U nyiye mugoye, na so yegaliye mukono gwigwe gu vule kudividza mba. T: Ameinyosha hiyo kamba, Hakuuzuia mkono wake usiangamize. O: Kigira yaga ya kola impinga na lidigi kusyoma; vyombo halala vi dengeya. T: Bali amefanya ngome na ukuta kuomboleza; vyombo vyote pamoja vikatikisika. O: 9 Viribwa vivye vya sikira hasi ya dividza nokuvunanya miluguyu gyavyo. T: Malango yake yamezama katika nchi; Ameyaharibu makomeo yake na kuyavunja. O: Kwani wewe na vanene veve VA veye mu tsihiiri tyelilaga li ta veye mutsyo. T: Mfalme wake na wakuu wake wanakaa Kati ya mataifa wasio na sharia. O: Yee, avaprofeti veve so va lolanga malola ga twulanga KU Yahova. T: Naam, manabii wake hawapati maono Yatokayo kwa Bwana. O: 10 Avakulundu vomukana wa zioni vikaye hasi, va kiringani makiriri. T: Wazee wa msichana wa Sayuni wameketi chini, wamekimya O: Va viki lugukyi ku mitwe gyavo, viviki tsingubo tsya magunia mu virenge vyavo. T: Wameweka vumbi juu ya vichwa vyao, Wamejivika miguuni nguo za magunia. O: Avakana vagima va Yerusalemi vinaminya mitwe gyavo kuhenzidza hasi T: Wanawali wa Yerusalemu huinama vichwa vyao Kuangalisha chini. O: 11 Tsimoni tsyange tsi luhi kigira maliga, mwoyo gwange gu kaliki. T: Macho yangu yamechoka kwa machozi, Moyo wangu umetaabika. O: Likudumani lyange li tsukeywi ku kivala, kigira ubwoneku bwomukana wavandu vange. T: Ini langu linamiminwa juu ya nchi Kwa uharibifu wa binti ya watu wangu. O: Kigira avana vadoto na va nunanga Va kudziye ku Tsinzira tyelidala. T: Kwa sababu watoto wachanga na wanyonyao, Huzimia katika mitaa ya mji. O: 12 Va tevanga avana vavo, ubuswage be iwaini vi veye haliha? T: Wao huwauliza mama zao, Zi wapi nafaka na divai? O: Lwa VA kudzanga kuli avaateywi tsingoma ku mahasi ya madala. T: Hapo wazimiapo kama waliojeruhiwa Katika mitaa ya mji. O: Lwe myoyo gyavo gyi tsukeywi mu viritu vya vamama vavo. T: Hapo walipomiminika nafsi zao Vifuani mwa mama zao. O: 13 Nku lolekidzira kindu ki, Nda fwanannya na kindu ki ive, o mukana wa Yerusalemi? T: Nikushuhudie nini? Nikufananishe na nini, Ee Binti Yerusalemu? O: Nda lenganywa na kindu ki ive, nduke kukuleminya mwoyo, o mukana mugima was zioni? T: Nikusawazishe na nini, nipate kukufariji, Ee bikira binti Sayuni? O: Kigira ubusagaruku bubwo buveye bunene kuli inyanza, Ni bwaha u nyala kukuhonya? T: Kwa maana uvunjifu wako ni mkuu kama bahari, Ni nani awezaye kukuponya? O: 14 Avaprofeti vovo VA KU koleye amalola, amalola ga vutswa na govusiru. T: Manabii wako wameona maono kwa ajili yako Ya ubatili na upumbavu. O: Navo va vula kuvimbula ubwoni bubwo, kuduka ku girunkannya lyadikidzwa lilyo. T: Wala hawakufunua uovu wako, Wapate kurudisha kufungwa kwako. O: Navudzwa va ku koleye busigu bwobugadi, na vivuni vye lyadikidzwa. T: Bali wameona mabashiri ya ubatili kwa ajili yako Na sababu za kuhamishwa. O: 15 vosi Ava vitanga va mu kongondera makono. T: Hao watu wote waliokuwa wakipita walimpigia makofi. O: VA kunukanga, va sungusanga mitwe gyavo ku mukana wa Yerusalemi, ni va vola. T: Humzomea binti Yerusalemu, Na kutikisa vichwa vyao na kusema. O: Lidala yili nilyo Lya langwa umudukiru wobulahi, busangali bwelirova lyosi? T: Je! Mji huu ndio ulioitwa, Ukamilifu wa uzuri, Furaha ya dunia yote? O: 16 Avasigu vovo vosi va kunuye minwa gyavo ligali ku ive. T: Juu adui zako wote Wamepanua vinywa vyao kwako. O: Va kunukanga nokudyedyeidza amino gavo va vola, ku Mali kumumira. T: Huzomea, husaga meno yao, Husema, Tumemmeza. O: Ligali yili Ni lidiku Lya kwa henzereranga KU li nyoye, KU li Loli. T: Hakika siku hii ndiyo tuliyoitazamia; Tumeipata, tumeiona. O: 17 Yahova u koli aga ya saavira , u dukidzi likuva lilye lya ya laga mmaduki ga kale. T: Bwana ameyatenda aliyoyakusudia; amelitimiza neno lake, Aliloliamuru siku za kale. O: U tsomi hasi, si ya Vera tsimbavasi mba. T: Ameangusha hata chini, Wala hakuona huruma. O: Ya ha musigu lisangala KU ive ya kuminya Lwiga lwa yavo Ava dambidzanga ive. T: Naye amemfurahisha adui juu yako, Ameitukuza pembe ya watesi wako. O: 18 Myoyo gyavo gyanira Yahova. T: Mioyo yao ilimlilia Bwana. O: Ive lidigi lyomukana wa Zioni, amaliga gi doole kuli mugera mbasu nobudiku. T: Ee ukuta wa binti Sayuni, Machozi na yachuruzike kama mto Mchana na usiku. O: U tesosidza, u ta leka indolero yemoni yoyo I ta Hera mba. T: Usijipatie kupumzika; Mboni ya jicho lako isikome. O: 19 Vuka u kupe lwanga mbudiku mu litanga lyobulindi. T: Amka ulalamike usiku, Mwanzo wa kukesha kwake. O: U tsuke mwoyo gugwo kuli amadzi imbiri womumoni mwa Yahova. T: Mimina moyo wako kama maji machoni pa Bwana. O: Ginga makono gogo kuhenzidza kuye kigira livamwoyo lyavana vovo vadoto, yavo avakudza Myoyo kigira inzala ku kiheri kyelihasi sa lilala. T: Umwinulie mikono yako; Kwa uhai wa watoto wako wachanga wazimiao kwa njaa, Mwanzo wa kila njia kuu. O: 20 Lola, o, Yahova, Henza, Ni bwaha wa u koleye ndiyo! T: Tazama, Bwana, uangalie, Ni nani uliyemtenda hayo! O: Avakali va lie lwivulo lwavo, avana va va lera mu makono gavo? T: Je! Wanawake wale mazao yao, Watoto waliowabeba? O: Musalisi nomuprofeti VA livirirwa mu hatakatifu ha Yahova? T: Je! Kuhani na nabii wauawe Katika patakatifu pa Bwana? O: 21 Muyayi nomusakulu va gonna hasi mu mahasi. T: Kijana na mzee hulala chini Katika njia kuu. O: Avakana vagima vange navasoleli vange va gwiye ku kivavi. T: Wasichana wangu mabikira na wavulana wangu Wameanguka kwa upanga. O: U viiti KU lidiku lyobutima bubwo, u viiti, na si u vereye tsimbavasi mba. T: Umewaua katika siku ya hasira yako; Umeua, wala hukuona huruma. O: 22 U langi, kuli mu lidiku lyelivugana, vyokutihidza vyange vi veye tsimbega tsyosi. T: Umeziita kama katika siku ya mkutano wa makini; Hofu zangu zije pande zote. O: Si ha veye Kali mulala wa hona, Kinga wa tigala mu lidiku lyobutima bwa Yahova. T: Wala hapana hata mmoja aliyepona wala kusalia Katika siku ya hasira ya Bwana. O: Yavo Ava nda lera nokuvirukidza, musigu wange u Mali KU VA heridza. T: Hao niliowabeba na kuwalea Huyo adui yangu amewamaliza. O: Mbeye umundu u Loli lidambidza na impimbo yovutima bwibwe. T: Mimi ni mtu aliyeona mateso kwa fimbo ya ghaghabu yake. O: 2 Ya nzimirira nokungendidza mukisundi, si mwa li mu bulavu. T: Ameniongoza na kuniendesha katika giza wala si katika nuru. O: 3 Ligali ya girunkannya mukono gwigwe ku inze Hali kanyingi mbasu Bei T: Hakika juu yangu augeuza mkono wake mara kwa mara mchana wote. O: 4 U koli inyama yange neligodo lyange kuva vikulu, u vunanyi vigumba vyange. T: Amechakaza nyama yangu na ngozi yangu, amevunja mifupa yangu. O: 5 Wombaki KU inze, nokunkumbiridza nendulwe neliluha. T: Amejenga nyumba juu yangu na kunizungusha kwa uchungu na uchovu. O: 6 U nzikalidzi ha veye nekisundi, kuli avakudzuzu KU inyinga intambi. T: Ameniketisha penye giza kama waliokufa zamani. O: 7 U viki ku inze lugaga hosi, mbule kutsia kyova, munyororo gwange u gu koli muliduhu. T: Amenizungushia ukuta ili nisiweze kutoroka, amenifunga kwa minyororo mizito. O: 8 Yee, Ni nkupa lwanga nokwenya mukonyi, a haniranga kyova lisaala lyange. T: Hata ninapoita au kulia ili kuomba msaada, anakataa kupokea maombi yangu. O: 9 U hani Tsinzira tsange na magina ga vadzwa , u kyaminyi Tsinzira tsyange. T: Ameziziba njia zangu kwa mawe yaliyochongwa; Ameyapotosha mapito yangu. O: 10 A veye KU inze kuli iduba I gonekanga, kuli king'ang'a mu lyevisa. T: Alivyo kwangu ni kama dubu aoteaye, kama samba mafichoni. O: 11 U girunkanyi Tsinzira tsyange nokuntandulanya, na u nkoli kuva hatswa. T: Amezigeuza njia zangu na kunirarua-rarua, na amenifanya kubaki bure. O: 12 U nyiye buta bwibwe, nokuvika inze kuva kyokusera KU kyombano. T: Ameupinda upinde wake, Na kinifanya niwe shabaha kwa mshale. O: 13 U ndasi nemibano gye imodia yeye mu kikenge kyange. T: Amenichoma kwa mishale ya podo lake. O: 14 Ngwiye kihenyahenye KU Avandu vange vosi, lwimbu lwavo mbasu Bei. T: Nimekuwa dhihaka kwa watu wangu wote,wimbo wao mchana kutwa. O: 15 U nzizulitsi litsunwa, u nzigutidzi nekilulu kikye. T: Amenijaza uchungu,amenikinaisha kwa pakanga. O: 16 Kandi u vunanyi amino gange netsinzalo u nkuniki ligoke. T: Amenivunja meno yangu kwa changarawe,amenifunika majivu. O: 17 U Mali kuvika mwoyo gwange gu ve ihale nemirembe, nziviriye ligasidzwa. T: Umeiweka nafsi yangu mbali na Amani, nikasahau kubarikiwa. O: 18 Na Nda vola tsingulu tsyange tsi goti, na lyenya lyange kutwula ku Yahova. T: Nikasema nguvu zangu zimepotea, na tumaini langu kwa Bwana. O: 19 Widzulitse lidambidzwa lyange na likenya lyange, kilulu nendulwe T: Kumbuka mateso yangu na msiba wangu,uchungu na nyongo. O: 20 Mwoyo gwange gu kidzulizanga yago, na gwinama mu inze. T: Ninayakumbuka vyema, nayo nafsi yangu imezimia ndani yangu. O: 21 Nziyidzulitsa likuva yili, kigira yaga mbeye nelisuvira. T: Hata hivyo najikumbusha neno hili na kwa hiyo ninalo tumaini. O: 22 Ga veye KU tsimbavasi tsya Yahova tsi kiranga Ni KU vula kuheridzwa, kigira tsimbavasi tsitsye si tsi gehanga mba. T: Kwa sababu ya upendo mkuu wa Bwana, hatuangamii, kwa kuwa huruma zake hazikomi kamwe. O: 23 Tsi veye tsimpya mugamba nomugamba, busuuvirifu bubwo but blveye bunene. T: Ni mpya kila asubuhi, uaminifu wako ni mkuu. O: 24 Yahova aveye kidieli kyange, mwoyo gwange gu vola, kigira yaga Nda suuvira kuye. T: Nimeiambia nafsi yangu, Bwana ni fungu langu, kwa hiyo nitamngojea. O: 25 Yahova a veye mulahi kuvo VA mu lindiranga, KU mwoyo gu mwenyanga. T: Bwana ni mwema kwa wale ambao tumaini lao ni kwake, kwa yule ambaye humtafuta. O: 26 Nobulahi umundu a suuvire, nokulindirira ubuhonyi bwa Yahova nelyekudzira. T: Ni vyema kungojea kwa utulivu kwa ajili ya wokovu wa Bwana. O: 27 Nobulahi umundu aginge inira mu bwana buke bwibwe. T: Ni vyema mtu kuchukua nira bado angali kijana. O: 28 Yikale yengine nokukiringana kigira u Viki kuye inkuva yiyi. T: Na akae peke yake awe kimya, kwa maana Bwana ameiweka juu yake. O: 29 A vike munwa gwigwe mu lugukyi, Ni I va lisuuviridza liveye ho. T: Na azike uso wake mavumbini bado panawezekana kuwa na matumaini. O: 30 A Haane ku uyu u mu kuyanga lusaya lwilwe, yizule amanyego. T: Na atoe shavu lake kwa yule ampigaye, na ajazwe na aibu. O: 31 Kigira Yahova si a la ta mihiga nemihiga. T: Kwa kuwa watu hawakatiliwi mbali na Bwana milele. O: 32 Kigira Kali na a vereridza, naye Kandi a la Vera kuli ubunene bwetsimbabasi tsitsye. T: Ingawa huleta huzuni, ataonyesha huruma, kwa kuwa upendo wake usiokoma ni mkuu. O: 33 Kigira si a VA vikanga mu kivi, Kinga kuvereridza avana VA vandu nomwoyo gwobuyanzi. T: Kwa maana hapendi kuwaletea mateso au huzuni watoto wa wanadamu. O: 34 Ku va duvagira isi wevirenge vyavo ava bofwa vosi vomu lirova. T: Kuwaponda chini ya nyayo wafungwa wote duniani. O: 35 Ku kyaminya ubulungi bwomundu imbiri womumoni mwa uyu uveye igulu ligali. T: Kumnyima mtu haki zake mbele za Aliye Juu Sana. O: 36 Kihinula mundu mu livola lilye, yaga Yahova ni a bugirira mba. T: kumnyima mtu haki, Bwana hawezi kukubali mambo kama haya. O: 37 Ni bwaha u vulanga, ma li va, Ni I va Yahova si ya li laga mba? T: Nani awezaye kusema nalo likatendeka kama Bwana hajaamuru? O: 38 Mu munwa gwa uyu uveye igulu ligali si ha twulanga amadamano Nobulahi? T: Je, si ni kwenye kinywa cha Aliye Juu Sana ndiko yatokako maafa na mambo mema? O: 39 Kigira ki mundu u veye mwoyo amonyanga, umundu ku lihebwa mageli ku ubwoni bwibwe? T: Mwanadamu yeyote aliye hai aweza kulalamika wakati anapoadhibiwa kwa ajili ya dhambi zake? O: 40 Gendi ku liguule nokugeridza Tsinzira tsyetu, nokwirana ku Yahova Kandi. T: Tuzichunguze njia zetu na kuzijaribu, na tumrudie Bwana Mungu. O: 41 Gendi ku gingire Nyasaye u veye igulu mwoyo gyetu halala na makono getu. T: Tuinue mioyo yetu pamoja na mikono yetu kwa Mungu mbinguni. O: 42 Ku site lwako nokwebaala, ive si u sameha mba. T: Tumetenda dhambi na kuasi nawe hujasamehe. O: 43 U kuniki nobutima bubwo nokulonderera, wiiti, si u veye netsimbavasi. T: Umejifunika mwenyewe kwa hasira na kutufuatilia; umetuchinja bila huruma. O: 44 Wekuniki nelilesi, lisaala lyetu li vule kuvita. T: Unajifunika mwenyewe kwa wingu, ili pasiwe na ombi litakaloweza kupenya. O: 45 U koli kuva kuli amandu na vindu vya tebwa hagati ha avandu. T: Umetufanya takataka na uchafu miongoni mwa watu. O: 46 Avasigu vetu vosi valaminyi minwa gyavo ku kwinye, ubudivi na bwoneku. T: Adui zetu wote wamefumbua vinywa vyao wazi dhidi yetu. O: 47 Ubutii na bogo vi duki ku kwinye, ubudivi na bwoneku. T: Tumeteseka kwa hofu kuu na shida ya ghafula, uharibifu na maangamizi. O: 48 Imoni yange yidoolanga migera gya madzi, kigira ubwoneku bwomukana wavandu vange. T: Vijito vya machozi vinatiririka kutoka machoni mwangu, kwa sababu watu wangu wameangamizwa. O: 49 Imoni yange I sundukanga amadzi, si I lekeranga mba, si I kamulukanga. T: Macho yangu yatatiririka machozi bila kukoma, bila kupata nafuu O: 50 kuduka Yahova yumike, nokulola kutwula migulu ha a veye. T: hadi Bwana atazame chini kutoka mbinguni na kuona. O: 51 Imoni yange I hayahayidzanga mwoyo gwange, kigira avakana vosi velidala lyange. T: Lile ninaloliona huniletea huzuni nafsini kwa sababu ya wanawake wote wa mji wangu. O: 52 Va himanga inze kuli linyonyi li himangwa, Ava veye avasigu vange bukira kivuni. T: Wale waliokuwa adui zangu bila sababu wameniwinda kama ndege. O: 53 VA twulizi livamwoyo lyange mu inyumba ya hasi ligali, va teye ligina ku inze. T: Walijaribu kukomesha maisha yangu ndani ya shimo na kunitupia mawe O: 54 Amadzi ga viti igulu womutwe gwange, Nda vola, mmali kuheridzwa. T: maji yalifunika juu ya kichwa changu, nami nikafikiri nilikuwa karibu kukatiliwa. O: 55 Ndanira lieta lilyo, O, Yahova, kutwula ha inyumba ya hasi ligali. T: Nililiitia jina lako, Ee Bwana, kutoka vina vya shimo. O: 56 Was hulira mwoyo gwange, u ta Visa ugutu gugwo ku miyika gyange, KU lilira lyange. T: Ulisikia ombi langu: “Usikizibie masikio yako kilio changu nikuombapo msaada. O: 57 Wesunda ku inze ku lidiku Lya nda kwanira, na wa mbolera, u ta Tia mba. T: Ulikuja karibu nilipokuita, nawe ukasema, “Usiogope. O: 58 O Yahova, u Veri amakuva go mwoyo gwang, u tungiye livamwoyo lyange. T: Ee Bwana, ulichukua shauri langu, ukaukomboa uhai wangu. O: 59 O Yahova, u Loli likolerwa lidamano lyange, kalaga likuva lyange. T: Umeona, Ee Bwana, ubaya niliotendewa. Tetea shauri langu! O: 60 Ive u Loli kisalya kyavo kyosi, na lisaavira lyavo lyosi Lya vasaviira ku inze. T: Umeona kina cha kisasi chao, na maombi yao yote mabaya dhidi yangu. O: 61 Wa hulira amanyego gavo, O Yahova, na lisaavira lyavo Lya vasaviira ku inze. T: Ee Bwana, umesikia matukano yao, mashauri yao yote mabaya dhidi yangu. O: 62 Minwa gya yavo avasingira ku kuya inze, na lisaavira lyavo ku inze mmbasu bei. T: Kile adui zangu wanachonongʼona na kunungʼunikia dhidi yangu mchana kutwa. O: 63 Henza likala lyavo, ne lisingira lyavo, mbeye lwimbu lwavo. T: Watazame! Wakiwa wameketi au wamesimama, nimekuwa kama wimbo kwao. O: 64 U la ha tunga litunga, o Yahova, kuli miyinzi gya makono gavo. T: Uwalipe kile wanachostahili, Ee Bwana, kwa yale ambayo mikono yao imetenda. O: 65 U la va ha budinyu bwomwoyo, vilaamo vivyo kuvo! T: Weka pazia juu ya mioyo yao, laana yako na iwe juu yao! O: 66 U la VA londerera nobutima, nokuvadividza va twule VA vuli kuva isi weligulu Lya Yahova. T: Utawafutia kwa hasira, na kuwaangamiza wasiwe tena chini ya mbingu za Bwana. O: I duki ndi kubwoya ithahabu indahi! Ithahabu isiyeku ligali igirunkani! Magina ga hatakatifu ha tebeywi ha kiheri kyenzira sa indala. T: Jinsi dhahabu ilivyoacha kung’aa, na dhahabu iliyo safi ilivyobadilika! Mawe ya patakatifu yametupwa mwanzo wa kila njia. O: 2 Avana va Zioni avobuguli budinyu, Ava validzwa kulengana nethahabu isiyeku. T: Wana w Sayuni ni wenye thamani, Walinganao na dhahabu safi. O: Ga duka ndi va validzwa kuva viju vyobudohi, miyinzi gyo mukono gwomulongi. T: Wanavyodhaniwa kuwa vyombo vya udongo, kazi ya mikono ya mfinyanzi. O: 3 Kali vibwe vi twulidza tsimbeere, nokunyuunya avana vavyo. T: Hata mbwa mwitu hutoa matiti, na kuwanyonyesha watoto wao. O: Mukana wa avandu vange u gwiye mudinyu, kuli maudo gomwigendanyama. T: Binti ya watu wangu amekuwa mkali, mfano wa mbuni jangwani. O: 4 Lulimi lwendanya i nunanga lu handirani mu kikalakula kigira ubuluhu. T: Ulimi wa mtoto anyonyaye wagandamana na kaakaa lake kwa sababu ya kiu. O: Avana vadoto va saavanga ubukima, na si ha veye nomundu u VA megeranga. T: Watoto wachanga waomba chakula, wala hakuna hata mmoja awamegeaye. O: 5 Ava litsanga vigasu va lekeywi vengine ku Tsinzira tyelidala. T: Wale waliokula vitu vya anasa wameachwa peke yao njiani. O: Ava vikanga tsingubo tsinzakanyu va hambani nesina. T: Wale waliokuzwa kuvaa nguo nyekundu wakumbatia jaa. O: 6 Ubudamano bwomukana wa avandu vange bu veye bunene kuvita ubwoni bwa sodoma. T: Maana uovu wa binti ya watu wangu ni mkubwa kuliko dhambi ya Sodoma. O: Lya tungaminywa kuli mu idagika indala, si ha veye nomukono gu vikwa kuye. T: Uliopinduliwa kama katika dakika moja, wala mikono haikuwekwa juu yake. O: 7 Avanene veve va li avesiyeku kuvita likonza, Va li avalavu kuvita maveere. T: Wakuu wake walikuwa safi kuliko theluji, walikuwa weupe kuliko maziwa. O: Va li avakanyu mu Mibiri gyavo kuvita magina makanyu na lisiywa lyavo Lya li kuli isafiro. T: Miili yao, walikuwa wekundu kuliko majirani na umbo lao kama yakuti samawi. O: 8 Ligondo lyavo li veye limwamu kuvita Amanda, si va manyekananga ku tsinzira. T: Ngozi yao ni nyeusi kuliko makaa, hawajulikani katika njia kuu. O: Ligodo lyavo li handi ku vigumba vyavo lyumi li gwiye kuli kisala. T: Ngozi yao yagandamana na mifupa yao imekauka na kuwa kama mti. O: 9 Yavo aviitangwa nekivavi vaveye bulahi kuvita avenzala yitanga. T: Heri wale waliouawa kwa upanga kuliko wao waliouawa kwa njaa. O: Kigira va niaye va tumitwa hagati kigira lidaka Lya makuyu gemilimi. T: Maana hao husinyaa, wakichomwa kwa kukosa matunda ya mashamba. O: 10 Makono ga vakali avetsimbavasi ga deki avana vavo Avene. T: Mikono ya wanawake wenye huruma imewatokosa watoto wao wenyewe. O: Va li vyokulia vyavo mu badivi bwomukana wa avandu vange. T: Walikuwa ndio chakula chao katika uharibifu wa binti ya watu wangu. O: 11 Yahova udukidzi ubutima bwibwe tsuki ubutima bwibwe bululu. T: Bwana amjawa na hasira, ameimimina hasira yake kali. O: U fwani mulilu muzioni nagwo gusambi mise gyigye. T: Naye amewasha moto katika Sayuni ulioteketeza misingi yake. O: 12 Avami velirova si va suuvira Kinga vosi ava menyanga mu lirova. T: Wafalme wa dunia hawakusadiki wala wote wakaao duniani. O: Mudambidzi na musigu nkano vakingira mu Viribwa vya Yerusalemi. T: Ya kwamba mtesi na adui wangeingia katika malango ya Yerusalemu. O: 13 Ga veye kigira ubwoni bwa vaprofeti veve na budamano va vasalisi veve. T: Ni kwa sababu ya dhambi za manabii wake na maovu ya makuhani wake. O: Va tahidza masahi ga valungi hagati hehe. T: Walioimwaga damu ya wenye haki katikati yao. O: 14 Va voyavoya kuli vaboku mu Tsinzira va vikenywi budamano vya masahi. T: Hutanga tanga njiani kama vipofu, wametiwa unajisi kwa damu. O: Kuduka avandu si vanyala kudila tsingubo tsyavo. T: Hata ikawa watu wasiweze kuyaguza mavazi yao. O: 15 Mweyahule mu tsie Ni ndiyo va kupa lwanga, budamano Mweyahule mu ta dira mba. T: Ondokeni msiguse uchafu. O: Lwa viruka nokuvoyavoya avandu vya vola tsihiiri yitsyo si va menya yo Kandi kuli avageni. T: Walipoondoka na kurandaranda watu walisema kati ya mataifa, hawatakaa hapa tena. O: 16 Livihirirwa Lya Yahova li va sundi ihale si alavahenza Kandi mba. T: Hasira ya Bwana imewatenga, yeye hatawaangalia tena. O: Vavula kwelidza ku liva lyavasalisi si va tovolannya ku vakulundu. T: Hawakujali nafsi za wale makuhani, Hawakuwaheshimu wazee wao. O: 17 Tsimoni tsyetu kuvuki kulihenza likonywa lyetu Lya vutswa. T: Macho yetu yamechoka kwa kutazamia bure msaada wetu. O: Mu lilindirira lyetu kulindiranga ihiri I ta nyala kuhonya. T: Katika kungoja kwetu tumengojea taifa lisiloweza kutuokoa. O: 18 Va himanga tsinduvatiru tsyetu sikunyala kugenda ku tsinzira tsyetu. T: Wanatuvizia hatua zetu hata hatuwezi kwenda katika njia zetu. O: Kiheri kyetu kiveye himbi amadiku getu ga dukidzi livalidza lyago kigira keheri kyetu kiduki. T: Mwisho wetu umekaribia, siku zetu zimetimia maana mwisho wetu umefika. O: 19 Ava londereranga kwinye vali netsimbiru kuvita tsindidzu tsyomwigulu. T: Waliotufuatia ni wepesi kuliko tai za mbinguni. O: Vakukunga ku vigulu na va ku goneka mwigendanyama. T: Walitufuatia milimani na walituotea jangwani. O: 20 Miyika gya umolo getu wa Yahova yamuvaka maguta yagumirwa mu bwongo bwavo. T: Pumzi ya mianzi ya pua zetu Bwana alikamatwa katika marima yao. O: Wakwa vola kuye kulamenya isi we kiriri kikye hagati he tsihiri. T: Ambaye tulisema chini ya kivuli chake kuwa tutakaa kati ya mataifa. O: 21 U yanze, u sangale, o Mukana was Edom umenya mu kivala Kya Uzu. T: Furahi, ushangilie, Ee binti Edomu, ukaaye katika nchi ya Usi. O: Kikombe kilavita kuduka ku ive ulahambika nokuenavula kuva kyahonyo. T: Hata kwako kikombe kitapita na utalewa hata kuvua nguo ubaki uchi. O: 22 Lihebwa mageli lyo budamano bubwo bu duki, O mukana wa Zioni si alakuhila Kandi mulyadikidzwa. T: Uovu wako umetimia, Eee binti Sayuni, hatakuhamisha tena. O: A ladza ku ubwoni bubwo omukana wa Edom alavambula ubwoni bubwo. T: Atapatiliza uovu wako, Ee binti Edomu atazivumbua dhambi zako. O: Widzulitse o Yahova vya duka ku kwinye. Henza ulole linyegwa lyetu T: Ee Bwana kumbuka yaliyotupata. Utazame na uone aibu yetu. O: 2 Miyandu gyetu gyi girunkannyiywi kutsya ku vageni. T: Urithi wetu umegeuka kuwa mali ya wageni. O: Tsinyumba tsyetu tsi veye tsya avandu vaandi. T: Nyumba zetu zimekuwa za watu wengine. O: 3 Kuveye avabisandu ava ta lii na vadada. T: Tumekuwa yatima waliofiwa na baba. O: Avakana vetu vaveye kuli avakunzakali. T: Mama zetu wamekuwa kama wajane. O: 4 Ku nwedzanga amadzi getu ga kugulanga na ifetha. T: Tunakunywa maji tununuayo kwa fedha. O: Tsinku tsyetu ku gulidzangwa. T: Kuni zetu twauziwa. O: 5 avaku londerera vyaveye ku magoti getu. T: Wafuatiao wako juu ya shingo zetu. O: Ku luhi si ku Lola bweleridzi mba. T: Tumechoka hatuoni raha yoyote. O: 6 kuheye avaegepeti makono na avasura ku Duke kwiguta vyokulia. T: Tumewapa hao Wamisri mkono na Waashuri nao ili tushibe chakula. O: 7 Avaguga vetu vakola ubwoni na sivaveyeho. T: Babu zetu waliotenda dhambi hata hawako. O: Na kwinye ku gingi budamano bwavo. T: Nasi tumebeba maovu yao. O: 8 Avatumekiri vamehanga ku kwinye. T: Watumwa wanatutawala. O: Na si ha veye nomundu wokukuhonnya ku makono gavo. T: Na hakuna mtu wa kutuponya mikononi mwao. O: 9 Ku nyolanga vyakulia vyetu kulidambidza livamwoyo lyetu. T: Tunapata chakula kwa kuhangaisha nafsi zetu. O: Kigira kivavi kyomwigendanyama. T: Kwa sababu ya upanga wa nyikani. O: 10 Ligodo lyetu li veye limwamu kuli amahiga. T: Ngozi yetu ni nyeusi kama meko. O: Kigira uluya lwenzala lusambanga. T: Kwa sababu ya njaa ituteketezao. O: 11 Vononnya vakali netsingulu muzioni. T: Huwaharibu wanawake katika Sayuni. O: Avakana vagima mu madala ga Yuda. T: Na mabikira katika mji wa Yuda. O: 12 Avanene vasungwa kumukono gwavo. T: Wakuu hutungikwa kwa mikono yao; O: Mumoni mwa Avakulundu si mwidzominywa mba. T: Nyuso za wazee hazipewi heshima. O: 13 Avoseli vaginga lugina na avana vekigitala netsingu. T: Vijana huyachukua mawe na kusagia na watoto hujikwaa wakiwa na kuni. O: 14 Avakulundu va leka kutsia na kiribwa. T: Wazee wameacha kwenda langoni. O: Avasoleli vahonga kutsia kukina. T: Vijana hawaendi kucheza. O: 15 Ubuyanzi bwo mwoyo getu bufweye. T: Furaha ya mioyo yetu imekoma. O: Uvukino bwetu bu girunkanyi luva lisyoma. T: Michezo yetu imegeuka maombolezo. O: 16 Itaji yaguluki kutula ku mitwe gyetu. T: Taji ya imeanguka kutoka kwa vichwa vyetu. O: O bayaye ku kwinye! kigira ku koli ubwoni. T: Ole wetu! Kwa kuwa tumetenda dhambi. O: 17 Kigira yaga muyoyo getu gi kudzi. T: Kwa sababu ya haya mioyo yetu imezimia. O: Kigira vindu yivi Tsimoni tsyetu tsi mwami. T: Kwa ajili ya hayo macho yetu hayaoni vyema. O: 18 Kigira kigulu Kya Zioni, yiki kyalekwa vutswa. T: Kwa ajili ya mliza zayuni ulioachwa. O: Vinywere vi tsitsanga yiyi na yiyi kukyo. T: Mbweha hutembea juu yake huku na kule. O: 19 Ive, o Yahova uhindiranga mihiga ne nemihiga. T: Ewe Bwana unadumu milele. O: Intebe yoyo iveye kutula ku makula na makula. T: Kiti chako cha enzi ni tangu kizazi hata kizazi. O: 20 Kigiraki u kwiviranga madiku gosi. T: Mona watusahau siku zote? O: Nokukuleka inyinga yiyi intambi? T: Na kutuacha kwa muda huu mwingi? O: 21 U ku kirunkannye ku ive, o Yahova na kula girunkannywa. T: Ee Bwana, utugeuze kwako, nasi tutageuka; O: Wiranye ubuhya ku madiku getu kuli ga matsiambiri T: Zifanye siku zetu ziwe mpya kama siku za kale. O: 22 Navutswa u kusuye ligali u veye nobutima bunene ku kwinye. T: Isipokuwa umetukataa kabisa; Una hasira nyingi sana juu yetu. O: Kale muno yaliho isimba T: Hapo zamani za kale , palikuwa na simba. O: Yatsia kwenya chokulia mumulitu navutswa siyanyola inyama yosi yo kwita dave. T: Alikwenda kutafuta chakula msituni lakini hakupata mnyama yeyote wa kuua. O: Lwa vwaduka hamugolova,yaganagana kwilana yengo T: Ilipofika jioni, aliamua kurudi nyumbani. O: Lwa yali natsitsanga, yalola luhangaywa. T: Alipokuwa akirudi aliona pango. O: Yaganagana ndi nuvulahi yivisi mu, ma ihigili niiva inyama yosi yakatsi kwigama mu. T: Aliwaza kuwa ni vyema ajifiche kwenye pango ili amnase mnyama yeyoteambaye angeingia kujikinga mvua pale. O: Hakekeke, kisungura chatsa nikiduka ha kiliango. T: Muda mfupi, sungura alifika kwa mlango wa pango O: Chalola tsinduvatiru tsie samba. T: Aliona nyayo za simba O: Chafunyilitsa malusu nikimanya isimba ifwana yingiyi mu luhangaywa. T: Sungura alinusa na akatafakari kuwa simba alikuwa ameingia katika pango lake. O: Kisungura chaganagana nicheteva: “Namanye ndi uvulungi?” T: Sungura aliwaza na kuwazua, “Nitajuaje ukweli wa mambo?” O: Chasingila hambeta ho muliango niketeva: T: Alisimama kando ya mlango na kuuliza O: “Milembe munyumba yange” T: “Amani hapa nyumbani kwangu” O: Lwe isimba yahulira yahanzuka, T: Simba aliposikia haya, alijibu kwa sauti kubwa O: “Milrembe” T: “Amani” O: Lwe kisungura chahurira mwoyo, chatiguka tsimbiru. T: Sungura aliposikia sauti ya simba, alitumua mbio. O: Isimbi yalonda ku navutswa siyakenyola mba. T: Simba alimfuata mbio lakini hakuweza kumpata.