 
1 
 Tarım ve Orman Bakanlığından:  
 
 
TÜRK GIDA KODEKSİ  
KREMA VE KAYMAK TEBLİĞİ  
(TEBLİĞ NO: 202 4/5) 
  
Amaç ve kapsam  
 MADDE 1 -(1) Bu Tebliğin amacı, krema ve kaymağın, tekniğine uygun ve hijyenik 
şekilde üretilmesi, hazırlanması, işlenmesi, taşınması, depolanması ve piyasaya arz edilmesini 
sağlamak üzere özelliklerini belirlemektir.  
 Dayanak  
 MADDE 2-(1) Bu Tebliğ, 19/2/2020 tarihli ve 31044 sayılı Resmî Gazete’de 
yayımlanan Türk Gıda Kode ksi Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.  
 Tanımlar  
 MADDE 3- (1) Bu Tebliğde geçen;  
 a) Akışkan: Donma sıcaklığı üzerindeki sıcaklıklarda sıvı olma durumu nu, 
b) Çeşni maddesi: Bu Tebliğ kapsamındaki işlem görmüş kremalara ilave edilebilecek 
bal, meyve  ve sebzeler ile bunların suyu, konsantresi, püresi, ezmesini,  
c) İşlem görmüş kremalar: Krema, rekonstitüe krema ve/veya rekombine kremayı 
aşağıda belirtilen tanımlarda yer alan özelliklere sahip olması için uygun işlem ve proseslere 
tabi tutma yoluyla el de edilen süt ürününü , 
  1) Asitlendirilmiş krema: Krema, rekonstitüe krema ve/veya rekombine kremanın 
organik asit ve/veya asitlik düzenleyicilerin kullanılması sonucunda koagüle olarak veya 
olmaksızın pH değeri düşürülmüş kremayı,  
  2) Çırpma krema: Çırpma işlemine tabi tutulması amaçlanan, tüketici tarafından 
kullanılması istendiğinde çırpma işlemini kolaylaştıracak şekilde hazırlanmış akışkan haldeki 
krema, rekonstitüe krema ve/veya rekombine kremayı,  
  3) Fermente krema/Ekşi krema; Krema, rekonstit üe krema ve/veya rekombine kremanın 
uygun mikroorganizmalarla fermentasyonu sonucu pH değeri düşürülmüş, koagüle olan veya 
olmayan kremayı,  
 4) Köpük krema: Yağsız sütteki süt yağı emülsiyonu bozulmadan, içerisine hava veya 
inert gaz katılmış akışkan krema , rekonstitüe krema ve/veya rekombine kremayı,  
  5) Köpüren krema: Krema, rekonstitüe krema ve/veya rekombine kremaların, basınçlı 
püskürtücü bir kap içinde itici bir gazla ambalajlanması ile elde edilen ve kaptan çıktığında 
köpük krema haline gelen akışka n kremayı,  
 6) Sıvı krema: Krema, rekonstitüe krema ve/veya rekombine kremayı doğrudan tüketim 
ve/veya bu gibi doğrudan kullanım için hazırlayarak ve ambalajlayarak elde edilen akışkan 
kremayı,  
 7) Sürülebilir krema:  Krema, rekonstitüe krema ve/veya rekom bine kremayı doğrudan 
tüketim ve/veya bu gibi doğrudan kullanım için hazırlayarak ve ambalajlayarak elde edilen 
sürülebilir nitelikteki akışkan olmayan kremayı,  
  
  ç) Kaymak:  Sütün ve/veya kremanın tekniğine uygun şekilde en az 9 2 ºC de ısıl işleme 
tabi tutulması ve tekniğine uygun olarak soğutulması ile elde edilen süt ürününü,   
d) Krema: Sütten fiziksel olarak ayırmak suretiyle elde edilen, yağsız süt içinde yağ 
emülsiyonu formunda, yağca zengin akışkan süt ürününü,  
e) Krema tozu:  Kremadan suyun uzaklaştırılması ile elde edilen toz süt ürününü,   
2 
  f) Rekombinasyon: Su ilave edilerek veya edilmeden, süt kuru maddesi ile süt yağının, 
elde edilecek ürün kompozisyonuna uygun oranda karıştırılmasını , 
 g) Rekombine krema: Süt ürünlerinden  içme suyu eklenerek veya eklenmeyerek 
rekombinasyon işlemi ile elde edilen , bu fıkranın (d)  bendinde tanımlanan krema  ile aynı nihai 
ürün karakteristiklerine sahip olan krema yı, 
 ğ) Rekonstitüsyon; suyu kısmen veya tamamen uzaklaştırılmış süt ürününe, elde 
edilecek ürüne uygun su/ kuru madde  oranını sağlayacak biçimde su ilave edilmesini,  
h) Rekonstitüe krema: Ko nsantre veya toz kremadan rekonstitüsyon işlemi ile elde 
edilen , bu fıkranın (d)  bendinde tanımlanan krema ile aynı nihai ürün karakteristikleri ne sahip 
olan kremayı,  
ı) Su: 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim 
Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte yer alan özelliklere uygun olan insani tüketim amaçlı 
suları,  
 i) Şeker: 20/8/2022  tarihli ve 31929  sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda 
Kodeksi Şeker Tebliğinde tanımlanan şekerleri , 
 j) Tuz: 16/8/2013 tarihli ve 28737 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 
Türk Gıda Kodeksi Tuz Tebliğinde tanımlanan tuzları,  
 ifade eder.  
 Ürün özel likleri  
 MADDE 4-(1) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin özellikleri aşağıda verilmiştir . 
a) Bu Tebliğ kapsamında üretilen ürünlerde kullanılan çiğ süt ve /veya süt ürünleri için, 
27/12/2011 tarihli ve 28155 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel 
Hijyen Kuralları Yönetmeliği ve ilgili gıda kodeks  hükümleri uygulanır.  
b) Bu tebliğ kapsamındaki ürünler inek, koyun, keçi ve /veya  manda sütünden elde edil ir. 
 c) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünler kendine has tat, koku ve yapıda olur.  
ç) Fermente kremada kullanılacak mikroorganizma son tüketim tarihine kadar ürünün 
içinde mevcut, can lı ve aktif olması gerekir.  
d) Doğrudan tüketime sunulacak  veya perakende gıda işletmesine gönderilecek  krema 
ve kaymaklar en az pastörizasyon veya pastörizasyona eş de ğer ısıl işlem gördükten sonra 
piyasaya sunul ur. Sanayide kullanılacak krema ve kaymak ise işleme aşamasında pastörizasyon 
veya pastörizasyona eş değer ısıl işlem gördükten sonra tüketime sunul ur. 
 e) Krema tozunun bileşimi Ek -1’e uygun olur.  
f) Kremalar i çerdikleri  süt yağı oranlarına göre Ek -2’ye uygun olarak sınıflandırılır.  
g) Ürünlerin titrasyon asitliği; Ek -3’e uygun olur.  
ğ) Coğrafi işaret olarak tescillenmiş krema ve kaymak, Türk Gıda Kodeksi yatay 
mevzuatına aykırı olmamak koşulu ile 22/12/2016 tarihli ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu 
kapsamında düzenlenen coğrafi işaret tescilinde belirtilen özelliklerine göre piyasaya arz edilir.  
 h) Kremalara, kıvam artırmak veya stabilize etmek amacıyla en az %35 (m/m) süt 
proteini içeren süt tozu, kazein , serum proteini ürünleri ve /veya  konsantreleri ve/veya 
karışımları, ağırlıkça en fazla %2 oranında ilave edilebilir.   
 ı) Kremalara ağırlıkça en fazla %0,1 oranında yenilebilir kazeinat ilave edilebilir.  
 i) Çırpma ve köpük kremaların üretiminde şeker kul lanılabilir.  
j) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen ürünlerde süt yağı dışında hiçbir hayvansal 
yağ ve bitkisel yağ bulunmaz.  
k) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlere süt proteini dışındaki protein ilave edilmez.  
l) Köpük krema ve köpüren kremaların  üretiminde sadece karbondioksit, nitrojen ve 
azot oksit gazı kullanılabilir.  
m) Köpük kremada hacim artışı en az %30 olması gerekir.  
n) Sadece fermente krema ve asitlendirilmiş kremalara en fazla %0.5 oranında tuz ilave 
edilebilir.   
3 
 o) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünler peroksidaz testine negatif reaksiyon vermesi gerekir.  
 Katkı maddeleri  
 MADDE 5-(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan katkı maddeleri 
için, 13/10/2023 tarihli ve 32338  sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda 
Katkı Maddeleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.  
 Aroma vericiler  
 MADDE 6- (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan aroma vericiler için 
29/12/2011 tarihli ve 28157 (3. Mükerrer) sa yılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda 
Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Y önetmeliğinde 
yer alan hükümler aşağıdaki kurallar dikkate alınarak uygulanır : 
 a) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerde süt ve süt ürünleri arom ası veren aroma vericiler 
kullanılmaz . 
 Bulaşanlar  
 MADDE 7-(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki bulaşanların miktarları için, 
05/11/2023 tarihli ve 32360  sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar 
Yönetmeliği hükümleri uygulan ır. 
 Pestisit kalıntıları  
 MADDE 8-(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki pestisit kalıntı miktarları 
için, 27/09/2021 tarihli ve 31611 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi 
Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği hükümler i uygulanır.  
 Veteriner ilaç kalıntıları  
 MADDE 9 - (1) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerde bulunabilecek veteriner ilaçları 
kalıntı düzeyleri  için 7/3/2017 tarihli ve 30000 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda 
Kodeksi Hayvansal Gıdalarda Bulunabilecek  Farmakolojik Aktif Maddelerin Sınıflandırılması 
ve Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.  
 Hijyen  
 MADDE 10 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler için,  27/12/2011 tarihli ve 
28155 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları 
Yönetmeliği  17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Hijyeni 
Yönetmeliği ile 29/12/2011 tarihli ve 28157 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 
Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler  Yönetmeliği hükümleri uygulanır.  
 Ambalajlama  
 MADDE 11 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin ambalajları için, 5/4/2018 
tarihli ve 30382 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden 
Madde ve Malzemeler e Dair  Yönetmelik h ükümleri uygulanır.  
  Etiketleme  
 MADDE 12 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin etiketi hakkında, 26/1/2017 
tarihli ve 29960 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda 
Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinde  yer alan hükümlere ilave olarak 
aşağıdaki hükümlere de uyulur:  
 a) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin etiketinde gıdanın adı, temel görüş alanında 
da yer alır.  
b) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin etiketinde “%...” süt yağı içeriği Ek -2’ye 
uygun olarak, gıdanın adı ile birlikte temel görüş alanında yer alır.  
c) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerle benzer amaçlar için üretilen ve bu Tebliğ kapsamı 
dışında kalan ürünler in etiketinde, reklam, tanıtım  ve sunumunda  tüketiciyi yanıltıcı ifadeler 
kulla nılamaz.  
 ç) ‘İşlem görmüş krema ’ ifadesi gıdanın adı olarak kullanılmaz.   
4 
 d) İşlem görmüş kremalarda gıdanın adı, ürün özelliğine göre tanımlarda yer alan 
adlandırmalara uygun olarak belirtilir.  
e) Bu tebliğin 5  inci madde sinin ( i) ve ( n) bentleri kapsamında şeker  veya tuz eklenen 
ürünlerde , temel görüş alanında ağırlıkça “% ...   ilave şeker /tuz içerir” ibaresine yer verilir.  
f) Fermente krema/ekşi krema ve asitlendiril miş krema üretiminde enzim kullanılması 
durumunda gıdanın etiketinde  bileşen listesinde veya bileşen listesinin altında kullanılan enzim 
belirtilir.  
g) Fermente krema/ekşi kremada starter kültür olarak kullanılan mikroorg anizma veya 
mikroorganizma grupları  gıdanın etiketinde bileşenler listesinde veya bileşen listesinin al tında 
belirtilir.  
ğ) Krema ve kaymak üretiminde kullanılan sütün tek bir türe ait olması durumunda türün 
adı gıdanın adı ile birlikte belirtilebilir. Bu ürünlerde hayvan türünün görselleri etikette 
kullanılabilir.  
h) Krema  ve kaymak  üretiminde farklı hayva n türlerine ait sütlerin veya kremaların 
karıştırılarak kullanılması durumunda elde edildiği türlerin adları, gıdanın  adının yanında “ inek, 
koyun, keçi  ve manda  sütlerinden/kremalarından üretilmiştir” gibi ifadelerle belirtilir. Ancak 
bu ürünlerin etiketinde inek, koyun, keçi  ve manda  gibi türlere ait görsellere yer veril emez.  
Gıda enzimleri  
MADDE 13 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin üretiminde kullanı lacak gıda 
enzimleri hakkında 24/2/2017 tarihli ve 29989 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda 
Kodeksi Gıda Enzimleri Yönetmeliğinde yer alan hükümler uygulanır.  
(2)  Sadece fermente krema ve asitlendirilmiş  kremaların üretiminde teknoloji gereği 
kimozin enzimi ve/veya Türk Gıda Kodeksi Gıda Enzimleri Yönetmeliğine uygun diğer 
pıhtılaştırıcı enzimler yalnızca ürünün yapısını iyileştirmek amacıyla kullanılabilir.  
Taşıma ve depolama  
 MADDE 14 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin taşınması ve 
depolanmasında, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin gıdaların taşınması ve depolanması ile 
ilgili hükümleri uygulanır.  
 (2) Krema tozu ve UHT işlemi uygulanmış kremalar hariç olmak üzere, bu Tebliğ 
kapsamında yer alan ürünlerin taşınması, depolanması ve son tük eticiye arz edilmesi sırasında 
sıcaklık en yüksek 6 °C’de olması gerekir .  
 Numune alma ve analiz metotları  
 MADDE 15 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerden numune alınmasında  ve 
analizlerde  Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği hükümleri uygulanır.  
 Vitaminler, mineraller ve belirli diğer öğeler  
MADDE 16 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlere eklenecek vitaminler, 
mineraller ve belirli diğer öğeler için 7/3/2017 tarihli ve 30000 sayılı Resmî Gazete’de 
yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıdalara Vitamin ler, Mineraller ve Belirli Diğer Öğelerin 
Eklenmesi  Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.  
 Koksidiyostat ve histomonostat kalıntıları  
 MADDE 17  - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki koksidiyostatların ve 
histomonostatların miktarları için 8/2/2015 tarihli ve 29261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 
Türk Gıda Kodeksi Hedef Dışı Yemlere Taşınması Önlenemeyen Koksidiyostatların ve 
Histomono statların Hayvansal Gıdalardaki Maksimum Miktarları Hakkında Yönetmelik 
hükümleri uygulanır.  
 İdari yaptırım  
 MADDE 18 - (1) Bu Tebliğe aykırı davrananlar hakkında 11/6/2010 tarihli ve 5996 
sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun i lgili maddelerine göre idari 
yaptırım uygulanır.  
 Yürürlükten kaldırılan tebliğ   
5 
  MADDE 19 -(1) 27/9/2003 tarihli ve 25242 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk 
Gıda Kodeksi Krema ve Kaymak Tebliği (Tebliğ No: 2003/34) yürürlükten kaldırılmıştır.  
  Uyum zor unluluğu  
   GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda 
işletmecileri, 31/12/2024 tarihine kadar bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.  
  (2) 31/12/2024 tarihin den önce üretilen ürünler raf ömrü sonuna kadar piyasada 
bulunabilir.  
  (3) Gıda işletmecileri, b u Tebliğ hükümlerine uyum sağlayana kadar 19 uncu madde ile 
yürürlükten kaldırılan Türk Gıda Kodeksi Krema ve Kaymak Tebliği hükümlerine uyarlar.  
Yürürlük  
 MADDE 20 - (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  
 Yürütme  
 MADDE 21 - (1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
6 
  
 
 
Ek-1 
 
Krema Tozunun Bileşimi  
  
Özellikler  Ağırlıkça (%),  
 
Süt yağı (m/m)  En az 42  
Süt yağsız kuru maddede protein (m/m)  En az 34  
Su* (m/m)  En fazla 5  
* Laktozun kristal suyu içeriği dahil değildir.   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
7 
  
 
 
Ek-2 
Krema/Kaymak Süt Yağı İçerikleri  
Ürün  Ağırlıkça (%)  
Tam yağlı krema * Süt yağı ≥ 45  
Az yağlı krema * 18>süt yağı≥10  
% …yağlı krema * 45>süt yağı≥18  
Çırpma krema ve köpük krema  En az 28  
Tam yağlı çırpma krema ve  
Tam yağlı köpük krema  En az 35  
Sürülebilir krema  En az 30  
Kaymak  En az 60  
* Çırpma krema ve köpük krema dışındaki kremaların süt yağı içeriklerine göre 
sınıflandırılması için geçerlidir.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
8 
  
 
 
Ek-3 
 
Kremaların Kimyasal Özellikleri  
 
 Titrasyon Asitliği  
 (% Laktik asit cinsinden)  
 
Krema  En fazla 0,225  
Köpük krema  En fazla 0,025  
Fermente/Asitlendirilmiş krema  En az 0,225  
 
 